Co dokładnie stanowi przepis
Art. 285 KPK przewiduje konsekwencje dla osób wezwanych do udziału w czynności procesowej, które nie wykonują obowiązku stawiennictwa albo opuszczają miejsce czynności. Zgodnie z § 1 na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę można nałożyć karę pieniężną do 3000 złotych. Warunkiem jest nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo oddalenie się bez jego zezwolenia przed zakończeniem czynności. Użycie słowa „można” oznacza, że przepis przewiduje możliwość nałożenia kary, a nie automatyczne jej wymierzenie w każdym takim przypadku. § 1a pozwala stosować tę regulację odpowiednio również wobec obrońcy lub pełnomocnika, lecz tylko w wypadkach szczególnych, z uwagi na ich wpływ na przebieg czynności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 285 KPK dotyczy osób, które zostały wezwane przez organ prowadzący postępowanie do określonej czynności. W przypadku świadka, biegłego, tłumacza i specjalisty znaczenie ma brak należytego usprawiedliwienia nieobecności. Przepis obejmuje także sytuację, w której osoba stawiła się na czynność, ale bez zgody organu opuściła jej miejsce przed zakończeniem. Wobec obrońcy lub pełnomocnika kara pieniężna może być zastosowana odpowiednio jedynie w szczególnych wypadkach związanych z wpływem ich zachowania na przebieg czynności. Jeżeli sprawa znajduje się w postępowaniu przygotowawczym, karę wobec obrońcy lub pełnomocnika, na wniosek prokuratora, nakłada sąd rejonowy właściwy dla okręgu prowadzenia postępowania.
Przykład codziennego zastosowania
Świadek otrzymuje wezwanie do złożenia zeznań w prowadzonym postępowaniu, lecz nie stawia się w wyznaczonym terminie. Nie przekazuje też organowi informacji, która mogłaby stanowić należyte usprawiedliwienie jego nieobecności. W takiej sytuacji Art. 285 § 1 KPK pozwala nałożyć na niego karę pieniężną do 3000 złotych. Organ może ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka na czynność. Inaczej przedstawia się sytuacja biegłego, tłumacza lub specjalisty, ponieważ ich zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie może zostać zastosowane tylko wyjątkowo.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Karę z Art. 285 KPK można nałożyć wyłącznie wtedy, gdy brak stawiennictwa nie został należycie usprawiedliwiony albo gdy doszło do samowolnego oddalenia się z czynności. Sam fakt nieobecności nie przesądza więc jeszcze o spełnieniu warunków wskazanych w przepisie. Błędem jest także utożsamianie kary pieniężnej z przymusowym doprowadzeniem, ponieważ § 2 odrębnie przewiduje możliwość zastosowania tych środków wobec świadka. Wobec biegłego, tłumacza i specjalisty przymusowe doprowadzenie ma charakter wyjątkowy, co wynika wprost z przepisu. W stosunku do żołnierza Art. 285 § 2 KPK odsyła do Art. 247 § 7 KPK. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
