Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 381.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdza, czy wszyscy wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 270/12Sąd Apelacyjny w Warszawie

Zmiana składu sądu a nieważność rozprawy – SA Warszawa

Fragment uzasadnienia

… od godz. 12:00 do godz. 15:00, w składzie: przewodniczący SSO M. W. , ławnicy: W. O. i H. B. oraz jako ławnicy zapasowi: A. P. i A. K. . Rozprawę główną – po myśli art. 381 k.p.k. – rozpoczęło wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdził, czy wszyscy wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy. W dalszej kolejności sąd przystąpił do odebrania personaliów od oskarżonych i orzekał m. in. w…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • skład sądu
Czytaj orzeczenie
IV Ka 318/23Sąd powszechny

IV Ka 318/23

Fragment uzasadnienia

… podniesiony przez obrońcę oskarżonego : Obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 381 kpk poprzez rozpoznanie sprawy w sytuacji gdy oskarżony nie został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Stwierdzone już wcześniej uchybienia w procedowaniu Sądu meriti…
  • zasady procesowe
Czytaj orzeczenie
II AKa 389/22Sąd powszechny

II AKa 389/22

Fragment uzasadnienia

… przez Sąd I instancji, a co winno skutkować odczytaniem wyjaśnień złożonych w sprawie prowadzonej przez (...) Prokuratury (...) w K. pod sygn.. akt: (...) w trybie art. 381 § 2 k.p.k. , zwłaszcza że przedmiotowe akta postępowania przygotowawczego zostały dołączone do akt niniejszego postępowania karnego. Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku w jego pkt I poprzez uniewinnienie…
  • przestępczość zorganizowana
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 381: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 381 KPK wskazuje, w jaki sposób rozpoczyna się rozprawa główna. Pierwszą czynnością jest wywołanie sprawy, czyli formalne oznaczenie sprawy przez sąd na początku posiedzenia. Następnie przewodniczący sprawdza, czy stawili się wszyscy wezwani. Przewodniczący bada także, czy istnieją przeszkody do rozpoznania sprawy. Przepis ustanawia więc kolejność początkowych czynności, ale sam nie wymienia rodzajów możliwych przeszkód ani nie określa skutków ich stwierdzenia. Ma on charakter organizacyjny, ponieważ określa działania poprzedzające dalszy tok rozprawy. Wskazana kolejność pozwala ustalić, czy można przejść do następnych czynności procesowych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 381 KPK znajduje zastosowanie na początku rozprawy głównej w postępowaniu karnym. Dotyczy chwili poprzedzającej merytoryczne rozpoznawanie sprawy, gdy sąd porządkuje przebieg rozprawy. Znaczenie ma zarówno obecność osób, które zostały wezwane, jak i ustalenie, czy sprawę można w danym momencie rozpoznać. Sprawdzenie wykonuje przewodniczący, a nie dowolny uczestnik postępowania. Z literalnej treści przepisu wynika, że kontrola obejmuje wszystkich wezwanych, bez wskazania w tym artykule ich poszczególnych kategorii. Przepis ma znaczenie niezależnie od rodzaju zarzutu będącego przedmiotem sprawy, ponieważ odnosi się do rozpoczęcia rozprawy głównej. Nie tworzy jednak samodzielnie pełnej regulacji dotyczącej niestawiennictwa.

Przykład w codziennej sytuacji

Na wyznaczony termin rozprawy głównej przychodzą osoby wezwane przez sąd i oczekują na rozpoczęcie posiedzenia. Przewodniczący wywołuje sprawę, a następnie ustala, kto się stawił. Potem sprawdza, czy nie ma przeszkody, która uniemożliwia rozpoznanie sprawy w tym terminie. Dopiero po wykonaniu tych czynności można przejść do dalszego toku rozprawy, o ile nie stwierdzono przeszkód. Jeżeli w trakcie kontroli ujawniona zostanie przeszkoda, art. 381 KPK nakazuje jej sprawdzenie, lecz nie wskazuje sposobu dalszego postępowania. Przykład pokazuje jedynie sekwencję wynikającą z tego przepisu i nie przesądza, jakie dalsze decyzje sąd podejmie w konkretnej sytuacji.

Częste nieporozumienia lub błędy

Art. 381 KPK nie stanowi, że każda nieobecność automatycznie uniemożliwia rozpoznanie sprawy. Przepis nakazuje najpierw sprawdzić obecność wezwanych oraz występowanie przeszkód, lecz nie opisuje szczegółowych zasad oceny tych okoliczności. Błędem jest również utożsamianie wywołania sprawy z merytorycznym rozstrzyganiem o winie lub odpowiedzialności. Wywołanie sprawy jest czynnością rozpoczynającą rozprawę, a dalsze czynności nie zostały w tym artykule rozwinięte. Nieprawidłowe byłoby także odczytywanie słowa „następnie” jako podstawy do pominięcia kontroli przeszkód. Nie powinno się wyprowadzać z przepisu dodatkowych warunków, których w nim nie zapisano. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Od czego rozpoczyna się rozprawa główna?

Zgodnie z art. 381 KPK rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy.

Kto sprawdza obecność osób wezwanych na rozprawę?

Obecność wszystkich wezwanych sprawdza przewodniczący.

Co poza obecnością sprawdza przewodniczący?

Przewodniczący sprawdza również, czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy.

Czy art. 381 KPK wymienia wszystkie przeszkody do rozpoznania sprawy?

Nie. Przepis wskazuje obowiązek sprawdzenia przeszkód, ale nie wymienia ich rodzajów.

Czy wywołanie sprawy oznacza rozstrzygnięcie sprawy karnej?

Nie. Jest to czynność rozpoczynająca rozprawę główną, poprzedzająca dalszy tok postępowania.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 381