PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 390.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.Oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego.

§ 2.W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać krępująco na wyjaśnienia współoskarżonego albo na zeznania świadka lub biegłego, przewodniczący może zarządzić, aby na czas przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę sądową. Przepis art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3.W wypadkach przewidzianych w § 2 przewodniczący może również przeprowadzić przesłuchanie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W miejscu składania wyjaśnień lub zeznań w czynności bierze udział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik sądowy.

§ 4.W sprawie o zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności lub przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać krępująco na pokrzywdzonego, zwłaszcza gdy uzasadnia to dotychczasowe zachowanie oskarżonego w toku postępowania, na wniosek pokrzywdzonego przewodniczący zarządza, aby na czas jego przesłuchania oskarżony opuścił salę sądową, chyba że przemawia przeciwko temu wzgląd na konieczność dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. O ile nie stoją temu na przeszkodzie względy techniczne lub organizacyjne, nakazując oskarżonemu opuszczenie sali sądowej przewodniczący umożliwia mu udział w rozprawie przy użyciu urządzeń, o których mowa w § 3; w takim przypadku w miejscu przebywania oskarżonego jest obecny referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik sądowy.

§ 5.Jeżeli oskarżony, któremu nakazano opuszczenie sali sądowej na czas przesłuchania pokrzywdzonego, nie bierze udziału w rozprawie w sposób, o którym mowa w § 4, przepis art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKa 39/15Sąd Apelacyjny w Poznaniu

Nieobecność oskarżonego i ciąg przestępstw – SA Poznań

Streszczenie

Sąd Apelacyjny w Poznaniu uznał, że zaświadczenia lekarza sądowego nie wolno z góry uznawać za niewiarygodne i trzeba je ocenić jak każdy inny dowód. Jednocześnie wyjaśnił, że popełnienie zarówno czynów jednorazowych, jak i ciągłych nie wyklucza zastosowania konstrukcji ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. To ważne orzeczenie dla spraw o…
  • bezwzględny powód odwoławczy
  • ciąg przestępstw
Czytaj orzeczenie
II AKa 175/13Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Usiłowanie zabójstwa i dowody poszlakowe – wyrok SA

Fragment uzasadnienia

… Okręgowy przeprowadził kluczowy z punktu widzenia odpowiedzialności karnej oskarżonych dowód w postaci przesłuchania świadka M. M. (2) pod nieobecności oskarżonych ( art. 390 § 2 k.p.k. ). W tej sytuacji obowiązkiem Przewodniczącego składu orzekającego było, zgodnie z art. 390 § 2 zd. 2 w zw. z art. 375 § 2 k.p.k. , poinformowanie oskarżonych o przebiegu rozprawy pod ich nieobecność. Informacja ta ograniczyła się do…
  • przestępstwa przeciwko życiu
Czytaj orzeczenie
I KZP 4/09Wydział I

Odszkodowanie za internowanie w stanie wojennym - uchwała SN 2009

Fragment uzasadnienia

… 1. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach, że instytucja uchwał podejmowanych na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. (uprzednio art. 390 § 1 k.p.k. z 1969 r.) w związku z przedstawionymi przez sądy odwoławcze pytaniami prawnymi, stanowi wyjątek od generalnej za- sady samodzielnego orzekania przez sąd rozpoznający konkretną sprawę. Z uwagi na to, że zgodnie z art. 441 § 3…
Czytaj orzeczenie
IV Ka 851/22Sąd powszechny

IV Ka 851/22

Fragment uzasadnienia

… zarzut mogącej mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazy przepisów postępowania, tj. art. 117 § 2 kpk w zw. z art. 374 § 1 zd. 1 w zw. z art. 390 § 1 i art. 6 kpk , 2. zarzut błędnych ustaleń faktycznych mogących mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, 3. zarzut rażącej surowości wymierzonej oskarżonemu kary. ☐ zasadne ☐ częściowo zasadne ☒ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadne ☒ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo…
  • swobodna ocena dowodów
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 390: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 390 KPK przyznaje oskarżonemu prawo do obecności przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego. Jest to zasada dotycząca prowadzenia dowodów na rozprawie, w tym przesłuchań osób składających wyjaśnienia lub zeznania. Przepis przewiduje jednak możliwość czasowego nakazania oskarżonemu opuszczenia sali sądowej podczas przesłuchania współoskarżonego, świadka albo biegłego. Może to nastąpić wyjątkowo, gdy istnieje obawa, że obecność oskarżonego krępowałaby wypowiedź przesłuchiwanej osoby. W takich sytuacjach art. 390 KPK odsyła także do odpowiedniego stosowania art. 375 § 2 KPK.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 390 KPK ma zastosowanie w toku postępowania dowodowego przed sądem, gdy oskarżony co do zasady może uczestniczyć w czynnościach. W odniesieniu do współoskarżonego, świadka lub biegłego decyzję o opuszczeniu sali podejmuje przewodniczący, jeżeli zachodzi wskazana w przepisie obawa oddziaływania krępującego. Przewodniczący może zamiast wyłączenia bezpośredniej obecności przeprowadzić przesłuchanie na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. W miejscu, z którego dana osoba składa wyjaśnienia albo zeznania, musi wówczas uczestniczyć referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik sądowy. Szczególne zasady dotyczą przesłuchania pokrzywdzonego w sprawach wskazanych w § 4, gdy pokrzywdzony złoży wniosek, a obecność oskarżonego mogłaby go krępować.

Przykład codziennego zastosowania

W sprawie o przestępstwo z użyciem przemocy pokrzywdzony ma zostać przesłuchany przed sądem. Pokrzywdzony wnosi o to, aby oskarżony nie przebywał na sali podczas jego przesłuchania, ponieważ jego obecność może utrudnić swobodne złożenie zeznań. Jeżeli spełnione są warunki z art. 390 § 4 KPK, przewodniczący zarządza opuszczenie sali przez oskarżonego, chyba że sprzeciwia się temu konieczność prawidłowych ustaleń faktycznych. Jeżeli pozwalają na to względy techniczne i organizacyjne, oskarżony może uczestniczyć w rozprawie z innego miejsca przy użyciu przekazu obrazu i dźwięku.

Częste nieporozumienia lub błędy

Nieprawidłowe byłoby uznanie, że oskarżony może być wyłączony z każdej czynności dowodowej według swobodnej decyzji sądu. W § 2 chodzi o wyjątkową sytuację i o konkretną obawę krępującego wpływu na współoskarżonego, świadka albo biegłego. Sam fakt, że przesłuchiwana osoba zna oskarżonego, nie został w przepisie wskazany jako samodzielna podstawa nakazania opuszczenia sali. W przypadku pokrzywdzonego § 4 wymaga zarówno rodzaju sprawy określonego w przepisie, jak i obawy oddziaływania krępującego oraz wniosku pokrzywdzonego, z zastrzeżeniem potrzeby prawidłowych ustaleń faktycznych. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy oskarżony może być obecny przy przesłuchaniu świadka?

Tak, art. 390 § 1 KPK ustanawia prawo oskarżonego do obecności przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego. Wyjątek może dotyczyć sytuacji wskazanych w § 2 lub § 4.

Kiedy oskarżony musi opuścić salę sądową?

Przewodniczący może to zarządzić, gdy obecność oskarżonego mogłaby krępować współoskarżonego, świadka lub biegłego. Przy przesłuchaniu pokrzywdzonego § 4 przewiduje szczególne warunki.

Czy oskarżony może uczestniczyć zdalnie w przesłuchaniu?

Tak, art. 390 § 3 i § 4 KPK przewiduje możliwość użycia urządzeń zapewniających jednoczesny przekaz obrazu i dźwięku. Zależy to od decyzji przewodniczącego oraz, w przypadku § 4, od możliwości technicznych lub organizacyjnych.

Czy pokrzywdzony może żądać nieobecności oskarżonego?

W sprawach wymienionych w art. 390 § 4 KPK pokrzywdzony może złożyć taki wniosek. Przewodniczący zarządza opuszczenie sali, chyba że przemawia przeciwko temu konieczność prawidłowych ustaleń faktycznych.

Kto jest obecny przy zdalnym przesłuchaniu?

W miejscu składania wyjaśnień lub zeznań uczestniczy referendarz sądowy, asystent sędziego albo urzędnik sądowy. Wymóg ten wynika z art. 390 § 3 KPK.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 390
← Wróć do pełnej ustawy