Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
§ 1.W razie pojednania stron postępowanie umarza się. Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.
§ 2.Jeżeli do pojednania doszło w wyniku mediacji, przepis art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… która miała wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie niezasadne zastosowanie art. 499 k.p.k. w zw. z art. 490 § 1 i 2 k.p.k. , a ponadto zastosowanego bez przywołania art. 492 § 1 i 2 k.p.k. polegający na niezasadnym przyjęciu, iż w zakresie czynu z pkt 3 aktu oskarżenia zachodzą przesłanki do jego umorzenia z uwagi na treść zawartej pomiędzy pokrzywdzonym a oskarżonym ugody, co nastąpiło z oczywistą obrazą art. 60 § 2…
Fragment uzasadnienia
… 25 maja 2016 roku sygn. akt II K 96/15 na podstawie art.437§2 kpk , art.438 pkt 2 i 3 kpk uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art.496§1 kpk i art.492§1 kpk postępowanie w sprawie umarza.
Fragment uzasadnienia
… na powyższe zgodę. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż Sąd Odwoławczy uznając, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne z art. 496§ 1 i 2 kpk w zw. z art.492 § 1 kpk w związku z pojednaniem się stron w formie ugody pozasądowej, jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania, dlatego należało uchylić wyrok Sądu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie.
Fragment uzasadnienia
… prywatnego opiera się w zasadzie na inicjatywie stron, które mogą poprzez podejmowania stosownych czynności procesowych wpływać na jego tok ( np. poprzez zawarcie ugody- art. 492 § 1 k.p.k. , czy odstąpienia od oskarżenia ( art. 496 § 1 k.p.k. ). To strony powinny przede wszystkim przejawiać aktywność procesową, w tym w zakresie składania wniosków dowodowych. N. S. nie wykazał dosłownie żadnej inicjatywy w zakresie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 492: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 492 KPK określa skutek procesowy pojednania stron w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego. Zgodnie z § 1, w razie pojednania stron postępowanie umarza się - jest to rozstrzygnięcie obligatoryjne, a nie pozostawione swobodnemu uznaniu sądu. Ustawodawca dodaje, że postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy, co odciąża sędziów od czynności o charakterze formalnym i przyspiesza zakończenie sprawy. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że jeżeli do pojednania doszło w wyniku mediacji, przepis art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że pojednanie osiągnięte poza salą sądową, w toku postępowania mediacyjnego, wywołuje skutki procesowe według zasad przewidzianych dla posiedzenia pojednawczego, do którego przepis odsyła.
Norma z art. 492 KPK dotyczy postępowania szczególnego, jakim jest postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego, a więc spraw o czyny ścigane z oskarżenia prywatnego, takie jak zniesławienie, zniewaga czy naruszenie nietykalności cielesnej. Przesłanką zastosowania przepisu jest faktyczne pojednanie się oskarżyciela prywatnego i oskarżonego - najczęściej na posiedzeniu pojednawczym poprzedzającym rozprawę albo w wyniku mediacji, na którą strony zostały skierowane. Przepis nie wymaga, aby pojednanie przybrało jakąś szczególną, sformalizowaną postać materialnoprawną; istotne jest, że strony deklarują zakończenie sporu. Skutkiem jest umorzenie postępowania, czyli jego definitywne zakończenie bez merytorycznego rozstrzygnięcia o winie. Warto pamiętać, że art. 492 KPK jest przepisem proceduralnym i nie reguluje treści samej ugody między stronami.
Sąsiad wniósł prywatny akt oskarżenia przeciwko drugiemu sąsiadowi, zarzucając mu publiczne pomówienie o nieuczciwość. Sąd wyznaczył posiedzenie pojednawcze, a następnie, za zgodą stron, skierował sprawę do mediacji. W toku spotkania mediacyjnego oskarżony przeprosił i zobowiązał się do sprostowania swoich wypowiedzi wobec mieszkańców budynku, a oskarżyciel prywatny oświadczył, że jest usatysfakcjonowany i godzi się z nim. Po przekazaniu sprawozdania mediatora do sądu postępowanie zostaje umorzone na podstawie art. 492 § 1 KPK, a postanowienie w tym przedmiocie może wydać również referendarz sądowy.
Pierwszym błędem jest utożsamianie pojednania z uniewinnieniem - umorzenie postępowania nie jest stwierdzeniem, że zarzut był bezpodstawny, lecz zakończeniem sprawy wobec woli stron. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że pojednanie zawsze musi wiązać się z zapłatą pieniędzy; art. 492 KPK niczego takiego nie wymaga, choć strony mogą uzgodnić dowolne warunki. Trzeci błąd polega na sądzeniu, że skoro postanowienie może wydać referendarz sądowy, to jest to decyzja pozbawiona kontroli - jest to nadal orzeczenie procesowe podlegające regułom zaskarżania przewidzianym w Kodeksie. Wreszcie strony niekiedy zakładają, że po umorzeniu można bez ograniczeń wnieść ten sam akt oskarżenia ponownie, co nie odpowiada charakterowi prawomocnego zakończenia sprawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak, art. 492 § 1 KPK stanowi, że w razie pojednania stron postępowanie umarza się. Jest to rozstrzygnięcie obligatoryjne, a nie zależne od uznania sądu.
Postanowienie może wydać sąd, ale przepis wyraźnie dopuszcza również wydanie go przez referendarza sądowego.
Zgodnie z art. 492 § 2 KPK, gdy do pojednania doszło w wyniku mediacji, odpowiednio stosuje się art. 490 § 2 KPK. Pojednanie mediacyjne prowadzi zatem do umorzenia postępowania.
Nie. Umorzenie kończy sprawę bez rozstrzygnięcia o winie i nie jest równoznaczne z wyrokiem uniewinniającym.
Przepis należy do regulacji postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego, czyli spraw wszczynanych prywatnym aktem oskarżenia. W konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 492