PrawMi

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 57.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • Orzecznictwo

§ 1.W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się do postępowania.

§ 1a.W sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, niestawiennictwo oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia.

§ 2.O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania. Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

II AKz 296/14Sąd Apelacyjny w Białymstoku

Autolustracja może zostać cofnięta – postanowienie SA

Fragment uzasadnienia

… postępowania lustracyjnego wyłącznie osobę w nim wymienioną. W ocenie Sądu Apelacyjnego w wypadku odstąpienia od wniosku o autolustrację nie można stosować odpowiednio art. 57 § 2 k.p.k. dotyczącego uprawnienia prokuratora do wstąpienia do postępowania w wypadku odstąpienia od oskarżenia oskarżyciela posiłkowego ( art. 57 § 2 k.p.k. ) oraz uprawnienia prokuratora do wstąpienia do postępowania z oskarżenia prywatnego, jeśli…
Czytaj orzeczenie
I KZP 26/04Wydział I

Odpowiedź świadka w postępowaniu o wykroczenia - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… należy sto- 13 sować z uwzględnieniem specyfiki postępowania w sprawach o wykrocze- nia, w tym i odmiennego nazewnictwa (tak np. w art. 28 § 2 zd. 2, przy re- cypowaniu art. 57 § 1 k.p.k., czy w art. 20 § 3, recypującym art. 74 § 1-2, art. 75, 76 i 175 k.p.k.), ale także – ze względów legislacyjnych nawet czę- ściej, aby nie tworzyć zbyt wielu przepisów recypujących – jeżeli recepcja obejmuje dwa lub więcej przepisów, z…
Czytaj orzeczenie
IX Ka 643/20Sąd Okręgowy w Warszawie

IX Ka 643/20

Fragment uzasadnienia

… 4 Obrazę przepisów postępowania, a to art. 57 § 1a k.p.k. w zw. z art. 58 § 2 k.p.k. i art. 61 k.p.k. polegającą na jego niezastosowaniu w zakresie w jakim dotyczy Wytwórni (...) wobec odstąpienia od oskarżenia albowiem na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 roku nie stawił bez usprawiedliwienia zarówno oskarżyciel subsydiarny jak i nie stawił się jego pełnomocnik, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art.…
Czytaj orzeczenie
II K 540/14Sąd Rejonowy w Olecku

II K 540/14

Fragment uzasadnienia

… Jerzego Skorupki, Oficyna 2009/ „W razie prawomocnego umorzenia postępowania z uwagi na odstąpienie oskarżyciela subsydiarnego od oskarżenia i nieprzystąpienie prokuratora ( art. 57 § 2 k.p.k. ) pojawia się na przyszłość ujemna przesłanka procesowa w postaci rei iudicatae ( art. 17 § 1 pkt 7 in principio k.p.k. ). (…) . Skoro wszak postępowanie sądowe umorzono jedynie z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela…
  • powaga rzeczy osądzonej
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 57: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 57 KPK reguluje konsekwencje rezygnacji oskarżyciela posiłkowego z popierania oskarżenia. Zgodnie z § 1, jeżeli oskarżyciel posiłkowy odstąpi od oskarżenia, nie może już ponownie przyłączyć się do postępowania - decyzja ta jest nieodwracalna i wyklucza powrót do roli strony czynnej procesu. Paragraf 1a wprowadza domniemanie: w sprawie, w której nie bierze udziału oskarżyciel publiczny, nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej traktuje się jak odstąpienie od oskarżenia. Paragraf 2 przewiduje natomiast mechanizm ochronny: sąd zawiadamia prokuratora o odstąpieniu, a jeżeli prokurator nie przystąpi do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia, postępowanie podlega umorzeniu. Postanowienie o umorzeniu może wydać także referendarz sądowy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy postępowań, w których pokrzywdzony występuje jako oskarżyciel posiłkowy. Kluczowe znaczenie ma to, czy w sprawie uczestniczy oskarżyciel publiczny. Jeżeli prokurator popiera oskarżenie, odstąpienie oskarżyciela posiłkowego nie wstrzymuje biegu procesu - zmienia jedynie status pokrzywdzonego, który traci uprawnienia strony. Jeżeli natomiast oskarżyciel publiczny nie bierze udziału w sprawie, odstąpienie (także to dorozumiane, wynikające z nieusprawiedliwionej nieobecności) uruchamia procedurę z § 2, a bezczynność prokuratora prowadzi do zakończenia postępowania bez rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej.

Przykład

Pokrzywdzony w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia publicznego, w której prokurator odstąpił wcześniej od oskarżenia, wstąpił w rolę oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego. Na kolejny termin rozprawy głównej nie stawił się ani on, ani jego pełnomocnik, nie przedstawiając żadnego usprawiedliwienia. Sąd, stosując art. 57 § 1a KPK, uznał to za odstąpienie od oskarżenia i zawiadomił prokuratora. Ponieważ prokurator w ciągu 14 dni od doręczenia zawiadomienia nie przystąpił do oskarżenia, postępowanie zostało umorzone, a pokrzywdzony nie mógł już ponownie przyłączyć się do sprawy.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że odstąpienie od oskarżenia da się później cofnąć lub że można ponownie złożyć oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego - § 1 wyklucza taką możliwość. Drugim nieporozumieniem jest bagatelizowanie obecności na rozprawie: w sprawach bez udziału oskarżyciela publicznego sama nieusprawiedliwiona nieobecność wywołuje skutek odstąpienia, nawet jeśli strona nie miała takiego zamiaru. Warto też pamiętać, że usprawiedliwienie nieobecności powinno być przedstawione sądowi, a nie zakładane w domyśle. Wreszcie umorzenie nie następuje automatycznie w każdej sytuacji - najpierw prokurator otrzymuje 14 dni na przystąpienie do oskarżenia. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o terminy i skutki nieobecności, warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy po odstąpieniu od oskarżenia mogę wrócić do sprawy jako oskarżyciel posiłkowy?

Nie. Art. 57 § 1 KPK wprost stanowi, że po odstąpieniu od oskarżenia nie można ponownie przyłączyć się do postępowania.

Czy nieobecność na rozprawie zawsze oznacza odstąpienie od oskarżenia?

Nie zawsze. Skutek taki dotyczy spraw, w których nie bierze udziału oskarżyciel publiczny, i wymaga nieusprawiedliwionej nieobecności zarówno oskarżyciela posiłkowego, jak i jego pełnomocnika.

Co dzieje się po odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego, gdy w sprawie nie ma prokuratora?

Sąd zawiadamia prokuratora. Jeżeli nie przystąpi on do oskarżenia w ciągu 14 dni od doręczenia zawiadomienia, postępowanie zostaje umorzone.

Kto może wydać postanowienie o umorzeniu postępowania w tym trybie?

Zgodnie z art. 57 § 2 KPK postanowienie o umorzeniu może wydać sąd, a także referendarz sądowy.

Czy odstąpienie oskarżyciela posiłkowego kończy sprawę, gdy oskarża prokurator?

Nie. Jeżeli oskarżyciel publiczny popiera oskarżenie, postępowanie toczy się dalej, a pokrzywdzony traci jedynie status strony czynnej.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 57
← Wróć do pełnej ustawy