Art. 598.

Co stanowi przepis

Art. 598 KPK zawiera dwie reguły porządkujące liczenie czasu pozbawienia wolności w sprawach z elementem zagranicznym. Zgodnie z § 1 terminy przewidziane w art. 263 KPK, czyli terminy tymczasowego aresztowania i zasady ich przedłużania, w stosunku do osoby wydanej Polsce biegną dopiero od chwili przejęcia tej osoby przez właściwe organy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że okres, w którym osoba pozostawała pozbawiona wolności za granicą w związku z procedurą wydania, nie jest wliczany do biegu polskich terminów aresztowych. Paragraf 2 przewiduje natomiast, że art. 265 KPK stosuje się także wtedy, gdy zatrzymanie nastąpiło za granicą, a więc reguła dotycząca liczenia okresu tymczasowego aresztowania od dnia zatrzymania obejmuje również zatrzymanie dokonane poza Polską. Przepis nie tworzy zatem nowych podstaw pozbawienia wolności, lecz wskazuje moment początkowy liczenia terminów.

Kiedy ma zastosowanie

Art. 598 KPK znajduje zastosowanie w postępowaniach, w których osoba ścigana lub skazana zostaje wydana Polsce przez państwo obce, na przykład w następstwie wniosku o ekstradycję albo w ramach procedur przekazania osoby. Przesłanką stosowania § 1 jest faktyczne przejęcie osoby przez polskie organy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie sama decyzja obcego organu o wydaniu. Paragraf 2 dotyczy sytuacji, w której czynność zatrzymania miała miejsce poza granicami kraju, a mimo to ma znaczenie dla liczenia okresu tymczasowego aresztowania. Przepis stosuje się zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i sądowym, o ile w sprawie zastosowano lub ma być zastosowany środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania.

Przykład

Podejrzany o oszustwo zostaje zatrzymany w innym państwie na podstawie polskiego wniosku i przez kilka tygodni pozostaje tam pozbawiony wolności w oczekiwaniu na decyzję o wydaniu. Po jej wykonaniu funkcjonariusze polskiej Policji przejmują go na lotnisku w Polsce i doprowadzają do sądu, który stosuje tymczasowe aresztowanie. Trzymiesięczny termin z art. 263 KPK liczy się w tej sytuacji od chwili przejęcia podejrzanego w kraju, a nie od dnia zatrzymania za granicą. Okres pozbawienia wolności odbyty za granicą nie przepada jednak bezpowrotnie, ponieważ w dalszym toku sprawy podlega on uwzględnieniu przy rozliczaniu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że terminy aresztowe biegną od chwili zatrzymania osoby za granicą - art. 598 § 1 KPK wskazuje wyraźnie inny moment początkowy. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie biegu terminów procesowych z zaliczeniem okresu pozbawienia wolności na poczet kary; są to dwie odrębne kwestie. Mylące bywa też traktowanie tego przepisu jako samodzielnej podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, podczas gdy pełni on wyłącznie funkcję techniczną wobec art. 263 i art. 265 KPK. Warto również pamiętać, że datę przejęcia osoby należy udokumentować, bo od niej zależy prawidłowość dalszych terminów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.