Art. 611ea.

Co stanowi przepis

Art. 611ea KPK dotyczy sytuacji, w której wiążąca Rzeczpospolitą Polską umowa międzynarodowa przewiduje bezpośredni kontakt między polskimi sądami a właściwymi organami państwa obcego w sprawach przejęcia i przekazania orzeczeń do wykonania. W takim wypadku, zgodnie z § 1, nie stosuje się przepisów rozdziału o udziale Ministra Sprawiedliwości w przejmowaniu i przekazywaniu orzeczeń, a postępowanie w przedmiocie dopuszczalności przejęcia lub przekazania może zostać wszczęte z urzędu. Sąd może również z urzędu zwrócić się do właściwego organu państwa obcego o przekazanie orzeczenia do wykonania. Przepis przesądza ponadto, że stwierdzenie dopuszczalności przejęcia lub przekazania jest równoznaczne ze zgodą na tę czynność, a stwierdzenie niedopuszczalności - z odmową zgody. Paragrafy 2-4 zastrzegają jednak dla Ministra Sprawiedliwości prawo przejęcia prowadzenia każdej takiej sprawy, o ile umowa międzynarodowa temu się nie sprzeciwia, a także prawo żądania informacji lub kopii dokumentów z akt, gdy rozważa przejęcie sprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Warunkiem stosowania art. 611ea KPK jest istnienie umowy międzynarodowej, której Polska jest stroną, przewidującej bezpośredni obrót wniosków między organami sądowymi. Przepis nie tworzy więc samodzielnej podstawy współpracy, lecz upraszcza jej tryb tam, gdzie sama umowa na to pozwala. Znajduje zastosowanie zarówno wtedy, gdy Polska ma przejąć do wykonania orzeczenie zapadłe za granicą, jak i wtedy, gdy polskie orzeczenie ma być wykonane w państwie obcym. Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości z § 2 może być zrealizowane wyłącznie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie dopuszczalności, co wynika wprost z § 4. Skuteczne przejęcie sprawy przez Ministra powoduje, że reguł uproszczonego trybu z § 1 nie stosuje się, a postępowanie prowadzi się od początku.

Przykład

Polski sąd wykonuje karę pozbawienia wolności wobec skazanego, który jest obywatelem państwa obcego i chciałby odbywać ją w kraju pochodzenia. Jeżeli z Polską łączy to państwo umowa dopuszczająca bezpośredni kontakt organów sądowych, sąd może z urzędu wszcząć postępowanie w przedmiocie dopuszczalności przekazania i sam zwrócić się do właściwego organu zagranicznego. Postanowienie stwierdzające dopuszczalność przekazania zastępuje wówczas odrębną zgodę wyrażaną w trybie ogólnym. Gdyby jednak sprawa miała szczególny charakter, Minister Sprawiedliwości może zażądać dokumentów z akt i przejąć jej prowadzenie, zanim orzeczenie o dopuszczalności się uprawomocni.

Częste nieporozumienia

Błędem jest zakładanie, że art. 611ea KPK całkowicie wyłącza Ministra Sprawiedliwości ze współpracy międzynarodowej - wyłączenie dotyczy wyłącznie standardowego udziału w przejmowaniu i przekazywaniu orzeczeń i może zostać zniesione przez przejęcie sprawy. Nie jest też trafne przekonanie, że przejęcie sprawy przez Ministra jest możliwe na każdym etapie; granicą jest prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie dopuszczalności. Mylące bywa również utożsamianie stwierdzenia dopuszczalności z automatycznym wykonaniem orzeczenia, podczas gdy jest to jedynie wyrażenie zgody otwierające dalszy tryb postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.