Art. 618a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 618a KPK przyznaje świadkowi prawo do zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca, w którym wykonuje on czynność postępowania na wezwanie sądu albo organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Zwrot dotyczy wydatków rzeczywiście poniesionych na przejazd własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu, jeżeli były one racjonalne i celowe. Przepis ustanawia jednocześnie górną granicę należności, odwołując ją do kosztów przysługujących pracownikowi państwowej lub samorządowej jednostki sfery budżetowej przy krajowej podróży służbowej. Te same zasady obejmują także koszty noclegu i utrzymania w miejscu wykonywania czynności. Świadek powinien należycie wykazać wysokość kosztów podróży, noclegu oraz utrzymania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 618a KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy dana osoba występuje w sprawie jako świadek i stawia się na wezwanie właściwego podmiotu. Istotne jest, że przepis wiąże zwrot kosztów podróży z drogą od miejsca zamieszkania świadka do miejsca wykonywania czynności postępowania. Nie wystarczy samo poniesienie wydatku, ponieważ musi on być rzeczywisty, racjonalny i celowy. W przypadku noclegu oraz utrzymania konieczny jest także związek tych kosztów z pobytem w miejscu wykonywania czynności. Granica zwrotu nie wynika z dowolnej oceny świadka, lecz z limitu wskazanego w paragrafie 2. Przepis odnosi się zarówno do przejazdu własnym samochodem, jak i do użycia innego odpowiedniego środka transportu.

Przykład zastosowania

Przykładowo świadek mieszkający w innej miejscowości zostaje wezwany przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze do udziału w czynności. Dojeżdża na wezwanie własnym samochodem i ponosi związane z tym wydatki, które w danych okolicznościach są racjonalne oraz celowe. Jeżeli z uwagi na miejsce lub czas czynności musi przenocować i ponieść koszty utrzymania na miejscu, art. 618a KPK obejmuje te rodzaje kosztów według tych samych zasad. Świadek powinien wykazać ich wysokość, a należność nie może przekroczyć ustawowej górnej granicy.

Częste nieporozumienia lub błędy

Jednym z częstych błędów jest założenie, że każda wskazana przez świadka kwota podlega zwrotowi w pełnej wysokości. Z art. 618a KPK wynika jednak wymóg rzeczywistego poniesienia kosztów, ich racjonalności i celowości, a ponadto ustawowy limit wysokości należności. Nie należy także utożsamiać zwrotu wyłącznie z biletem, ponieważ przepis obejmuje przejazd własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu, a w odpowiednich warunkach również nocleg i utrzymanie. Błędem jest też pomijanie obowiązku należytego wykazania wysokości kosztów, który dotyczy zarówno podróży, jak i noclegu oraz utrzymania. Z brzmienia przepisu nie wynika zwrot wydatków, które nie mieszczą się we wskazanych kategoriach albo nie pozostają związane z wykonywaniem czynności postępowania. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.