Co stanowi przepis
Art. 618h KPK reguluje sytuację, w której biegły, tłumacz albo specjalista niebędący funkcjonariuszem organów procesowych zostaje wezwany przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, a ostatecznie z jego usług nie skorzystano. Paragraf 1 przyznaje takiej osobie zwrot utraconego zarobku lub dochodu, czyli rekompensatę za to, że stawiła się na wezwanie i przez ten czas nie mogła wykonywać swojej zwykłej pracy zarobkowej. Paragraf 2 wskazuje sposób ustalania tego świadczenia: przyznaje się je z uwzględnieniem kwalifikacji wezwanej osoby oraz czasu zużytego w związku z wezwaniem. Przepis odsyła przy tym odpowiednio do art. 618b § 3 i 4 KPK, które dotyczą zasad obliczania i limitowania należności za utracony zarobek. Norma ma więc charakter kompensacyjny, a nie wynagrodzeniowy za czynność merytoryczną, bo takiej czynności w ogóle nie wykonano.
Kiedy ma zastosowanie
Przepis stosuje się, gdy łącznie występują trzy elementy: wezwanie pochodzi od sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, dotyczy biegłego, tłumacza albo specjalisty spoza kręgu funkcjonariuszy organów procesowych, a organ ostatecznie nie skorzystał z usług tej osoby. Powód nieskorzystania nie ma tu decydującego znaczenia - może to być odroczenie rozprawy, niestawiennictwo oskarżonego, zmiana koncepcji dowodowej czy rezygnacja z tłumaczenia. Kluczowe jest to, że osoba wezwana pozostawała w gotowości i poświęciła na to czas. Art. 618h KPK nie obejmuje natomiast funkcjonariuszy organów procesowych, którzy w takich sytuacjach działają w ramach obowiązków służbowych.
Przykład
Tłumacz przysięgły języka ukraińskiego prowadzi własną działalność gospodarczą i zostaje wezwany na rozprawę wyznaczoną na godzinę 10.00. Rezygnuje z zaplanowanych na ten dzień zleceń, dojeżdża do sądu i czeka na wywołanie sprawy, po czym okazuje się, że rozprawa została odroczona z powodu niestawiennictwa oskarżonego i tłumaczenie nie było potrzebne. Na podstawie art. 618h KPK może wnosić o zwrot utraconego dochodu za czas faktycznie poświęcony w związku z wezwaniem. Sąd, ustalając kwotę, weźmie pod uwagę jego kwalifikacje oraz liczbę godzin, z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 618b § 3 i 4 KPK.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro opinii nie sporządzono ani nie tłumaczono, nic się nie należy - przepis wprost przewiduje inaczej. Drugim jest utożsamianie tego świadczenia z pełnym wynagrodzeniem biegłego za opinię; art. 618h KPK dotyczy wyłącznie utraconego zarobku lub dochodu. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że kwota jest ustalana dowolnie - ograniczają ją odpowiednio stosowane art. 618b § 3 i 4 KPK. Wreszcie należności nie są przyznawane automatycznie, dlatego warto zgłosić żądanie i wykazać czas oraz wysokość utraconego dochodu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
