Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 183.

§ 1.Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

1)20 tygodni – w przypadku przyjęcia jednego dziecka,

2)31 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,

3)33 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,

4)35 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,

5)37 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci – nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.

§ 11.Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

1)20 tygodni – w przypadku przyjęcia jednego dziecka,

2)31 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,

3)33 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,

4)35 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,

5)37 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci – nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.

§ 2.Do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przepisy art. 45 § 3, art. 47, art. 57 § 2, art. 163 § 3, art. 165 pkt 4, art. 166 pkt 4, art. 180 § 4–17, art. 1801§ 2 i art. 181 stosuje się odpowiednio.

§ 3.Pracownik, o którym mowa w § 1, który przyjął dziecko w wieku do 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10 roku życia, oraz pracownik, o którym mowa w § 11, który przyjął dziecko w wieku do 14 roku życia ‒ ma prawo do 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

§ 31.Pracownik, o którym mowa w § 1 albo § 11, ma prawo do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego na zasadach określonych w art. 1802, jeżeli pobyt dziecka w szpitalu miał miejsce po przyjęciu dziecka na wychowanie.

§ 4.Pracownicy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:

1)41 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1;

2)43 tygodni – w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 2–5;

3)38 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 3.

§ 41.Pracownicy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:

1)41 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 11pkt 1,

2)43 tygodni – w przypadkach, o których mowa w § 11pkt 2–5 – nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.

§ 42.Pracownicy, o których mowa w § 3, którzy przyjęli na wychowanie dziecko w wieku do ukończenia 14 roku życia, mają prawo do 38 tygodni urlopu rodzicielskiego.

§ 43.Pracownicy, o których mowa w § 4, w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:

1)65 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1;

2)67 tygodni – w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 2–5;

3)62 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 3.

§ 44.Pracownicy, o których mowa w § 41, w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:

1)65 tygodni – w przypadku, o którym mowa w § 11pkt 1,

2)67 tygodni – w przypadkach, o których mowa w § 11pkt 2–5 – nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.

§ 45.Pracownicy, o których mowa w § 3, którzy przyjęli na wychowanie dziecko w wieku do ukończenia 14 roku życia, w przypadku dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, mają prawo do 62 tygodni urlopu rodzicielskiego.

§ 46.Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w 5 częściach.

§ 5.Do urlopu rodzicielskiego stosuje się odpowiednio przepisy art. 1821a § 3–7 i art. 1821c–1821g.

§ 6.Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego jest udzielany na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika w terminie 7 dni od dnia przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Urlop rozpoczyna się w terminie określonym we wniosku pracownika, jednak nie później niż 21 dni od dnia odpowiednio przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 1868a. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

§ 7.Pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, a następnie wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w wymiarze określonym w § 11obniżonym o wykorzystany urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.

§ 8.Pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu rodzicielskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, a następnie wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu rodzicielskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w wymiarze określonym w § 41 albo 42albo § 44albo 45, obniżonym o wykorzystany urlop rodzicielski w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 183 Kodeksu pracy określa szczegółowe zasady dotyczące urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego przysługującego pracownikom, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyłączeniem rodzin zastępczych zawodowych. Przepis charakteryzuje się podziałem na różne sytuacje w zależności od liczby dzieci oraz statusu prawnego dziecka, uwzględniając także przypadki, gdy pracownik wystąpił do sądu opiekuńczego o wszczęcie postępowania adopcyjnego. URLOPY są oferowane w określonych wymiarach tygodniowych, które rosną wraz z ilością dzieci przyjętych jednocześnie. Ponadto, przepis zawiera szczegółowe regulacje dotyczące wieku dziecka, do którego przysługuje urlop, zwłaszcza w przypadku dzieci z decyzją o odroczeniu obowiązku szkolnego.

Zastosowanie przepisu następuje w sytuacji, gdy pracownik funkcjonuje jako rodzina zastępcza i spełnia kryterium przyjęcia dziecka na wychowanie. Ustalenie długości urlopu zależy od liczby dzieci objętych opieką oraz od faktu, czy prowadzona jest procedura adopcyjna. Urlop przyznawany jest na wniosek pracownika i może być podzielony na określoną liczbę części, co daje możliwość elastycznego wykorzystania tego uprawnienia. Regulacje odwołują się ponadto do innych artykułów kodeksu pracy, które zarządzają szczegółowymi warunkami korzystania z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego.

Przykładowo, jeżeli pracownik przyjmuje dwoje dzieci na wychowanie jako rodzina zastępcza, to zgodnie z art. 183 ma prawo do 31 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Urlop ten musi być wykorzystany do ukończenia przez dzieci 7 roku życia, lub do 10 roku życia, jeśli zostało wydane odroczenie obowiązku szkolnego. W przypadku, gdy pracownik jednocześnie wszczyna postępowanie adopcyjne, prawo do urlopu rozciąga się do 14 roku życia dziecka. Tego rodzaju rozwiązania umożliwiają rodzinom zastępczym zapewnienie odpowiedniej opieki dziecku oraz godzenie obowiązków rodzinnych z zatrudnieniem.

W praktyce zdarzają się nieporozumienia dotyczące wieku dziecka i długości przysługującego urlopu, szczególnie w kontekście odroczenia obowiązku szkolnego czy procedury adopcyjnej. Częstym błędem jest również mylenie rodzin zastępczych zawodowych z innymi formami rodzin zastępczych, co skutkuje nieprawidłowym przyznaniem urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Ponadto, pracownicy czasem nie składają wniosku w terminie przewidzianym przepisem, co może prowadzić do odmowy uruchomienia prawa do urlopu. Istotne jest, by pracownik znał dokładne warunki oraz terminy składania wniosków zgodnie z art. 183 oraz powiązanymi normami.

Podsumowując, art. 183 KP przedstawia kompleksowe regulacje dotyczące urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego dla rodzin zastępczych, określając wymiar i zasady udzielania tych urlopów. W indywidualnych sprawach zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo zastosować te przepisy do swojej sytuacji.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może skorzystać z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego według art. 183 KP?

Urlop ten przysługuje pracownikom, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodzin zastępczych zawodowych.

Jak długo trwa urlop macierzyński dla rodziny zastępczej przyjmującej jedno dziecko?

W przypadku przyjęcia jednego dziecka urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni.

Czy można dostać dłuższy urlop, jeśli dziecko ma odroczony obowiązek szkolny?

Tak, dla dzieci z odroczonym obowiązkiem szkolnym urlop jest udzielany dłużej, do ukończenia 10 lub 14 roku życia, w zależności od sytuacji prawnej.

Jakie są limity części urlopu rodzicielskiego dla rodzin zastępczych?

Urlop rodzicielski można podzielić na maksymalnie 5 części i udzielany jest jednorazowo lub w częściach.

Co zrobić, aby uzyskać urlop macierzyński jako rodzina zastępcza?

Należy złożyć wniosek do pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni od przyjęcia dziecka na wychowanie lub od złożenia wniosku o adopcję.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI