Art. 1862 Kodeksu pracy (KP) określa zasady dotyczące podejmowania pracy zarobkowej i innych działań w trakcie urlopu wychowawczego, a także warunki i tryb powrotu pracownika do pracy, jeśli przestaje sprawować opiekę nad dzieckiem. W § 1 przepisu wskazano, że osoba korzystająca z urlopu wychowawczego może podjąć zatrudnienie u swojego dotychczasowego pracodawcy lub u innego, a także prowadzić inną działalność zarobkową, jak również kształcić się poprzez naukę lub szkolenia. Warunkiem jest jednak to, by takie działania nie przeszkadzały w osobistej opiece nad dzieckiem, której celem jest zapewnienie mu odpowiedniej troski i opieki przez pracownika. § 2 przewiduje sytuację, w której pracodawca dowiaduje się, że pracownik „trwale zaprzestał” sprawowania tej osobistej opieki. Wówczas pracodawca ma prawo wezwać pracownika do powrotu do pracy, wskazując termin nie późniejszy niż 30 dni od uzyskania takiej informacji, z zastrzeżeniem, że ten termin nie może być wcześniejszy niż 3 dni od daty wezwania. Usunięto § 3 przepisu, co znaczy, że dana regulacja nie obowiązuje.
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do osób przebywających na urlopie wychowawczym, który z założenia ma umożliwić rodzicom lub opiekunom pełne zaangażowanie w opiekę nad małym dzieckiem. Równocześnie umożliwia mu elastyczne łączenie tej opieki z pracą lub nauką, o ile te czynności nie ograniczają wypełniania obowiązków opiekuńczych. Pracodawca zachowuje środek kontroli nad sytuacją, gdyż ma prawo zareagować, jeśli opieka nad dzieckiem zostanie zaprzestana. Ten przepis jest istotny, aby zapobiegać nadużyciom i ochronić prawa zarówno pracownika, jak i pracodawcy.
Przykładem codziennej sytuacji jest matka korzystająca z urlopu wychowawczego, która postanowiła podjąć dorywcze zajęcia u innego pracodawcy oraz uczestniczyć w kursie językowym online, nie zaniedbując przy tym opieki nad swoim małym dzieckiem. Gdy jednak pracodawca dotychczasowy uzyska informację, że kobieta przestała sprawować tę opiekę, może wezwać ją do powrotu na etat, wyznaczając odpowiedni termin.
Częste błędy dotyczą niezrozumienia, że praca podczas urlopu wychowawczego jest możliwa, ale tylko pod warunkiem, że opieka nad dzieckiem nie jest zaniedbywana. Niektórzy pracownicy błędnie zakładają, że urlop ten musi oznaczać całkowite zaniechanie pracy, a pracodawcy nie zawsze od razu reagują na sytuacje, w których opieka jest faktycznie zaniedbywana. Innym nieporozumieniem jest mylenie sytuacji czasowego braku opieki z jej trwałym zaniechaniem, które uprawnia pracodawcę do wezwania do pracy.
W przypadku indywidualnych wątpliwości związanych z urlopem wychowawczym i możliwością pracy lub obowiązkami opiekuńczymi zalecane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże sprecyzować prawa i obowiązki w danej sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.