Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 22^1f.

§ 1.Pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy, jeżeli kontrola, o której mowa w art. 22^1e§ 1, wykaże obecność w organizmie pracownika środka działającego podobnie do alkoholu albo zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu takiego środka lub zażywał taki środek w czasie pracy.

§ 2.Przepisy art. 22^1d§ 2–4, 7, 8, 10 i 11 stosuje się odpowiednio.

§ 3.Uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego zleca przeprowadzenie badania krwi lub moczu, jeżeli:

1)nie ma możliwości przeprowadzenia badania metodą niewymagającą badania laboratoryjnego;

2)pracownik niedopuszczony do pracy odmawia poddania się badaniu metodą niewymagającą badania laboratoryjnego;

3)pracownik niedopuszczony do pracy żąda przeprowadzenia badania krwi lub moczu pomimo przeprowadzenia badania metodą niewymagającą badania laboratoryjnego;

4)stan pracownika niedopuszczonego do pracy uniemożliwia przeprowadzenie badania metodą niewymagającą badania laboratoryjnego.

§ 4.Badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego oraz badanie, o którym mowa w § 3, przeprowadza się z poszanowaniem godności i intymności pracownika.

§ 5.Czynności związane z pobraniem moczu do badania, o którym mowa w § 3, odbywają się w obecności osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje zawodowe do przeprowadzania badania moczu, tej samej płci co pracownik, od którego pobiera się mocz.

§ 6.Przebieg badania przeprowadzonego przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego oraz badania, o którym mowa w § 3, dokumentuje się z uwzględnieniem:

1)daty, godziny i minuty oraz miejsca przeprowadzenia badania;

2)wyniku badania;

3)danych osobowych pracownika:

a)imienia i nazwiska,

b)numeru PESEL, a jeżeli nie posiada – serii i numeru dokumentu potwierdzającego tożsamość pracownika,

c)daty urodzenia, informacji o chorobach, na jakie pracownik choruje, oraz podpisu pracownika – jeżeli dane te pozyskano w związku z przeprowadzanym badaniem;

4)imienia i nazwiska oraz podpisu osoby przeprowadzającej badanie;

5)imienia, nazwiska, stanowiska i podpisu osoby przeprowadzającej pobranie próbek materiału biologicznego do badań;

6)imienia i nazwiska oraz podpisu osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

7)informacji o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;

8)innych informacji niezbędnych do oceny wiarygodności i poprawności badania;

9)w przypadku odstąpienia od pobrania próbek krwi lub moczu – informacji o przyczynie odstąpienia.

Wyjaśnienie przepisu

Przepis zawarty w art. 22¹f Kodeksu pracy określa przypadki, w których pracodawca ma obowiązek niedopuszczenia pracownika do świadczenia pracy. Zgodnie z § 1, jeśli kontrola, o której mowa w art. 22¹e § 1, wykaże obecność w organizmie pracownika środka działającego podobnie do alkoholu, lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik przyszedł do pracy po użyciu takiego środka lub zażywał go w czasie pracy, pracodawca nie może dopuścić takiej osoby do pracy. Przepis ten pełni funkcję ochrony bezpieczeństwa i zdrowia zarówno samego pracownika, jak i innych osób oraz zapewnia prawidłowy przebieg procesu pracy.

Zastosowanie przepisu występuje w sytuacji, gdy przeprowadzana jest kontrola trzeźwości lub stanu wskazującego na użycie środków psychoaktywnych o działaniu podobnym do alkoholu. Dotyczy to w szczególności pracowników, u których zachodzi podejrzenie, że środki te mogą wpływać na ich zdolność do wykonywania obowiązków w sposób bezpieczny i efektywny. Istotne jest, że ustawa przewiduje konkretne procedury badania, w tym możliwość przeprowadzenia badania krwi lub moczu, jeśli badania metodami niewymagającymi badań laboratoryjnych nie są możliwe lub pracownik odmawia ich wykonania (§ 3). Wprowadzone regulacje podkreślają również obowiązek poszanowania godności i intymności pracownika podczas przeprowadzania badań oraz szczególne zasady przy pobieraniu próbek moczu (§ 4 i 5).

Przykładowa sytuacja zastosowania art. 22¹f KP może mieć miejsce w firmie produkcyjnej, gdzie zostaje przeprowadzona rutynowa kontrola pracowników pod kątem obecności w organizmie substancji psychoaktywnych. Jeśli u jednego z pracowników zostanie wykryta obecność środka działającego podobnie do alkoholu lub zaistnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik spożywał taki środek przed lub w trakcie pracy, pracodawca winien go nie dopuścić do wykonywania obowiązków. Pracownik może zostać skierowany na dodatkowe badania laboratoryjne, które są dokumentowane w sposób określony przez przepis.

Do częstych nieporozumień przy stosowaniu art. 22¹f KP należy zaliczyć kwestię rozróżnienia pomiędzy obecnością alkoholu a substancji działających podobnie do alkoholu, a także niejasności co do momentu uznania stanu po użyciu środka. Czasami także naruszeniem jest nieprzestrzeganie zasad dotyczących godności pracownika podczas badania czy brak właściwej dokumentacji. Kolejnym problemem jest stosowanie przepisu w sytuacjach, gdy podejrzenie jest słabo umotywowane, co może prowadzić do niewłaściwego niedopuszczenia do pracy. Prawidłowe stosowanie tego artykułu wymaga dokładnej znajomości procedur i przestrzegania wszystkich wymogów formalnych ustanowionych w przepisach. W razie wątpliwości dotyczących indywidualnych przypadków zawsze wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracodawca może niedopuścić pracownika do pracy?

Pracodawca niedopuszcza pracownika, gdy kontrola wykazuje obecność środka działającego podobnie do alkoholu lub istnieje uzasadnione podejrzenie użycia takiego środka.

Jakie badania można wykonać w celu sprawdzenia stanu pracownika?

Badanie można przeprowadzić metodami niewymagającymi badań laboratoryjnych, a w określonych sytuacjach badaniem krwi lub moczu.

Czy podczas badania należy poszanować godność pracownika?

Tak, badania muszą być przeprowadzane z poszanowaniem godności i intymności pracownika.

Kto wykonuje badanie moczu i w czyjej obecności?

Pobranie moczu odbywa się w obecności osoby o kwalifikacjach do przeprowadzania badania moczu oraz tej samej płci co pracownik.

Co jeśli pracownik odmawia badania metodą niewymagającą badań laboratoryjnych?

W takim przypadku uprawniony organ zleca przeprowadzenie badania krwi lub moczu.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy