Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 29⁴.

§ 1.Przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę, przyczyny uzasadniającej przygotowanie do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia albo przyczyny zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę nie może stanowić:

1)wystąpienie przez pracownika z wnioskiem, o którym mowa w art. 29³§ 1;

2)jednoczesne pozostawanie w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesne pozostawanie w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy, chyba że ograniczenia w tym zakresie wynikają z odrębnych przepisów albo zachodzi przypadek określony w art. 101¹§ 1;

3)dochodzenie przez pracownika udzielenia informacji, o których mowa w art. 29 § 3, 3²i 3³oraz art. 29¹§ 2 i 4;

4)skorzystanie z praw, o których mowa w art. 94¹³.

§ 2.Pracodawca udowodni, że przy rozwiązywaniu umowy o pracę lub zastosowaniu działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę kierował się powodami innymi niż wskazane w § 1.

§ 3.Jeżeli pracownik uważa, że przyczyną rozwiązania umowy o pracę na okres próbny za wypowiedzeniem albo zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę było jednoczesne pozostawanie w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesne pozostawanie w stosunku prawnym innym niż stosunek pracy, lub dochodzenie udzielenia informacji, o których mowa w art. 29 § 3, 3²i 3³oraz art. 29¹§ 2 i 4, lub skorzystanie z praw, o których mowa w art. 94¹³, może, w terminie 7 dni od dnia złożenia oświadczenia woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę na okres próbny za wypowiedzeniem albo zastosowania działania mającego skutek równoważny z rozwiązaniem umowy o pracę, złożyć do pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o wskazanie przyczyny uzasadniającej to rozwiązanie umowy o pracę albo zastosowanie działania.

§ 4.Pracodawca udziela pracownikowi odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w § 3, w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni od dnia złożenia przez pracownika wniosku.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 29⁴ Kodeksu pracy szczegółowo określa przyczyny, które nie mogą stanowić podstawy wypowiedzenia umowy o pracę lub jej rozwiązania bez wypowiedzenia przez pracodawcę. W § 1 wskazuje na cztery konkretne sytuacje, które wyłączają możliwość uzasadnienia decyzji pracodawcy, takie jak złożenie wniosku przez pracownika, pozostawanie w innym stosunku pracy lub umowie o świadczenie pracy, dochodzenie określonych informacji czy korzystanie z praw zawartych w innych przepisach. Przepis ten chroni pracownika przed niesprawiedliwym rozwiązaniem umowy z powodów, które ustawodawca uznał za niedopuszczalne. Ponadto, § 2 nakłada na pracodawcę obowiązek wykazania, że przyczyny rozwiązania umowy nie należały do wykluczonych, co oznacza odwrócenie ciężaru dowodu w sprawach dotyczących sporów o przyczyny wypowiedzenia.

Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy pracownik korzysta z określonych praw czy możliwości, które chronią go przed dyskryminacją lub niesłusznym potraktowaniem. Dotyczy to zarówno umów o pracę na okres próbny, jak i innych form zatrudnienia, gdzie dochodzi do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy. Przepis zabezpiecza pracownika, który korzysta z uprawnień przewidzianych w innych artykułach KP, przed działaniami pracodawcy mającymi skutki równoważne z rozwiązaniem umowy. Wskazane jest także, że obowiązek wyjaśnienia przyczyny rozwiązania umowy przez pracodawcę dotyczy szczególnie sytuacji, gdy pracownik podejrzewa, że przyczyna mogła być niezgodna z wymienionymi w § 1.

Przykładowo, jeśli pracownik złożył wniosek o informację dotyczącą warunków pracy lub korzystał z praw związanych z określonymi uprawnieniami, jak np. urlopem na opiekę nad dzieckiem, pracodawca nie może wypowiedzieć mu umowy z tych powodów. Gdy pracodawca jednak zamierza rozwiązać umowę na okres próbny, a pracownik podejrzewa, że motywacją było np. jednoczesne świadzenie pracy u innego podmiotu, ma prawo w ciągu 7 dni zwrócić się o wskazanie prawdziwej przyczyny. Pracodawca w odpowiedzi musi w terminie 7 dni udzielić informacji w formie elektronicznej lub papierowej. Ta procedura ma na celu zwiększenie transparentności i ochronę praw pracownika przed bezpodstawnym rozwiązaniem umowy.

Często spotykane nieporozumienia dotyczą tego, które przyczyny mogą, a które nie mogą być podstawą wypowiedzenia. Pracodawcy mylnie interpretują, że np. pozostawanie w innych stosunkach pracy zawsze uprawnia do rozwiązania umowy, podczas gdy przepis wyraźnie precyzuje, że wyjątkiem są sytuacje objęte innymi regulacjami. Ponadto, błędem jest nieudzielanie odpowiedzi na żądania pracownika o wskazanie przyczyny wypowiedzenia w wyznaczonym terminie, co jest obowiązkiem prawnym. Warto zwrócić uwagę, że przepisy chronią pracownika przed działaniami, które choć formalnie nie są wypowiedzeniem, mają podobny efekt, co bywa pomijane przez pracodawców.

W kontekście art. 29⁴ KP, w każdej indywidualnej sytuacji warto zasięgnąć opinii prawnika, aby właściwie ocenić zastosowanie przepisu i chronić swoje prawa.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czego nie może być przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę?

Nie może nią być m.in. złożenie przez pracownika określonych wniosku lub skorzystanie z przysługujących praw, które chronią pracownika przed dyskryminacją.

Co zrobić, gdy uważam, że wypowiedzenie jest bezpodstawne?

Pracownik może w ciągu 7 dni od wypowiedzenia poprosić pracodawcę o wskazanie przyczyny wypowiedzenia, a pracodawca ma obowiązek udzielić odpowiedzi w tym terminie.

Czy pracodawca może zwolnić mnie z powodu pracy u innego pracodawcy?

Nie, chyba że przepisy szczególne to przewidują lub istnieją inne określone okoliczności, np. jak wskazuje art. 101¹ § 1 Kodeksu pracy.

Jakie są skutki nieudzielenia odpowiedzi przez pracodawcę na wniosek pracownika o przyczynę wypowiedzenia?

Brak odpowiedzi nałożony przepisami może przemawiać na niekorzyść pracodawcy i stanowić podstawę do sporu sądowego o bezpodstawność wypowiedzenia.

Czy mogę zwolnić się bez wypowiedzenia, jeśli pracodawca narusza przepisy?

Art. 29⁴ koncentruje się na ochronie przed wypowiedzeniem przez pracodawcę, jednak każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy, najlepiej po konsultacji z prawnikiem.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy