Art. 293.

Art. 293 Kodeksu pracy rozstrzyga kwestię przebiegu terminów przedawnienia roszczeń pracowniczych w sytuacji, gdy pewne okoliczności uniemożliwiają uprawnionemu dochodzenie praw przed odpowiednim organem rozstrzygającym spory. Zgodnie z tym artykułem, jeżeli istnieje przeszkoda w postaci siły wyższej, to znaczy zdarzenia niezależnego od woli stron, które uniemożliwiają podjęcie działań prawnych, to bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się lub, jeśli już się rozpoczął, zostaje zawieszony na czas trwania tej przeszkody. Oznacza to, że czas trwania takiej przeszkody nie jest wliczany do terminu upływu przedawnienia, co chroni uprawnionego przed utratą prawa wskutek niemożności jego dochodzenia z powodów od niego niezależnych.

Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy np. występują okoliczności nadzwyczajne, takie jak klęski żywiołowe, działania wojenne, lub inne wydarzenia, które realnie uniemożliwiają pracownikowi lub innemu uprawnionemu skierowanie swojej sprawy do rozstrzygnięcia właściwego organu – np. sądu pracy, komisji pojednawczej lub innego organu przewidzianego prawem. Ważne jest, że przeszkoda musi dotyczyć niemożności skutecznego skierowania roszczenia do organu, a nie samej przeszkody w dochodzeniu roszczenia w ogóle. Tylko wówczas zachodzi zawieszenie biegu przedawnienia.

Przykładowo, pracownik chcący dochodzić roszczeń z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia nie może złożyć pozwu w sądzie pracy, ponieważ np. wskutek powodzi urzędowe budynki sądów są nieczynne przez kilka miesięcy z powodu szkód oraz ogłoszono stan klęski żywiołowej. W takiej sytuacji nie biegnie termin przedawnienia roszczeń pracowniczych, a jeśli rozpoczął się już przed wystąpieniem powodzi, to zostaje zawieszony aż do ponownego uruchomienia możliwości dochodzenia praw w sądzie. Dzięki temu pracownik nie traci uprawnień prawnych z powodu obiektywnych przeszkód.

Często w praktyce pojawiają się błędy interpretacyjne związane z tym przepisem. Wątpliwości budzi odróżnienie sytuacji, gdy faktycznie następuje zawieszenie biegu przedawnienia, od sytuacji, gdy przeszkoda nie wpływa na uprawnienia – na przykład gdy uprawniony może dochodzić swoich praw, ale z innych przyczyn ich nie dochodzi. Ponadto mylone bywa pojęcie siły wyższej z innymi przyczynami, np. zaniedbaniem czy brakiem znajomości przepisów. Art. 293 KP wyraźnie wskazuje, że przeszkoda musi mieć charakter zewnętrzny i niedający się przez uprawnionego przezwyciężyć.

Podsumowując, art. 293 KP jest istotnym mechanizmem prawnym chroniącym interesy osób uprawnionych do roszczeń pracowniczych w wyjątkowych sytuacjach, zapewniając, że termin przedawnienia nie działa na ich niekorzyść, gdy nie są w stanie z własnej winy podjąć działań prawnych. W przypadku indywidualnych wątpliwości co do zastosowania tego przepisu, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem.