Art. 77¹.

Art. 77¹ Kodeksu pracy precyzuje, że warunki wynagradzania za pracę oraz przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy. Oznacza to, że szczegółowe zasady, na których opiera się system wynagrodzeń i świadczeń, nie wynikają bezpośrednio z przepisów prawa pracy, lecz z umów zbiorowych zawieranych między przedstawicielami pracodawców a pracowników. Zasadniczo przepis odsyła do przepisów ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych z 5 listopada 2025 r., które ustanawiają szczegółowe zasady i procedury dotyczące tworzenia oraz obowiązywania układów zbiorowych. Jednocześnie przepis wspomina o zastrzeżeniu zawartym w art. 77²–77⁵, które mogą wprowadzać dodatkowe regulacje lub ograniczenia w zakresie warunków płacowych i świadczeń zawartych w tych układach.

Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy w danym zakładzie pracy lub branży zostały zawarte układy zbiorowe pracy. Układy te dotyczą zbiorowych stosunków pracy i mogą regulować m.in. wynagrodzenia, dodatki, premie, nagrody oraz inne świadczenia pracownicze. Pracodawca i pracownicy podlegający układowi muszą respektować zawarte w nim postanowienia dotyczące wynagrodzeń i świadczeń. Jeśli nie ma układu zbiorowego, warunki takie ustala się indywidualnie lub zgodnie z innymi przepisami prawa pracy. Przepis wskazuje też, że układy muszą być zgodne z ustawą o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, co zabezpiecza prawne ramy zgodności tych regulacji z normami prawodawstwa pracy.

Przykładem zastosowania art. 77¹ KP jest sytuacja w dużym zakładzie przemysłowym, w którym strony zakładowe negocjują układ zbiorowy pracy. Ten układ określa poziom wynagrodzeń, zasady przyznawania premii oraz wysokość dodatków za pracę w trudnych warunkach. Pracownik objęty takim układem otrzymuje wynagrodzenie zgodnie z zawartymi w układzie zasadami, które mogą się różnić od standardowych stawek wynikających z ogólnych przepisów. Dzięki temu zapewniona jest ochrona interesów zarówno pracowników, jak i pracodawcy, a warunki płacowe są kompromisem ustalonym zbiorowo.

Częstym nieporozumieniem związanym z art. 77¹ KP jest błędne występowanie o stosowanie układów zbiorowych w podmiotach, które ich nie zawarły lub nie mają reprezentatywnych organizacji pracowniczych. Niekiedy także dochodzi do mylenia ustalenia warunków wynagradzania w układzie zbiorowym z indywidualnymi umowami o pracę, które nie mogą naruszać ustalonych w układzie przepisów. Ważne jest także prawidłowe rozumienie relacji między przepisami ustawy o układach zbiorowych pracy a tymi zawartymi w Kodeksie pracy. Art. 77¹ KP wskazuje jedynie źródło kształtowania zasad wynagrodzeń, a szczegóły należy ustalić w układzie lub zgodnie z wymogami wspomnianej ustawy. W przypadku wątpliwości lub spornych sytuacji dotyczących warunków płacowych warto zwrócić się do prawnika specjalizującego się w prawie pracy.

W każdej indywidualnej sprawie dotyczącej warunków wynagradzania i świadczeń związanego z pracą ustalonych układami zbiorowymi warto zasięgnąć porady prawnej, aby właściwie zinterpretować i zastosować przepisy.