Art. 293 Kodeksu spółek handlowych (KSH) precyzuje zasady odpowiedzialności członków organów spółki, takich jak zarząd, rada nadzorcza, komisja rewizyjna oraz likwidatorzy. Przepis wskazuje, że osoby te mogą ponosić odpowiedzialność wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem, które są sprzeczne z obowiązującym prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że udowodnią brak winy. Oznacza to, że odpowiedzialność nie jest automatyczna, a konieczne jest ustalenie winy danego organu lub osoby. W praktyce więc istotnym elementem jest wykazanie, czy dana szkoda powstała w wyniku niezgodnego z prawem działania lub zaniechania.
Przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach, gdy członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej lub likwidator działa na szkodę spółki, naruszając prawo lub postanowienia umowy spółki. Odpowiedzialność dotyczy zatem sytuacji, gdy wykonywanie obowiązków odbywa się niewłaściwie, np. poprzez niedopełnienie obowiązków, nieprzestrzeganie norm prawnych lub warunków umowy. Jednocześnie art. 293 w § 3 wprowadza zasadę, że odpowiedzialność nie występuje, jeśli czynności są wykonywane z należytą starannością, uwzględniając charakter zawodowy oraz działanie w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, a także w oparciu o informacje i opinie godne uwzględnienia w danych okolicznościach.
Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, gdy członek zarządu podejmuje decyzję inwestycyjną na podstawie rzetelnych analiz i konsultacji, która mimo to przynosi spółce stratę. Jeśli decyzja ta została podjęta w sposób lojalny i w granicach uzasadnionego ryzyka, a członek zarządu wykazał się należytą starannością, nie odpowiada on za wyrządzoną szkodę. Natomiast gdy zarządca zaniedbuje swoje obowiązki, ignoruje obowiązujące przepisy lub postanowienia umowy spółki, co powoduje stratę, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności.
Często pojawiają się nieporozumienia dotyczące zakresu odpowiedzialności wynikającej z art. 293. Niektórzy błędnie uważają, że nawet nieumyślne działanie powodujące szkodę zawsze powoduje odpowiedzialność, jednak przepisy przewidują zwolnienie z winy. Innym powszechnym błędem jest nierozróżnianie odpowiedzialności za działania sprzeczne z prawem i zaniechania, które mogą być różnie oceniane. Ponadto istotne jest prawidłowe rozumienie pojęcia 'uzasadnionego ryzyka gospodarczego' i 'staranności', które nie oznaczają braku ryzyka, lecz rozsądne działanie w ramach wiedzy i możliwości. Artykuł 293 jest kluczowy w ocenie zachowania członków organów spółek, dlatego w pojedynczych przypadkach wskazana jest konsultacja z prawnikiem celem precyzyjnej oceny sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.