Ustawa określa:
1)zasady emisji, zbywania, nabywania, wykupu i zabezpieczenia listów
zastawnych oraz
2)zasady tworzenia, organizacji, działalności i szczególnego nadzoru nad bankami
hipotecznymi.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych.
Dz.U. 1997 poz. 940
Zobacz w ISAP →Przykładowe pytania:
DZIAŁ II. Przepisy ogólne
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)aktywach podstawowych – należy przez to rozumieć:
a)wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipotekami –
w przypadku hipotecznych listów zastawnych,
b)wierzytelności, o których mowa w art. 3 ust. 2 – w przypadku publicznych
listów zastawnych;
2)aktywach stanowiących zabezpieczenie listów zastawnych – należy przez to
rozumieć aktywa podstawowe, aktywa zastępcze oraz instrumenty pochodne,
o których mowa w art. 18a;
3)aktywach zastępczych – należy przez to rozumieć środki banku hipotecznego,
o których mowa w art. 18 ust. 3;
4)bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości – należy przez to rozumieć
ustaloną zgodnie z przepisami ustawy wartość, która w ocenie banku
hipotecznego odzwierciedla poziom ryzyka związanego z nieruchomością jako
przedmiotem zabezpieczenia kredytów udzielanych przez bank hipoteczny;
5)instrumencie pochodnym – należy przez to rozumieć instrument pochodny
w rozumieniu art. 3 pkt 28a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1500, 1488, 1933 i 2185);
6)nadzabezpieczeniu – należy przez to rozumieć poziom zabezpieczenia listów
zastawnych wyższy niż łączna nominalna wartość znajdujących się w obrocie
odpowiednio hipotecznych albo publicznych listów zastawnych;
7)przymusowej restrukturyzacji – należy przez to rozumieć przymusową
restrukturyzację, o której mowa w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r.
o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów
oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253);
8)puli aktywów stanowiących zabezpieczenie – należy przez to rozumieć aktywa
stanowiące zabezpieczenie listów zastawnych wpisane do rejestru
zabezpieczenia listów zastawnych;
9)zabezpieczeniu hipoteką – należy przez to rozumieć hipotekę na rzecz banku
hipotecznego ustanowioną na prawie użytkowania wieczystego lub prawie
własności nieruchomości położonej na obszarze kraju.
DZIAŁ III. Listy zastawne
List zastawny jest dłużnym papierem wartościowym wyemitowanym przez bank hipoteczny zgodnie z przepisami ustawy, który jest zabezpieczony aktywami stanowiącymi zabezpieczenie listów zastawnych, względem których posiadaczom listów zastawnych przysługuje bezpośrednio roszczenie zarówno do osobnej masy upadłości wyodrębnionej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz.
1520), jak i do banku
hipotecznego
Bank hipoteczny może emitować hipoteczne listy zastawne i publiczne listy zastawne.
1.Hipoteczny list zastawny jest papierem wartościowym imiennym lub
na okaziciela, którego podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego
zabezpieczone hipotekami, w którym to liście bank hipoteczny zobowiązuje się wobec
uprawnionego do spełnienia określonych świadczeń pieniężnych.
2.Publiczny list zastawny jest papierem wartościowym imiennym lub na
okaziciela, którego podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego
z tytułu:
1)kredytów w części zabezpieczonej wraz z należnymi odsetkami, gwarancją lub
poręczeniem Narodowego Banku Polskiego, Europejskiego Banku Centralnego,
rządów lub banków centralnych państw członkowskich Unii Europejskiej,
Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, z wyłączeniem państw, które
restrukturyzują lub restrukturyzowały swoje zadłużenie zagraniczne w ciągu
ostatnich 5 lat, oraz gwarancją lub poręczeniem Skarbu Państwa zgodnie
z przepisami odrębnych ustaw, albo
2)kredytów udzielonych podmiotom wymienionym w pkt 1, albo
3)kredytów w części zabezpieczonej wraz z należnymi odsetkami, gwarancją lub
poręczeniem jednostek samorządu terytorialnego oraz kredytów udzielonych
jednostkom samorządu terytorialnego, albo
4)nabytych przez bank hipoteczny papierów wartościowych emitowanych przez:
a)Skarb Państwa,
b)jednostki samorządu terytorialnego,
c)Bank Gospodarstwa Krajowego, które zostały zabezpieczone w całości
gwarancją lub poręczeniem Skarbu Państwa.
2a.Papiery wartościowe, o których mowa w ust. 2 pkt 4, mogą stanowić
podstawę emisji publicznych listów zastawnych, jeżeli są wolne od wszelkich
obciążeń w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE)
2015/61 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogu pokrycia
wypływów netto dla instytucji kredytowych (Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 1,
z późn. zm.2)).
2b.Papiery wartościowe, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. b i c, mogą stanowić
podstawę emisji publicznych listów zastawnych, pod warunkiem że emitent nie
ograniczył swojej odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z tych papierów
wartościowych.
3.Do publicznych listów zastawnych stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące hipotecznych listów zastawnych, z wyłączeniem przepisów ustawy
w zakresie zabezpieczenia hipoteką.
4.Bank hipoteczny, udzielając kredytu jednostce samorządu terytorialnego, jak
również nabywając papiery wartościowe emitowane przez jednostkę samorządu
terytorialnego, jest obowiązany uzyskać, na dzień przyznania kredytu lub nabycia
papierów wartościowych, opinię regionalnej izby obrachunkowej o możliwości spłaty
kredytu lub wykupu papierów wartościowych, o której mowa w art. 91 ust. 2 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn.
zm.3)).
Świadczenia pieniężne, o których mowa w art. 3, polegają na wypłacie odsetek i wykupie hipotecznych listów zastawnych w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.
Hipoteczny list zastawny może być nominowany w złotych albo w walucie obcej w rozumieniu przepisów Prawa dewizowego.
1.List zastawny nie może mieć formy dokumentu, z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.List zastawny o jednostkowej wartości nominalnej równej kwocie stanowiącej
równowartość 100 000 euro lub przekraczającej tę kwotę, ustaloną przy zastosowaniu
średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego
w dniu podjęcia przez emitenta decyzji o emisji, może mieć formę dokumentu.
3.List zastawny podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych
prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie
instrumentami finansowymi.
4.List zastawny, o którym mowa w ust. 2, podlega zarejestrowaniu w depozycie
papierów wartościowych prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a w przypadku, o którym mowa
w art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi –
w innym systemie rejestracji, w terminie 6 miesięcy od dnia emisji.
Hipoteczny list zastawny, o którym mowa w art. 5a ust. 2, zawiera w szczególności:
1)nazwę „hipoteczny list zastawny”;
2)wskazanie podstawy prawnej emisji;
3)nazwę (firmę) banku hipotecznego będącego emitentem oraz jego siedzibę;
4)serię i numer hipotecznego listu zastawnego;
5)oznaczenie wartości nominalnej oraz datę, od której nalicza się oprocentowanie,
i wysokość oprocentowania, a także terminy wypłaty odsetek, termin wykupu
hipotecznego listu zastawnego, miejsce płatności oraz warunki wykupu;
6)(uchylony)
7)informację, że uprawnionemu z hipotecznego listu zastawnego nie przysługuje
prawo wcześniejszego niż w określonym terminie przedstawienia go do wykupu;
8)miejsce i datę wystawienia hipotecznego listu zastawnego;
9)podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu banku
hipotecznego oraz podpis powiernika; podpisy te mogą być odtwarzane
sposobem mechanicznym.
(uchylony)
Warunki emisji listów zastawnych zawierają w szczególności informacje o:
1)sposobie i terminach wypłaty odsetek oraz terminach i warunkach wykupu listu
zastawnego stosowanych w przypadku ogłoszenia upadłości banku hipotecznego
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
2)warunkach dotyczących wykonania zobowiązań z tytułu listów zastawnych
w przypadku wszczęcia przymusowej restrukturyzacji banku hipotecznego;
3)uprawnieniach i roli Komisji Nadzoru Finansowego oraz kuratora, o którym
mowa w art. 443 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe,
w przypadku ogłoszenia upadłości banku hipotecznego.
Przedłużenie terminu wykupu emitowanych listów zastawnych jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku ogłoszenia upadłości banku hipotecznego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe.
1.W przypadku wszczęcia przymusowej restrukturyzacji banku
hipotecznego Komisja Nadzoru Finansowego współpracuje z Bankowym Funduszem
Gwarancyjnym w celu zabezpieczenia praw i interesów posiadaczy listów zastawnych
polegającego w szczególności na zapewnieniu nieprzerwanego i należytego
zarządzania programem emisji listów zastawnych.
2.Komisja Nadzoru Finansowego oraz kurator, o którym mowa w art. 443 ust. 1
ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, mogą dokonywać wzajemnej
wymiany informacji dotyczących programu emisji listów zastawnych w zakresie,
w jakim jest to niezbędne do prowadzenia postępowania upadłościowego.
1.List zastawny może być oznaczony jako „europejski list zastawny”
lub „europejska obligacja zabezpieczona” wraz z tłumaczeniem tego oznaczenia na
wszystkie języki urzędowe Unii Europejskiej.
2.List zastawny spełniający wymogi określone w art. 129 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r.
w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz
zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013,
str. 1, z późn. zm.4)), zwanego dalej „rozporządzeniem (UE) nr 575/2013”, może być
oznaczony jako „europejski list zastawny (premium)” lub „europejska obligacja
zabezpieczona (premium)” wraz z tłumaczeniem tego oznaczenia na wszystkie języki
urzędowe Unii Europejskiej.
1.W zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą do zasad emisji, obrotu
i wykupu hipotecznych listów zastawnych mają zastosowanie przepisy:
1)ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania
instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach
publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1983 i 2140 oraz z 2022 r. poz. 872 i 1488);
1a)rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia
14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku
z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na
rynku regulowanym oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE (Dz. Urz. UE L 168
z 30.06.2017, str. 12);
2)ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3)ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2244),
z wyjątkiem przepisów art. 14, art. 31 ust. 1–3 i 6, art. 32, art. 74 ust. 2 i 3,
art. 78–87 i art. 90.
2.Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, szczególny tryb
i warunki wprowadzania listów zastawnych do publicznego obrotu. Rozporządzenie
powinno w szczególności określać zakres obowiązków informacyjnych tak, aby
umożliwić inwestorom rzetelną ocenę sytuacji finansowej i gospodarczej emitenta.
DZIAŁ IV. Bank hipoteczny
Rozdział 1. Przepisy ogólne
1.Bank hipoteczny jest tworzony wyłącznie w formie spółki akcyjnej.
2.Statut banku hipotecznego określa jego nazwę, która zawiera dodatkowo
wyrazy „bank hipoteczny”.
Do zasad tworzenia, organizacji i działania banków hipotecznych nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Prawa bankowego oraz przepisy o Narodowym Banku Polskim.
Komisja Nadzoru Finansowego może określić, w drodze uchwały, szczegółowe zasady dotyczące wyposażenia banków hipotecznych w kapitał założycielski.
Rozdział 2. Czynności banku hipotecznego
Bank hipoteczny może wykonywać wyłącznie czynności określone w niniejszej ustawie.
Do podstawowych czynności banku hipotecznego należy:
1)udzielanie kredytów zabezpieczonych hipoteką;
2)udzielanie kredytów niezabezpieczonych hipoteką, o których mowa
w art. 3 ust. 2 pkt 1–3;
3)nabywanie wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie
kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz wierzytelności z tytułu kredytów
niezabezpieczonych hipoteką, o których mowa w pkt 2;
3a)nabywanie papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4;
4)emitowanie hipotecznych listów zastawnych, których podstawę stanowią
wierzytelności banku hipotecznego z tytułu:
a)udzielonych kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz
b)nabytych wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie
kredytów zabezpieczonych hipoteką;
5)emitowanie publicznych listów zastawnych, których podstawę stanowią:
a)wierzytelności banku hipotecznego z tytułu udzielonych kredytów
niezabezpieczonych hipoteką, o których mowa w pkt 2,
b)nabyte przez bank hipoteczny wierzytelności innych banków z tytułu
udzielonych przez nie kredytów niezabezpieczonych hipoteką, o których
mowa w pkt 2,
c)nabyte przez bank hipoteczny papiery wartościowe, o których mowa
w art. 3 ust. 2 pkt 4.
1.Emitowanie listów zastawnych jest dokonywane w ramach
programu emisji listów zastawnych po uzyskaniu:
1)zezwolenia na utworzenie banku hipotecznego, o którym mowa w art. 34 ust. 1
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 2324
i 2339), oraz zezwolenia na rozpoczęcie działalności przez bank hipoteczny,
o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy – w przypadku, o którym mowa
w ust. 2 pkt 1;
2)zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –
Prawo bankowe – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2.
2.Komisja Nadzoru Finansowego dokonuje oceny przygotowania banku
hipotecznego do emitowania listów zastawnych w ramach programu emisji listów
zastawnych:
1)w przypadku utworzenia banku hipotecznego i rozpoczęcia przez ten bank
działalności – w toku postępowania o wydanie zezwolenia na utworzenie banku
hipotecznego, o którym mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
– Prawo bankowe, oraz w toku postępowania o wydanie zezwolenia na
rozpoczęcie działalności przez bank hipoteczny, o którym mowa w art. 36 ust. 1
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe;
2)w przypadku rozszerzenia przedmiotu działalności banku hipotecznego
o emitowanie hipotecznych listów zastawnych lub publicznych listów
zastawnych – w toku postępowania o wydanie zezwolenia, o którym mowa
w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe.
3.Elementami programu emisji listów zastawnych są co najmniej:
1)program działalności banku hipotecznego obejmujący emisje listów zastawnych;
2)regulacje wewnętrzne banku hipotecznego dotyczące jego działalności i emisji
listów zastawnych, w tym:
a)regulamin ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości,
o którym mowa w art. 22 ust. 5, oraz regulacje wewnętrzne dotyczące
weryfikacji bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości,
b)regulacje wewnętrzne dotyczące ograniczania ryzyka walutowego i ryzyka
stopy procentowej związanych z emisją listów zastawnych,
c)regulacje wewnętrzne dotyczące udzielania kredytów lub nabywania
wierzytelności z tytułu udzielonych kredytów zaliczonych do puli aktywów
stanowiących zabezpieczenie, w tym podejmowania decyzji o ich
udzieleniu, nabyciu, zmianie, odnowieniu i refinansowaniu,
d)regulacje wewnętrzne dotyczące sposobu prowadzenia rejestru
zabezpieczenia listów zastawnych, rachunku zabezpieczenia listów
zastawnych oraz przeprowadzania testu równowagi pokrycia i testu
płynności;
3)regulacje wewnętrzne dotyczące posiadania odpowiednich kwalifikacji oraz
odpowiedniej wiedzy w zakresie emisji listów zastawnych oraz administrowania
programem emisji listów zastawnych przez osoby pełniące funkcje kierownicze
w banku hipotecznym oraz pracowników banku hipotecznego, wyznaczonych do
wykonywania czynności związanych z programem emisji listów zastawnych;
4)regulacje wewnętrzne dotyczące wyłonienia kandydatów do pełnienia funkcji
powiernika i jego zastępcy, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje oraz
odpowiednią wiedzę do pełnienia tych funkcji.
1.(uchylony)
2.Wysokość pojedynczego kredytu zabezpieczonego hipoteką w dniu:
1)jego udzielenia – w przypadku udzielania kredytów zabezpieczonych hipoteką,
2)nabycia wierzytelności z tytułu takiego kredytu – w przypadku nabywania
wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów
zabezpieczonych hipoteką
– nie może przekroczyć bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości.
3.Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii
Komitetu Stabilności Finansowej, może określić, w drodze rozporządzenia, niższą niż
określona zgodnie z ust. 2, wyrażoną w procentach, maksymalną wysokość stosunku
pojedynczego kredytu zabezpieczonego hipoteką do bankowo-hipotecznej wartości
nieruchomości w dniu:
1)jego udzielenia – w przypadku udzielania kredytów zabezpieczonych hipoteką,
2)nabycia wierzytelności z tytułu takiego kredytu – w przypadku nabywania
wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów
zabezpieczonych hipoteką
– uwzględniając wysokość obowiązującego wskaźnika bufora antycyklicznego
w rozumieniu przepisów o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem
finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym oraz konieczność
zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku finansowego i jego stabilności.
Ze środków uzyskanych z emisji listów zastawnych bank hipoteczny może refinansować kredyty zabezpieczone hipoteką oraz nabyte wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów zabezpieczonych hipoteką; refinansowanie w odniesieniu do pojedynczego kredytu lub pojedynczej wierzytelności nie może jednak przekroczyć kwoty odpowiadającej 60% bankowo- hipotecznej wartości nieruchomości, a w przypadku nieruchomości mieszkalnych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 75 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 – 80% bankowo- hipotecznej wartości nieruchomości.
1.Poza czynnościami, o których mowa w art. 12, banki hipoteczne
mogą wykonywać następujące czynności:
1)(uchylony)
2)zaciąganie kredytów i pożyczek;
3)emitowanie obligacji;
4)przechowywanie papierów wartościowych;
5)nabywanie i obejmowanie akcji lub udziałów innych podmiotów, których forma
prawna zapewnia ograniczenie odpowiedzialności banku hipotecznego do
wysokości zainwestowanych środków, o ile służy to wykonywaniu czynności
banku hipotecznego, przy czym ogólna wartość nabytych i objętych akcji
i udziałów nie może przekroczyć 10% wysokości funduszy własnych banku
hipotecznego;
6)(uchylony)
7)świadczenie usług konsultacyjno-doradczych związanych z rynkiem
nieruchomości, w tym także w zakresie ustalania bankowo-hipotecznej wartości
nieruchomości;
8)zarządzanie wierzytelnościami banku hipotecznego oraz innych banków, z tytułu
kredytów, o których mowa w art. 12, jak również udzielanie tych kredytów
w imieniu innych banków na podstawie zawartych z nimi umów.
2.Łączna wysokość zobowiązań wynikających z czynności, o których mowa
w ust. 1 pkt 2 i 3, nie może przekroczyć:
1)w przypadku banków hipotecznych stosujących określony w art. 428b
ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 wymóg stabilnego finansowania netto na
zasadzie indywidualnej, o której mowa w tym rozporządzeniu, począwszy od 19.
miesiąca od dnia rozpoczęcia działalności operacyjnej – dziesięciokrotnej
wysokości funduszy własnych banku hipotecznego;
2)w przypadku banków hipotecznych niestosujących określonego w art. 428b
ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 wymogu stabilnego finansowania netto
na zasadzie indywidualnej, o której mowa w tym rozporządzeniu:
a)w okresie od 19. miesiąca do pięciu lat od dnia rozpoczęcia działalności
operacyjnej – dziesięciokrotnej wysokości funduszy własnych banku
hipotecznego,
b)po upływie okresu, o którym mowa w lit. a – sześciokrotnej wysokości
funduszy własnych banku hipotecznego.
2a.Limitów, o których mowa w ust. 2, nie stosuje się od dnia rozpoczęcia
działalności operacyjnej przez bank hipoteczny do upływu 18. miesiąca działalności
tego banku.
3.Środki uzyskane z wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 2
i 3, mogą być przeznaczone wyłącznie na refinansowanie czynności, o których mowa
w art. 12.
Banki hipoteczne mogą podejmować działania służące wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 12 i art. 15 ust. 1 pkt 2, 3 i 5, a w szczególności:
1)wykonywać czynności obrotu dewizowego;
2)wykonywać czynności ograniczające ryzyko walutowe i ryzyko stopy
procentowej, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 2, w tym zawierać umowy o instrument
pochodny.
1.Wolne środki pieniężne bank hipoteczny może przeznaczyć na:
1)lokaty w bankach posiadających fundusze własne w wysokości nie mniejszej niż
równowartość w złotych kwoty 10 000 000 euro przeliczonej według kursu
średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski;
2)nabycie wyemitowanych przez siebie listów zastawnych w celu ich
zdeponowania pod nadzorem powiernika, o ile jest to związane z wypełnieniem
przez bank hipoteczny wymogu, o którym mowa w art. 18 ustawy, lub w celu
umorzenia;
3)nabycie papierów wartościowych emitowanych lub gwarantowanych przez
podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1;
4)nabycie papierów wartościowych emitowanych przez jednostki samorządu
terytorialnego;
5)nabycie listów zastawnych emitowanych przez inne banki hipoteczne.
2.Bank hipoteczny może nabywać nieruchomości jedynie w celu uniknięcia strat
z tytułu udzielonych kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz gdy jest to niezbędne
ze względu na potrzeby związane z działalnością banku.
1.Łączna kwota nominalnych wartości znajdujących się w obrocie
listów zastawnych banku hipotecznego nie może przekroczyć 40-krotności jego
funduszy własnych, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.Na potrzeby ustalenia limitu, o którym mowa w ust. 1, do funduszy własnych
dolicza się kwotę rezerwy na ryzyko ogólne, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe.
3.(uchylony)
1.Suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego
zabezpieczonych hipoteką oraz praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4,
wpisanych do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, stanowiących podstawę
emisji hipotecznych listów zastawnych, nie może być niższa niż 105% łącznej kwoty
nominalnych wartości znajdujących się w obrocie hipotecznych listów zastawnych,
przy czym suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego
zabezpieczonych hipoteką, stanowiących podstawę emisji hipotecznych listów
zastawnych, nie może być niższa niż 85% łącznej kwoty nominalnych wartości
znajdujących się w obrocie hipotecznych listów zastawnych.
1a.Suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego, o których
mowa w art. 3 ust. 2, oraz praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4, wpisanych do
rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, stanowiących podstawę emisji
publicznych listów zastawnych, nie może być niższa niż 105% łącznej kwoty
nominalnych wartości znajdujących się w obrocie publicznych listów zastawnych,
przy czym suma nominalnych kwot wierzytelności banku hipotecznego, o których
mowa w art. 3 ust. 2, stanowiących podstawę emisji publicznych listów zastawnych,
nie może być niższa niż 85% łącznej kwoty nominalnych wartości znajdujących się
w obrocie publicznych listów zastawnych. W kwocie wierzytelności banku
hipotecznego mogą zostać uwzględnione wierzytelności z tytułu nabytych przez bank
hipoteczny papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4,
w przypadku gdy nie stanowią one aktywów zastępczych, o których mowa w ust. 3
pkt 1.
2.Ustalany odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych oraz publicznych
listów zastawnych dochód banku hipotecznego z tytułu odsetek od:
1)wierzytelności zabezpieczonych hipoteką albo wierzytelności, o których mowa
w art. 3 ust. 2, oraz
2)praw i środków, o których mowa w ust. 3 i 4
– stanowiących podstawę emisji odpowiednio hipotecznych listów zastawnych albo
publicznych listów zastawnych, nie może być niższy od kosztów z tytułu odsetek od
znajdujących się w obrocie odpowiednio hipotecznych listów zastawnych albo
publicznych listów zastawnych.
2a.Przy spełnianiu wymogów, o których mowa w ust. 1–2, nie uwzględnia się
aktywów stanowiących zabezpieczenie listów zastawnych, w przypadku których
nastąpiło niewykonanie zobowiązania w rozumieniu art. 178 rozporządzenia (UE)
nr 575/2013.
3.Podstawą emisji listów zastawnych mogą być również środki banku
hipotecznego:
1)ulokowane w papierach wartościowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3,
o ile nie stanowią aktywów podstawowych;
2)ulokowane w Narodowym Banku Polskim;
3)ulokowane w bankach krajowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe lub instytucji kredytowej w rozumieniu
art. 4 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe,
spełniające wymogi określone w art. 129 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE)
nr 575/2013.
3a.Bank hipoteczny jest obowiązany utrzymywać, odrębnie dla hipotecznych
listów zastawnych oraz publicznych listów zastawnych, nadwyżkę utworzoną
z aktywów spełniających warunki określone w ust. 3c, w wysokości nie niższej niż
maksymalny skumulowany wypływ płynności netto w okresie kolejnych 180 dni.
Wypływ płynności netto stanowią wypływy płatności wymagalne w danym dniu
płatności, w tym płatności kwoty wartości nominalnej listów zastawnych i odsetek
z tytułu tych listów oraz płatności z tytułu instrumentów pochodnych w ramach
programu emisji listów zastawnych, po odliczeniu wpływów płatności wymagalnych
w tym samym dniu z tytułu aktywów stanowiących zabezpieczenie listów zastawnych.
3b.Środki przeznaczone na nadwyżkę, o której mowa w ust. 3a, nie mogą
stanowić podstawy emisji listów zastawnych.
3c.Nadwyżka, o której mowa w ust. 3a, jest tworzona wyłącznie z aktywów
kwalifikujących się jako aktywa poziomu 1, 2A lub 2B zgodnie z rozporządzeniem
delegowanym Komisji (UE) 2015/61 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającym
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do
wymogu pokrycia wypływów netto dla instytucji kredytowych, które zostały
wycenione zgodnie z tym rozporządzeniem i nie zostały wyemitowane przez
podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 3 tego rozporządzenia.
3d.W nadwyżce, o której mowa w ust. 3a, nie uwzględnia się aktywów,
w przypadku których nastąpiło niewykonanie zobowiązania w rozumieniu
art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
4.Przy określaniu kwot, o których mowa w ust. 1–2, uwzględnia się wartość
nabytych instrumentów pochodnych, uwzględnionych w puli aktywów stanowiących
zabezpieczenie, oraz zmiany ich wartości.
1.Instrument pochodny może być uwzględniony w puli aktywów
stanowiących zabezpieczenie, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:
1)umowa o instrument pochodny została zawarta w celu ograniczenia ryzyka
walutowego lub ryzyka stopy procentowej związanego z wyemitowanymi
listami zastawnymi, przy czym wolumen instrumentów pochodnych
zabezpieczających dane ryzyko zmniejsza się odpowiednio w razie zmniejszania
tego ryzyka, a w przypadku gdy zabezpieczane ryzyko przestaje istnieć,
instrumenty te usuwa się z rejestru zabezpieczenia listów zastawnych;
2)stroną umowy o instrument pochodny jest bank krajowy w rozumieniu
art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, instytucja
kredytowa w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –
Prawo bankowe, dom maklerski w rozumieniu art. 110a ust. 1 pkt 4 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi lub zagraniczna
firma inwestycyjna w rozumieniu art. 3 pkt 32 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o obrocie instrumentami finansowymi;
3)strona umowy o instrument pochodny, o której mowa w pkt 2, spełnia łącznie
następujące warunki:
a)posiada ocenę 1 lub 2 stopnia jakości kredytowej, przypisaną przez
zewnętrzną instytucję oceny wiarygodności kredytowej, o której mowa
w art. 4 ust. 1 pkt 98 rozporządzenia (UE) nr 575/2013,
b)nie toczy się wobec niej postępowanie restrukturyzacyjne,
c)nie znajduje się w likwidacji lub upadłości lub nie oddalono w stosunku do
niej wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy
z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe,
d)nie jest podmiotem w restrukturyzacji w rozumieniu art. 2 pkt 44 ustawy
z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie
gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji;
4)umowa o instrument pochodny wyłącza uprawnienie do jej rozwiązania z chwilą
wszczęcia przymusowej restrukturyzacji lub postępowania upadłościowego
wobec banku hipotecznego albo oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości
banku hipotecznego na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 28 lutego
2003 r. – Prawo upadłościowe;
5)zabezpieczenie instrumentu pochodnego, o ile zostało ustanowione, stanowią
aktywa określone w art. 129 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
6)wycena instrumentów pochodnych została dokonana zgodnie z przyjętymi przez
bank hipoteczny zasadami (polityką) rachunkowości.
2.Bank hipoteczny jest obowiązany gromadzić dokumentację dotyczącą
instrumentów pochodnych zaliczonych do puli aktywów stanowiących
zabezpieczenie.
3.Dokumentacja, o której mowa w ust. 2, umożliwia identyfikację rodzaju
zabezpieczanego ryzyka, a także zawiera dane dotyczące instrumentu pochodnego,
w tym termin jego zapadalności.
1.W rozumieniu niniejszej ustawy listy zastawne wyemitowane przez
bank hipoteczny i przekazane do depozytu pod nadzór powiernika nie są listami
zastawnymi w obrocie.
2.W przypadku emitowania hipotecznych listów zastawnych w walucie innej
niż:
1)waluta, w której wyrażone są wierzytelności banku hipotecznego
zabezpieczające te listy, lub
2)waluta, w której wyrażone są środki, o których mowa w art. 18 ust. 3,
bank hipoteczny obowiązany jest do dokonania czynności ograniczających ryzyko
walutowe.
1.Wierzytelność banku hipotecznego, która ma być wpisana do rejestru
zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych, może być zabezpieczona wyłącznie
hipoteką wpisaną w księdze wieczystej na pierwszym miejscu.
2.Jeżeli wierzytelność banku hipotecznego została wyrażona w walucie obcej,
wpisu hipoteki zabezpieczającej tę wierzytelność dokonuje się w księdze wieczystej
w tej samej walucie.
3.Wniosek o wpis hipoteki zabezpieczającej wierzytelność hipoteczną, która ma
być wpisana do rejestru zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych, sąd
prowadzący księgę wieczystą rozpoznaje w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku.
4.Bank hipoteczny przed zabezpieczeniem hipoteką wierzytelności z tytułu
udzielonego kredytu może oddać do dyspozycji kredytobiorcy określoną w umowie
kredytowej kwotę środków pieniężnych, jeżeli do sądu został złożony wniosek o wpis
hipoteki zabezpieczającej tę wierzytelność i ustanowione zostało, do czasu powstania
hipoteki, dodatkowe zabezpieczenie udzielonego kredytu, w szczególności:
1)gwarancja lub poręczenie podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1;
2)gwarancja lub poręczenie banków spełniających warunek, o którym mowa
w art. 16 ust. 1 pkt 1;
3)ubezpieczenie kredytu.
5.Bank hipoteczny może również oddać do dyspozycji kredytobiorcy określoną
w umowie kredytowej kwotę środków pieniężnych przed zabezpieczeniem hipoteką
wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu, pod warunkiem ustanowienia
zabezpieczenia, o którym mowa w ust. 4, jeżeli w księdze wieczystej prowadzonej dla
nieruchomości, na której realizowane jest przedsięwzięcie budowlane, ujawnione
zostało roszczenie banku hipotecznego o ustanowienie na jego rzecz hipoteki, dla
zabezpieczenia spłaty kredytu, na nieruchomości lokalowej jednocześnie
z wyodrębnieniem lokalu. Wykreślenie roszczenia z księgi wieczystej wymaga zgody
banku hipotecznego, na rzecz którego ma być ustanowiona hipoteka.
6.Wniosek o wpis roszczenia, o którym mowa w ust. 5, może być złożony przez
właściciela nieruchomości, na której realizowane jest przedsięwzięcie budowlane,
bank hipoteczny albo nabywcę nieruchomości lokalowej, o których mowa w ust. 5.
Wpis roszczenia do księgi wieczystej nie wymaga zgody właściciela nieruchomości,
na której realizowane jest przedsięwzięcie budowlane.
Bank hipoteczny jest obowiązany opracować i wdrożyć procedury monitorowania utrzymywania ciągłości ubezpieczenia od zdarzeń losowych nieruchomości stanowiących zabezpieczenie wierzytelności banku hipotecznego, przez cały okres, w którym wierzytelności te są wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych.
1.W przypadku gdy termin wykupu listu zastawnego jest dłuższy niż
5 lat od dnia emisji, bank hipoteczny, dla zapewnienia zgodności działania
z przepisami art. 18, może dokonać umorzenia listów zastawnych przed terminem
wykupu, jednak nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia emisji, o ile w warunkach
emisji wyraźnie zastrzeżono taką możliwość.
2.Jeżeli zabezpieczona hipoteką wierzytelność banku wpisana do rejestru
zabezpieczenia listów zastawnych powstała w wyniku umowy o udzielenie kredytu
o stałym oprocentowaniu, możliwość wcześniejszego jednostronnego wypowiedzenia
umowy kredytowej przez kredytobiorcę może być wyłączona, jednak na okres nie
dłuższy niż 5 lat.
Bank hipoteczny posiada rozwiązania zapewniające ustalanie przez ten bank terminu wykupu wyemitowanych listów zastawnych według stanu na każdy kolejny dzień oddzielnie, w szczególności w ramach funkcjonującego w banku hipotecznym systemu informatycznego.
1.Ustalanie bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości jest
dokonywane z zachowaniem należytej staranności i ostrożności, w szczególności
z uwzględnieniem jedynie tych cech nieruchomości oraz związanych z nią dochodów,
które przy założeniu racjonalnej eksploatacji mogą mieć trwały charakter i które może
uzyskać każdy posiadacz nieruchomości.
2.Bankowo-hipoteczną wartość nieruchomości ustala bank hipoteczny na
podstawie ekspertyzy.
3.Ekspertyzę bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, o której mowa
w ust. 2, wykonują zgodnie z przepisami ustawy oraz regulaminem banku
hipotecznego:
1)bank hipoteczny albo
2)inne podmioty, na zlecenie banku hipotecznego, po uzgodnieniu z kredytobiorcą,
w szczególności podmioty, o których mowa w art. 174 ust. 2 i 6 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899
oraz z 2022 r. poz. 1846 i 2185).
4.Ekspertyza, o której mowa w ust. 2, sporządzana jest na piśmie i opatrzona
podpisem osoby ją sporządzającej. Ekspertyza ta powinna umożliwiać należytą
kontrolę, przez Komisję Nadzoru Finansowego i powiernika, podejmowanego przez
bank hipoteczny ryzyka związanego z nieruchomością jako przedmiotem
zabezpieczenia kredytów udzielanych przez bank hipoteczny.
5.Szczegółowe zasady ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości
określa regulamin wydawany przez bank hipoteczny. Regulamin, a także każda jego
zmiana, wymagają zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego.
1.Wierzytelności zabezpieczone hipotekami ustanowionymi w trakcie
realizacji inwestycji budowlanych nie mogą w sumie przekraczać 10% ogólnej
wartości wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie, stanowiących podstawę emisji
hipotecznych listów zastawnych. W ramach tego limitu wierzytelności zabezpieczone
hipotekami, ustanowionymi na nieruchomościach przeznaczonych pod zabudowę
zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, nie mogą przekraczać 10%.
2.Nie mogą stanowić podstawy emisji hipotecznych listów zastawnych
wierzytelności zabezpieczone hipotekami ustanowionymi na nieruchomościach,
których eksploatacja zgodnie z przeznaczeniem nie posiada trwałego charakteru, a w
szczególności na nieruchomościach, których częścią składową są złoża kopalin.
Rozdział 3. Wierzytelności zabezpieczające emisję listów zastawnych
1.Bank hipoteczny prowadzi i przechowuje rejestr zabezpieczenia
listów zastawnych, do którego wpisywane są w odrębnych pozycjach wierzytelności
banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3 i 4,
stanowiące podstawę emisji listów zastawnych, a także środki tworzące nadwyżkę,
o której mowa w art. 18 ust. 3a. Rejestr zabezpieczenia listów zastawnych
prowadzony jest odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych i dla publicznych
listów zastawnych.
2.(uchylony)
2a.Czynność polegająca na ustanowieniu zabezpieczenia zobowiązania banku
hipotecznego, której przedmiotem są wierzytelności banku hipotecznego lub prawa
lub środki, o których mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych, jest nieważna, chyba że została dokonana w celu zabezpieczenia
jego zobowiązań na potrzeby:
1)instrumentów pochodnych, w przypadku których zostały spełnione warunki
określone w art. 18a ust. 1, wpisanych do rejestru zabezpieczenia listów
zastawnych;
2)systemu płatności i systemu rozrachunku papierów wartościowych, których
uczestnikiem jest bank hipoteczny, oraz rozliczeń zabezpieczeń finansowych
ustanowionych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r.
o niektórych zabezpieczeniach finansowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 133).
3.Czynność rozporządzająca banku hipotecznego, której przedmiotem jest
wierzytelność hipoteczna wpisana do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych,
wymaga uprzedniej pisemnej zgody powiernika.
4.Wpisy, o których mowa w ust. 1, dokonywane są do pełnej wysokości kredytu
udzielonego na podstawie umowy kredytowej zawartej z bankiem hipotecznym lub
umowy kredytowej, z której wynika wierzytelność hipoteczna nabyta przez bank
hipoteczny.
5.(uchylony)
6.Komisja Nadzoru Finansowego, w drodze uchwały, określi wzór rejestru
zabezpieczenia listów zastawnych.
1.Bank hipoteczny przeprowadza rachunek zabezpieczenia listów
zastawnych w celu monitorowania wypełniania w perspektywie długookresowej
wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 1, 1a i 2. Rachunek jest przeprowadzany
w każdym dniu roboczym.
2.Bank hipoteczny ustala, czy – na dzień dokonania ustalenia – wierzytelności
banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3, 3a i 4,
wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wystarczają na:
1)pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych (test równowagi pokrycia)
oraz
2)pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych w przedłużonych terminach
wymagalności, o których mowa w art. 446 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r.
– Prawo upadłościowe (test płynności).
3.Przeprowadzając test równowagi pokrycia i test płynności, bank hipoteczny
uwzględnia:
1)instrumenty pochodne uwzględnione w puli aktywów stanowiących
zabezpieczenie, przy czym:
a)w teście równowagi pokrycia – uwzględnia wartość nabytych instrumentów
pochodnych oraz zmiany wartości tych instrumentów,
b)w teście płynności – uwzględnia płatności z tytułu instrumentów
pochodnych;
2)szacowane koszty utrzymania programu emisji listów zastawnych i szacowane
koszty administrowania tym programem w przypadku jego likwidacji;
3)koszty likwidacji osobnej masy upadłości oraz różnice walutowe
i oprocentowania, jeżeli takie różnice między składnikami osobnej masy
upadłości a zobowiązaniami z listów zastawnych nie będą zabezpieczone przez
odpowiednie transakcje zabezpieczające przed ryzykiem zmiany stopy
procentowej lub ryzykiem walutowym.
4.Test równowagi pokrycia jest przeprowadzany nie rzadziej niż co 6 miesięcy,
a test płynności – nie rzadziej niż co 3 miesiące.
5.Wyniki testu równowagi pokrycia i testu płynności uznaje się za pozytywne,
jeżeli po ich przeprowadzeniu ustalono, że – na dzień dokonania ustalenia –
wierzytelności banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa w art. 18
ust. 3, 3a i 4, wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, wystarczają na
pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych.
6.Rachunek zabezpieczenia listów zastawnych oraz test równowagi pokrycia
i test płynności są przeprowadzane odrębnie dla hipotecznych listów zastawnych i dla
publicznych listów zastawnych.
7.Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii
Komisji Nadzoru Finansowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
warunki oraz sposób przeprowadzania:
1)rachunku zabezpieczenia listów zastawnych, o którym mowa w ust. 1, w tym
terminy, dla których jest on przeprowadzany,
2)testu równowagi pokrycia i testu płynności
– mając na względzie konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wyemitowanych
listów zastawnych.
Bank hipoteczny ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie później niż przed upływem trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego:
1)łączną kwotę nominalnych wartości wyemitowanych przez ten bank listów
zastawnych, jakie znajdowały się w obrocie na ostatni dzień roku obrotowego;
2)łączną kwotę wierzytelności banku hipotecznego i środków wpisanych do
rejestru zabezpieczenia listów zastawnych według stanu na ostatni dzień roku
obrotowego.
DZIAŁ V. Kontrola i nadzór nad bankami hipotecznymi
1.Przy każdym banku hipotecznym powołuje się powiernika oraz co
najmniej jednego zastępcę powiernika, przy czym liczbę zastępców powiernika
dostosowuje się do skali działalności banku hipotecznego. Powiernik i jego zastępca
nie mogą być pracownikami banku hipotecznego.
2.Powiernika i jego zastępcę powołuje na okres 6 lat, na wniosek rady
nadzorczej banku hipotecznego, Komisja Nadzoru Finansowego. Ta sama osoba może
być ponownie powołana na powiernika lub jego zastępcę tylko raz.
3.Powiernik i jego zastępca powinni posiadać obywatelstwo jednego
z państw-członków Unii Europejskiej, wykształcenie wyższe i dawać rękojmię
rzetelnego wykonywania nałożonych na nich obowiązków.
1.Powiernik i jego zastępca mogą być odwołani przez Komisję
Nadzoru Finansowego w razie:
1)zrzeczenia się wykonywania obowiązków;
2)utraty zdolności do pełnienia powierzonych im obowiązków na skutek
długotrwałej choroby, trwającej co najmniej 3 miesiące w ciągu roku
kalendarzowego;
3)skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
4)upadłości banku hipotecznego;
5)niewypełnienia czynności, do których są zobowiązani zgodnie z niniejszą
ustawą.
2.Od decyzji Komisji Nadzoru Finansowego odwołującej powiernika lub jego
zastępcę służy skarga do sądu administracyjnego.
1.Powiernik i jego zastępca są niezależni i nie podlegają poleceniom
organu, który ich powołał, oraz są niezależni od firmy audytorskiej, o której mowa
w art. 46 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich
oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2022 r. poz.
1302), badającej sprawozdanie
finansowe banku hipotecznego
2.Spory między powiernikiem a bankiem hipotecznym rozstrzyga Komisja
Nadzoru Finansowego.
1.Do zadań powiernika należy sprawdzanie, czy:
1)zobowiązania wynikające ze znajdujących się w obrocie listów zastawnych
zabezpieczone są przez bank hipoteczny zgodnie z przepisami niniejszej ustawy;
2)przyjęta przez bank hipoteczny bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości
ustalona została zgodnie z regulaminem, o którym mowa w art. 22 ust. 2; do
zadań powiernika nie należy sprawdzanie, czy bankowo-hipoteczna wartość
nieruchomości odpowiada jej wartości rzeczywistej;
3)bank hipoteczny przestrzega wymogów, o których mowa w art. 18;
3a)wyniki testu równowagi pokrycia i testu płynności potwierdzają, że
wierzytelności banku hipotecznego oraz prawa i środki, o których mowa
w art. 18 ust. 3, 3a i 4, wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych,
wystarczają na pełne zaspokojenie posiadaczy listów zastawnych;
4)sposób prowadzenia przez bank hipoteczny rejestru zabezpieczenia listów
zastawnych odpowiada warunkom niniejszej ustawy;
5)bank hipoteczny zapewnia zgodnie z przepisami niniejszej ustawy
zabezpieczenie dla planowanej emisji listów zastawnych oraz kontrolę, czy
dokonane zostały odpowiednie wpisy do rejestru zabezpieczenia listów
zastawnych.
2.Powiernik corocznie, nie później niż do dnia 31 marca, przedstawia Komisji
Nadzoru Finansowego sprawozdanie dotyczące działalności banku hipotecznego
w zakresie zadań powiernika, o których mowa w ust. 1, za rok poprzedni.
W przypadku:
1)stwierdzenia nieprzestrzegania przez bank wymogów, o których mowa w art. 18,
lub
2)gdy wynik testu równowagi pokrycia lub testu płynności nie jest pozytywny
– powiernik niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Finansowego.
1.Powiernik prowadzi bieżącą kontrolę prawidłowości prowadzenia
rejestru zabezpieczenia listów zastawnych.
2.Do 7 dnia każdego miesiąca powiernik przekazuje Komisji Nadzoru
Finansowego zatwierdzony przez siebie, aktualny odpis wpisów w rejestrze
zabezpieczenia listów zastawnych za miesiąc poprzedni. Komisja Nadzoru
Finansowego przechowuje odpisy co najmniej przez 10 lat.
3.Wykreślenie wpisów w rejestrze zabezpieczenia listów zastawnych może
nastąpić jedynie za pisemną zgodą powiernika; złożenie przez powiernika czytelnego
podpisu przy adnotacji o wykreśleniu wpisu z rejestru jest równoznaczne
z wyrażeniem zgody na piśmie.
1.W celu wykonania zadań, o których mowa w art. 30 ust. 1, powiernik
ma prawo badać w dowolnym czasie księgi rachunkowe, rejestry, plany i inne
dokumenty banku.
1a.Powiernikowi i jego zastępcy, w związku z wykonywaniem ich zadań, bank
hipoteczny, w zakresie określonym w ust. 1, udziela informacji stanowiących
tajemnicę bankową.
1b.Powiernik i jego zastępca są obowiązani do nieujawniania informacji, które
uzyskali w czasie pełnienia przez nich funkcji.
2.W przypadku niewykonania przez bank hipoteczny zaleceń powiernika
podjętych w związku z czynnościami, do których zobowiązany jest na podstawie
niniejszej ustawy, powiernik niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru
Finansowego.
3.W celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości Komisja Nadzoru
Finansowego może skorzystać z uprawnień nadzorczych, określonych przepisami
Prawa bankowego oraz przepisami o Narodowym Banku Polskim.
1.Powiernik i jego zastępca otrzymują wynagrodzenie, którego
wysokość ustala Komisja Nadzoru Finansowego w akcie powołania. Koszty związane
z wykonywaniem funkcji powiernika i jego zastępcy, w tym wynagrodzenie, stanowią
koszt działalności banku.
2.Bank hipoteczny zapewnia powiernikowi i jego zastępcy warunki pracy
odpowiednie do wykonywanych przez nich zadań.
3.Powiernikowi i jego zastępcy przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego
na zasadach określonych w Kodeksie pracy, w terminie uzgodnionym z bankiem
hipotecznym.
4.Okres pełnienia funkcji powiernika i jego zastępcy zalicza się do okresów
pracy oraz innych okresów, od których zależy nabycie uprawnień pracowniczych. Do
osób pełniących funkcję powiernika i jego zastępcy mają zastosowanie przepisy
o ubezpieczeniu społecznym i zdrowotnym, o ile osoby te nie są objęte tymi
ubezpieczeniami z innych tytułów.
1.Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje, w ramach nadzoru
sprawowanego na podstawie przepisów niniejszej ustawy oraz ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, nadzór nad działalnością banku hipotecznego
w zakresie emitowania listów zastawnych.
2.Komisja Nadzoru Finansowego dokonuje oceny, nie rzadziej niż co
12 miesięcy, czy emitowanie listów zastawnych przez bank hipoteczny jest zgodne
z przepisami niniejszej ustawy oraz wydanymi na jej podstawie aktami
wykonawczymi.
3.W celu dokonania oceny, o której mowa w ust. 2, Komisja Nadzoru
Finansowego może żądać przedstawienia przez bank hipoteczny informacji, o których
mowa w art. 33c ust. 1, według stanu na dzień wskazany w takim żądaniu.
4.Komisja Nadzoru Finansowego może, w drodze decyzji administracyjnej,
nakazać bankowi hipotecznemu dostosowanie emitowania listów zastawnych
w ramach programu emisji listów zastawnych do obowiązujących przepisów prawa,
a także może określić termin na wykonanie tego nakazu.
1.Komisja Nadzoru Finansowego udostępnia na swojej stronie
internetowej wykaz banków hipotecznych.
2.Komisja Nadzoru Finansowego corocznie, nie później niż do dnia 31 stycznia,
przekazuje Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Bankowego wykaz, o którym mowa
w ust. 1, według stanu na ostatni dzień roku poprzedniego.
3.Komisja Nadzoru Finansowego udostępnia na swojej stronie internetowej
obowiązujące oraz projektowane przepisy prawa powszechnie obowiązującego
w zakresie emisji listów zastawnych, a także wytyczne i stanowiska Komisji Nadzoru
Finansowego oraz wytyczne europejskich urzędów nadzoru z tego zakresu.
4.Komisja Nadzoru Finansowego udostępnia na swojej stronie internetowej
wykaz emisji listów zastawnych, w ramach których wyemitowano listy zastawne
oznaczone zgodnie z art. 7d.
5.Komisja Nadzoru Finansowego na bieżąco aktualizuje wykazy, o których
mowa odpowiednio w ust. 1 i 4, a także zapewnia aktualność informacji, o których
mowa w ust. 3.
1.Bank hipoteczny przekazuje Komisji Nadzoru Finansowego
corocznie, nie później niż do dnia 31 marca, według stanu na ostatni dzień roku
poprzedniego, informacje o:
1)wartości aktywów stanowiących zabezpieczenie listów zastawnych;
2)wartości aktywów podstawowych;
3)wartości aktywów zastępczych;
4)czynnościach na instrumentach pochodnych uwzględnionych w puli aktywów
stanowiących zabezpieczenie dokonanych w okresie od daty przekazania przez
bank hipoteczny poprzedniej informacji;
5)spełnianiu wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 3a–3d;
6)spełnianiu wymogów dotyczących limitów określonych w art. 15 ust. 2,
art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 1a oraz art. 23 ust. 1;
7)rachunku zabezpieczenia listów zastawnych, o którym mowa w art. 25 ust. 1;
8)wynikach testu równowagi pokrycia i testu płynności, o których mowa
w art. 25 ust. 2, przeprowadzonych w okresie od daty przekazania przez bank
hipoteczny poprzedniej informacji;
9)wartości zobowiązań z tytułu wyemitowanych listów zastawnych, w odniesieniu
odpowiednio do hipotecznych i publicznych listów zastawnych.
2.Bank hipoteczny przekazuje Komisji Nadzoru Finansowego informacje,
o których mowa w ust. 1, także w przypadku ogłoszenia jego upadłości lub oddalenia
w stosunku do niego wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 lub 2
ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe albo wszczęcia wobec niego
przymusowej restrukturyzacji lub uporządkowanej likwidacji.
3.Banki hipoteczne przekazują informacje, o których mowa w ust. 1, za pomocą
środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca
2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz.
344)
4.Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii
Komisji Nadzoru Finansowego, może określić, w drodze rozporządzenia,
szczegółowy zakres informacji, o których mowa w ust. 1, mając na względzie
zapewnienie bezpieczeństwa wyemitowanych listów zastawnych.
1.Bank hipoteczny, nie później niż do końca każdego kwartału,
według stanu na ostatni dzień kwartału poprzedniego, udostępnia na swojej stronie
internetowej informacje o emisjach listów zastawnych zawierające co najmniej:
1)wartość puli aktywów stanowiących zabezpieczenie oraz łączną kwotę
nominalnych wartości listów zastawnych znajdujących się w obrocie;
2)numery serii znajdujących się w obrocie listów zastawnych (kody ISIN);
3)rozkład geograficzny aktywów stanowiących zabezpieczenie udzielonych
kredytów, rodzaj takich aktywów, informacje na temat kwoty związanych z nimi
kredytów oraz metody wyceny takich aktywów;
4)opis i ocenę różnych kategorii ryzyka związanego z daną emisją listów
zastawnych, w tym ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego oraz ryzyka
kredytowego i ryzyka płynności;
5)strukturę terminów zapadalności aktywów wpisanych do rejestru zabezpieczenia
listów zastawnych oraz terminy zapadalności listów zastawnych, a także
wskazanie zdarzeń, których wystąpienie powoduje przedłużenie terminu
zapadalności listów zastawnych;
6)poziom dostępnego, wymaganego oraz ustanowionego nadzabezpieczenia;
7)udział kredytów, w przypadku których nastąpiło niewykonanie zobowiązania
w rozumieniu art. 178 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, oraz kredytów,
w przypadku których nastąpiło opóźnienie w spłacie wynoszące więcej niż
90 dni, we wszystkich kredytach uwzględnionych w puli aktywów stanowiących
zabezpieczenie.
2.Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii
Komisji Nadzoru Finansowego, może określić, w drodze rozporządzenia,
szczegółowy zakres informacji, o których mowa w ust. 1, oraz sposób ich prezentacji,
mając na względzie, aby informacje te umożliwiały inwestorom przeprowadzenie
oceny ryzyka związanego z emisją listów zastawnych.
1.Komisja Nadzoru Finansowego, w drodze decyzji administracyjnej,
ogranicza działalność banku hipotecznego w zakresie dotyczącym emitowania listów
zastawnych w razie stwierdzenia, że bank hipoteczny:
1)uzyskał zezwolenie na emitowanie listów zastawnych w ramach programu emisji
listów zastawnych na podstawie nieprawdziwych informacji lub dokumentów
poświadczających nieprawdę lub
2)emituje listy zastawne w ramach programu emisji listów zastawnych, rażąco
i uporczywie naruszając przepisy prawa.
2.Komisja Nadzoru Finansowego może, w drodze decyzji administracyjnej,
ograniczyć działalność banku hipotecznego w zakresie dotyczącym emitowania listów
zastawnych w razie stwierdzenia, że bank hipoteczny:
1)przestał spełniać warunki prowadzenia działalności w zakresie emitowania
listów zastawnych lub
2)uwzględnił w puli aktywów stanowiących zabezpieczenie instrumenty
pochodne, w przypadku których nie zostały spełnione warunki określone
w art. 18a ust. 1, lub
3)emituje listy zastawne przewidujące przedłużenie terminu ich zapadalności
w przypadku innym niż określony w art. 7b, lub
4)stosuje oznaczenia listów zastawnych, o których mowa w art. 7d, niezgodnie
z określonymi w ustawie warunkami ich stosowania lub w inny sposób istotnie
narusza interesy inwestorów nabywających listy zastawne, lub
5)nie przekazuje informacji, o których mowa w art. 33c ust. 1, lub przekazuje je
niezgodnie z tym przepisem, lub
6)nie udostępnia informacji, o których mowa w art. 33d ust. 1, lub udostępnia je
niezgodnie z tym przepisem, lub
7)narusza przepisy art. 24 ust. 1, 3 i 4 lub przepisy dotyczące utrzymywania
nadwyżki, o której mowa w art. 18 ust. 3a.
1.Jeżeli uzasadnia to charakter naruszeń, o których mowa w art. 33e
ust. 1 pkt 1 i ust. 2, Komisja Nadzoru Finansowego może, zamiast ograniczenia
działalności banku hipotecznego w zakresie dotyczącym emitowania listów
zastawnych, nałożyć, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną na bank
hipoteczny lub członka zarządu banku hipotecznego odpowiedzialnego za naruszenie.
2.Komisja Nadzoru Finansowego może jednocześnie z nałożeniem kary
pieniężnej nakazać, w drodze decyzji administracyjnej, bankowi hipotecznemu lub
członkowi zarządu banku hipotecznego odpowiedzialnemu za naruszenie zaprzestanie
działań skutkujących powstaniem naruszeń i niepodejmowanie tych działań
w przyszłości.
3.Kara pieniężna, o której mowa w ust. 1, wynosi:
1)w przypadku jej nałożenia na bank hipoteczny – do 10% przychodu wykazanego
w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym banku hipotecznego,
a w przypadku braku takiego sprawozdania – do 10% prognozowanego
przychodu określonego na podstawie sytuacji ekonomiczno-finansowej banku
hipotecznego;
2)w przypadku jej nałożenia na członka zarządu banku hipotecznego
odpowiedzialnego za naruszenie – do kwoty 20 000 000 zł.
Komisja Nadzoru Finansowego, ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w art. 33f ust. 1, uwzględnia:
1)wagę i okres naruszenia;
2)stopień przyczynienia się banku hipotecznego lub członka zarządu banku
hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie do powstania tego
naruszenia;
3)stosunek wysokości kary pieniężnej do skali działalności banku hipotecznego
mierzonej wielkością przychodów albo prognozowanych przychodów,
a w przypadku członka zarządu banku hipotecznego – mierzonej wielkością jego
rocznego dochodu;
4)szkody wyrządzone inwestorom w wyniku naruszenia, chyba że nie jest możliwe
ich ustalenie;
5)skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez bank hipoteczny lub przez
członka zarządu banku hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie, o ile
można te korzyści lub straty ustalić;
6)gotowość banku hipotecznego lub członka zarządu banku hipotecznego
odpowiedzialnego za dane naruszenie do współpracy z Komisją Nadzoru
Finansowego;
7)uprzednie naruszenia popełnione przez bank hipoteczny lub członka zarządu
banku hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie, ich rodzaj i wagę;
8)skutki naruszenia dla stabilności finansowej i rynku finansowego.
1.Komisja Nadzoru Finansowego niezwłocznie przekazuje do
publicznej wiadomości informacje o:
1)nałożeniu na podstawie niniejszej ustawy sankcji administracyjnej;
2)rodzaju i charakterze stwierdzonych naruszeń;
3)firmie (nazwie) banku hipotecznego lub imieniu i nazwisku członka zarządu
banku hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie;
4)złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skargi do sądu
administracyjnego oraz wyniku tego postępowania;
5)prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego uchylającym wydaną przez
Komisję Nadzoru Finansowego decyzję administracyjną o nałożeniu sankcji
administracyjnej na podstawie niniejszej ustawy.
2.Informacje, o których mowa w ust. 1, są udostępniane na stronie internetowej
Komisji Nadzoru Finansowego przez okres 5 lat, licząc od dnia udostępnienia tej
informacji, przy czym wskazanie imienia i nazwiska członka zarządu banku
hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie, po poinformowaniu tego członka
zarządu, jest udostępniane przez okres nie dłuższy niż rok.
3.W informacji, o której mowa w ust. 1, Komisja Nadzoru Finansowego nie
podaje firmy (nazwy) banku hipotecznego ani imienia i nazwiska członka zarządu
banku hipotecznego odpowiedzialnego za dane naruszenie, jeżeli udostępnienie tych
danych:
1)byłoby środkiem niewspółmiernym do wagi dokonanego naruszenia;
2)stanowiłoby zagrożenie dla stabilności rynku finansowego;
3)zagroziłoby prowadzonemu postępowaniu karnemu lub postępowaniu
w sprawach o przestępstwa skarbowe;
4)wyrządziłoby niewspółmierną szkodę bankowi hipotecznemu lub członkowi
zarządu.
Komisja Nadzoru Finansowego informuje Europejski Urząd Nadzoru Bankowego o:
1)nałożeniu na podstawie niniejszej ustawy sankcji administracyjnej;
2)złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji administracyjnej
o nałożeniu na podstawie niniejszej ustawy sankcji administracyjnej oraz
o wyniku postępowania w tej sprawie;
3)wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną
o nałożeniu na podstawie niniejszej ustawy sankcji administracyjnej oraz o treści
orzeczenia sądu administracyjnego w tej sprawie.
1.W zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą nadzór nad bankami
hipotecznymi wykonywany jest zgodnie z przepisami Prawa bankowego oraz
przepisami o Narodowym Banku Polskim.
2.(uchylony)
3.Sprawdzanie prawidłowości dokonywanych przez bank hipoteczny wpisów do
rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, w tym również zgodność ustalania
bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości z zasadami, o których mowa
w regulaminie wydanym na podstawie art. 22 ust. 5, Komisja Nadzoru Finansowego
może zlecić niezależnemu biegłemu na koszt kontrolowanego banku.
4.Komisja Nadzoru Finansowego może określić szczególne normy płynności
oraz inne normy dopuszczalnego ryzyka w działalności banku hipotecznego.
DZIAŁ VI. Przepisy karne
1.Kto dokonuje emisji listów zastawnych nie będąc do tego
uprawnionym lub przy emisji narusza obowiązki określone w art. 17, art. 19,
art. 22 ust. 1–4 i art. 23, lub nie będąc uprawnionym do emitowania listów zastawnych
emitowane papiery wartościowe określa nazwą „list zastawny” lub inną nazwą, która
zawiera te wyrazy, lub nazwą „europejski list zastawny”, „europejska obligacja
zabezpieczona”, „europejski list zastawny (premium)”, „europejska obligacja
zabezpieczona (premium)”, lub używa tych oznaczeń w języku urzędowym Unii
Europejskiej, podlega grzywnie do 50 000 zł i karze pozbawienia wolności od
6 miesięcy do lat 5.
2.Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu, o którym mowa w ust. 1,
działając w imieniu osoby prawnej.
3.Jeżeli sprawca nieumyślnie dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do
lat 2.
DZIAŁ VII. Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe
(pominięte)
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.
Orzeczenia powiązane z tą ustawą
Wybrane orzeczenia sądów, w których zastosowano przepisy tej ustawy.
- I ACa 654/22I ACa 654/22 · 2022-12-20 · Przepisy: Art. 20.
- I ACa 626/21I ACa 626/21 · 2022-06-24 · Przepisy: Art. 20.
- I ACa 619/21I ACa 619/21 · 2022-03-18 · Przepisy: Art. 20.
- VIII Ca 257/16VIII Ca 257/16 · 2016-04-27 · Przepisy: Art. 20., Art. 24.
- III Ca 366/16III Ca 366/16 · 2016-04-19 · Przepisy: Art. 24.
- III Ca 14/16III Ca 14/16 · 2016-02-22 · Przepisy: Art. 24.
- I Ca 640/15I Ca 640/15 · 2016-01-18 · Przepisy: Art. 24.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę