Historia zmian - 12 września 2026
o ochronie przyrody
Data oznacza dzień, w którym PrawMi wykryło zmianę w tekście jednolitym ISAP - może różnić się od daty wejścia w życie nowelizacji.
PoPrzed
Art. 15.
zmienionyW parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się:
budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych,
z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo
rezerwatu przyrody;
palenia ognisk i wyrobów tytoniowych oraz używania źródeł światła o otwartym
płomieniu, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i rolniczej, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych w planie ochrony;
stosowania chemicznych i biologicznych środków ochrony roślin i nawozów;
zbioru dziko występujących roślin i grzybów oraz ich części, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody –
przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
połowu ryb i innych organizmów wodnych, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych
w planie ochrony lub zadaniach ochronnych;
ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i jazdy konnej wierzchem,
z wyjątkiem szlaków i tras narciarskich wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
wprowadzania psów na obszary objęte ochroną ścisłą i czynną, z wyjątkiem
miejsc wyznaczonych w planie ochrony, psów pasterskich wprowadzanych na
obszary objęte ochroną czynną, na których plan ochrony albo zadania ochronne
dopuszczają wypas oraz psów asystujących w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301 i 1665);
wspinaczki, eksploracji jaskiń lub zbiorników wodnych, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody –
przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
ruchu pojazdów poza drogami publicznymi oraz poza drogami położonymi na
nieruchomościach stanowiących własność parków narodowych lub będących
w użytkowaniu wieczystym parków narodowych, wskazanymi przez dyrektora
parku narodowego, a w rezerwacie przyrody przez regionalnego dyrektora
ochrony środowiska;
umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków
niezwiązanych z ochroną przyrody, udostępnianiem parku albo rezerwatu
przyrody, edukacją ekologiczną, z wyjątkiem znaków drogowych i innych
znaków związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku powszechnego;
(uchylony)
zakłócania ciszy;
używania łodzi motorowych i innego sprzętu motorowego, uprawiania sportów
wodnych i motorowych, pływania i żeglowania, z wyjątkiem akwenów lub
szlaków wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie
przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu;
biwakowania, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
prowadzenia badań naukowych – w parku narodowym bez zgody dyrektora
parku, a w rezerwacie przyrody – bez zgody regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
wprowadzania gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, bez zgody ministra
właściwego do spraw środowiska;
wprowadzania organizmów genetycznie zmodyfikowanych;
organizacji imprez rekreacyjno-sportowych – w parku narodowym bez zgody
dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody bez zgody regionalnego
dyrektora ochrony środowiska.
chwytania lub zabijania dziko występujących zwierząt, zbierania lub niszczenia
jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych zwierząt, umyślnego płoszenia
zwierząt kręgowych, zbierania poroży, niszczenia nor, gniazd, legowisk i innych
schronień zwierząt oraz ich miejsc rozrodu;
polowania, z wyjątkiem obszarów wyznaczonych w planie ochrony lub
zadaniach ochronnych ustanowionych dla rezerwatu przyrody;
pozyskiwania, niszczenia lub umyślnego uszkadzania roślin oraz grzybów;
użytkowania, niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania
i dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, obszarów oraz zasobów,
tworów i składników przyrody;
zmiany stosunków wodnych, regulacji rzek i potoków, jeżeli zmiany te nie służą
ochronie przyrody;
pozyskiwania skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych
szczątków roślin i zwierząt, minerałów i bursztynu;
niszczenia gleby lub zmiany przeznaczenia i użytkowania gruntów;
Zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą:
wykonywania zadań wynikających z planu ochrony lub zadań ochronnych;
(uchylony)
prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem
powszechnym;
wykonywania zadań z zakresu obronności kraju w przypadku zagrożenia
bezpieczeństwa państwa;
obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego
wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz
wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.
Minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora
parku narodowego, może zezwolić na obszarze parku narodowego na odstępstwa od
zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione:
potrzebą ochrony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami
edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub
celami kultu religijnego i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na
przyrodę parku narodowego lub
potrzebą realizacji inwestycji:
liniowych celu publicznego,
celu publicznego o nieliniowym charakterze związanych z ochroną ludności
przed powodzią i suszą,
celu publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze
w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze parku
narodowego
– w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu
kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po zasięgnięciu opinii regionalnego
dyrektora ochrony środowiska, może zezwolić na obszarze rezerwatu przyrody na
odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą:
ochrony przyrody lub
realizacji inwestycji:
liniowych celu publicznego,
celu publicznego o nieliniowym charakterze związanych z ochroną ludności
przed powodzią i suszą,
celu publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze
w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze rezerwatu
przyrody
– w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu
kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
Przy zasięganiu opinii, o których mowa w ust. 3 i 4, nie stosuje się art. 106
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2025 r. poz. 1691).
Właściwe organy wydają opinię, o której mowa w ust. 3 i 4, w terminie
30 dni od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie. Opinia jest wydawana w formie
pisemnego stanowiska organu zawierającego ocenę planowanych czynności
w odniesieniu do wpływu przedsięwzięcia na przyrodę parku narodowego.
Wydając zezwolenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 lub ust. 4 pkt 2, dla
inwestycji strategicznej określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 103a
ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, 1881 i 1940 oraz z 2025 r.
poz. 1535), odpowiednio minister właściwy do spraw środowiska albo Generalny
Dyrektor Ochrony Środowiska bada wyłącznie przesłankę braku rozwiązań
alternatywnych dla tej inwestycji.
Zezwolenia, o których mowa w ust. 3 i 4, dołącza się do wniosku
o pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych,
o których mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r.
poz. 418, 1080, 1535 i 1673).
Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze
rezerwatu przyrody na odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to
uzasadnione wykonywaniem badań naukowych lub celami edukacyjnymi,
kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu
religijnego i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na cele ochrony przyrody
rezerwatu przyrody.
Organizowanie i prowadzenie szkoleń ratowników górskich i psów
ratowniczych, w tym psów lawinowych, na obszarze parku narodowego poza terenami
udostępnionymi na podstawie art. 12 ust. 2, przez podmioty uprawnione do wyko-
nywania ratownictwa górskiego na danym obszarze, wymaga uzgodnienia
z dyrektorem parku narodowego.
Zezwolenie na odstępstwo od zakazów, o których mowa w ust. 1, wydaje się,
w drodze decyzji administracyjnej, na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat.
Wniosek o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów, o których mowa
w ust. 1, zawiera w szczególności:
imię i nazwisko oraz adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
wskazanie zakazów, od których wnioskodawca zamierza uzyskać zezwolenie na
odstępstwo;
cel wykonania wnioskowanych czynności wraz z uzasadnieniem;
opis planowanych czynności;
lokalizację wykonywania planowanych czynności;
uzasadnienie braku rozwiązań alternatywnych względem planowanego wariantu
w przypadku realizacji inwestycji liniowych celu publicznego, inwestycji celu
publicznego o nieliniowym charakterze związanych z ochroną ludności przed
powodzią i suszą lub inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej
o nieliniowym charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji
na obszarze parku narodowego lub rezerwatu przyrody;
opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na przyrodę parku
narodowego lub rezerwatu przyrody.
W zezwoleniu na odstępstwo od zakazów, o których mowa w ust. 1,
niezależnie od wymagań wynikających z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
– Kodeks postępowania administracyjnego, wskazuje się warunki realizacji tego
odstępstwa wynikające z potrzeb ochrony przyrody.
W odniesieniu do inwestycji liniowych celu publicznego, inwestycji celu
publicznego o nieliniowym charakterze związanych z ochroną ludności przed
powodzią i suszą lub inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej
o nieliniowym charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na
obszarze parku narodowego lub rezerwatu przyrody, przewidzianych do realizacji
w ramach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których
przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zezwolenie,
o którym mowa w ust. 3 pkt 2 lub ust. 4 pkt 2, zastępuje się uzgodnieniem warunków
realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 1a lub 1b ustawy z dnia
3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko, odpowiednio z ministrem właściwym do spraw środowiska lub
Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Do uzgodnienia stosuje się
odpowiednio przepisy ust. 3 albo 4.