I GSK 557/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 369/22 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 7 lutego 2021 r. nr 29/OR06/22 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy dla producenta rolnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. N. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 29 czerwca 2022r., sygn. akt I SA/Kr 369/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 1964 t.j., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę R. N. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "organ", "Dyrektor ARiMR") z 7 lutego 2021r., nr 29/OR06/2022, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy dla posiadacza chryzantem w pełnej fazie dojrzałości przeznaczonych do sprzedaży, któremu zagraża utrata, płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanym epidemią COVID-19.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Oświadczył również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 14 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji administracyjnej naruszającej przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. poprzez zaniechanie wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę zasadności przyznania płatności pomimo że Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR naruszył przepisy art. 77 § 14 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zakresie w jakim wyprowadził sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania wniosek płynący z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 marca 2022r. do sygn. akt I SA/Kr 1718/21 mocą którego uchylono decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8 października 2021r., znak 462/OR06/2021 w przedmiocie pomocy posiadaczowi chryzantem w pełnej fazie dojrzałości przeznaczonych do sprzedaży, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID 19.

II. Naruszenie prawa materialnego tj. naruszenie art. 29 ust 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 9 maja 2008r. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zasadnym było ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności chryzantemowej w kwocie 19.580 zł.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów strona przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Zarzuty te są oczywiście bezzasadne.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na podstawie art.174 pkt.1 i pkt 2 p.p.s.a., przy czym szczególnego podkreślenia wymaga, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania, lecz konieczne jest wykazanie w jaki sposób zostały naruszone oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym,stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem Sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok Sądu Administracyjnego mógłby być inny. Niniejsza skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. W żaden sposób nie wykazano w niej na wpływu podnoszonych naruszeń na wynik sprawy, czy nie podjęto nawet próby wykazania takiego wpływu, nie mówiąc już o wykazaniu jego istotności na treść rozstrzygnięcia.

Jak słusznie podkreślił to Sąd I instancji, postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019r., poz. 1505 z późn. zm.), w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Przypomnieć należy, że skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Krakowie wniosek o przyznanie pomocy dla posiadaczy chryzantem mającej charakter pomocy publicznej w rolnictwie. Zgodnie z ww. wnioskiem ilość chryzantem doniczkowych deklarowanych do pomocy wynosiła 2570 sztuk i miały być one przechowywane pod adresem [...](miejsce zamieszkania wnioskodawcy).

Natomiast w dniu 18 grudnia 2020r. (jeszcze przed wydaniem decyzji) na rachunek strony zostały przelane środki dot. ww. pomocy finansowej w wys. 19.580 zł. Bezsporne jest, że środki te zostały wypłacone przed skontrolowaniem skarżącego i wydaniem decyzji w przedmiocie określenia wysokości przyznanej pomocy a przede wszystkim jej zasadności. Dopiero w wyniku kontroli posiadania zadeklarowanej ilości chryzantem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr 0104-00000043466/21 z 17 czerwca 2021r., odmówił stronie żądanych płatności z uwagi na brak stwierdzenia posiadania przez stronę chryzantem w miejscu wskazanym we wniosku o to wsparcie i brak zawiadomienia ARiMR o ew. zmianach w tej mierze. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora OR ARiMR decyzją nr 462/OR06/21 z 8 października 2021r. Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z 24 marca 2022r., sygn. akt I SA/kr 1718/21 skargę tę oddalił. W wyroku tym WSA odniósł się do podstaw odmowy przyznania pomocy posiadaczowi chryzantem.

W kontekście powyższego nie budzi żadnych wątpliwości stwierdzenie Sądu I instancji, że organy orzekające dokonały prawidłowej oceny, że kwota 19.800 zł, jest kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu.

Dodatkowo wskazać należy, że w pkt I. petitum skargi kasacyjnej skarżący zarzuca, że Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR naruszył przepisy art. 77 § 14 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zakresie w jakim wyprowadził sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania wniosek płynący z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 marca 2022r. do sygn. akt I SA/Kr 1718/21 mocą którego uchylono decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8 października 2021r.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zarzut ten jest niezrozumiały, gdyż po pierwsze przepis art. 77 § 14 k.p.a. nie istnieje w kodeksie postępowania administracyjnego, a po drugie wyrok z 24 marca 2022r. wydany w sprawie I SA/Kr 1718/21 wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie jest wyrokiem w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z 8 października 2021r., nr 462/OR06/2021, w przedmiocie pomocy posiadaczowi chryzantem w pełnej fazie dojrzałości przeznaczonych do sprzedaży, któremu zagraża utrata, płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanym epidemią COVID-19.

Jako bezzasadny zatem ocenić należy zarzut naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., tym bardziej, że Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc nie sposób zarzucić Sądowi naruszenia tego przepisu. Nadto przepis ten ma charakter wynikowy, a jego zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Skoro WSA w Krakowie uznał, że w niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą, to prawidłowo wskazał art. 151 p.p.s.a. jako podstawę wyrokowania.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r.,poz 1935 t.j.).

Na koszty postępowania kasacyjnego zasądzone w punkcie 2 sentencji składa się kwota 2700 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu określonego w art. 179 p.p.s.a.