I GSK 877/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 856/21 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr 9001-2021-001091 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 23 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 856/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z 25 sierpnia 2021 r. w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).

Od tego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Środek odwoławczy oparto na obu podstawach. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez "niezałatwienie wniosku po myśli skarżącej na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącej oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego", art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo że organy oparły się na powierzchownych ustaleniach oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej.

W zakresie przepisów prawa materialnego skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o płatnościach" poprzez niezastosowanie, błędną wykładnię i stwierdzenie że organ dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" i błędnie uznał, że pomimo wykonania części czynności agrotechnicznych w 2020 r. skarżąca nie była posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem w dniu 31 maja 2020 r., art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej nie przysługiwała płatność za 2020 rok.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się one nieuzasadnione i dlatego skarga kasacyjna nie została uwzględniona.

W pierwszej kolejności jednak należy zwrócić uwagę na niestaranność złożonego w tej sprawie środka odwoławczego. Spostrzeżenie to odnosi się zarówno do warstwy metodologicznej, jak i techniczno-redakcyjnej. Skarga kasacyjna należy do sformalizowanych środków prawnych, wymagających – w świetle art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – określonej konstrukcji podnoszonych zarzutów. Powołując przepisy, których naruszenie skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji należy czynić to precyzyjnie. Poza numerem jednostki redakcyjnej skarżący obowiązany jest wskazać, w jakim akcie prawnym ta jednostka się znajduje. Uczynić to należy poprzez określenie tytułu aktu prawnego, daty uchwalenia oraz miejsca publikacji. Posługiwanie się skrótowcami jest rzecz jasna dopuszczalne i pożądane, pod warunkiem wszakże, że autor pisma wyjaśni oznaczenie skróconego tytułu przy pierwszym jego powołaniu. W sporządzonym w tej sprawie środku odwoławczym jedynie w zakresie p.p.s.a. podano datę uchwalenia oraz adekwatny publikator. W pozostałym zakresie ograniczono się do tytułów aktów prawnych, ich oznaczenia numerowego oraz daty uchwalenia, a w przypadku ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." wyłącznie skrótowcem.

Ponadto istotna część zarzutów naruszenia przepisów postępowania, dlatego że w tej sprawie przepisy art. 27 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o wspieraniu zawierają unormowanie w stosunku do przepisów k.p.a. odrębne. Konsekwencją tego rozwiązania jest pierwszeństwo regulacji szczególnej, w zakresie w niej uregulowanej. Uwaga ta dotyczy przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., których zastosowanie jest w świetle art. 27 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy o wspieraniu wyłączone. Odwoływanie się zatem do słusznego interesu skarżącej, o którym mowa w art. 7 k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Podobnie ocenić należy te tezy skargi kasacyjnej, które dotyczą postulowanego obowiązku organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, bo w tej sprawie powinność czynienia ustaleń jest ograniczona przez art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu do rozpatrzenia dostępnego organowi materiału dowodowego. Z kolei art. 8 k.p.a. składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, a skarga kasacyjna nie precyzuje, którego z nich zarzut dotyczy i z tego względu pozostaje on nietrafny. W tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., które mogą podlegać rozpoznaniu dotyczą naruszenia art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, zgodnie z którą dokonana przez organy ocena dowodów jest prawidłowa. Nie narusza reguł logiki ani doświadczenia życiowego stwierdzenie, że skarżąca nie była w posiadaniu nieruchomości 31 maja 2020 r., pomimo że wykonała pewne prace porządkowe czy dokumentacyjne. Traktować je można wyłącznie jako czynności zmierzające do wejścia w posiadanie nieruchomości w wykonaniu zawartej umowy dzierżawy i po wygaśnięciu stosunku dzierżawnego z poprzednim dzierżawcą. Ze zgromadzonego w tej sprawie materiału wynika, że skarżąca miała świadomość tego, że grunt dzierżawiony jest przez inną osobę i dopiero 15 czerwca 2020 r. mogła w pełnym zakresie z niego korzystać, co zresztą znalazło potwierdzenie w treści zawartej z wydzierżawiającą umowy. Sąd pierwszej instancji szczegółowo uargumentował powody, dla których uznał stanowisko organów za trafne i zarzuty skargi kasacyjnej tego nie podważyły. Przekonująco wskazał powody swojego rozstrzygnięcia, zawierając w uzasadnieniu zarówno podstawę faktyczną, jak i rozważania prawne, wzbogacone odwołaniami do orzecznictwa TSUE. Nie można zatem podzielić zapatrywania skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni pojęcia posiadanie. W środku odwoławczym nie wyjaśniono, na czym uchybienie czynności wykładni miałoby polegać, w szczególności tego, jak powinno się – zdaniem autora skargi kasacyjnej – pojęcie to rozumieć. Podnoszone natomiast w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego kwestie terminu objęcia w posiadanie spornej nieruchomości należą do sfery ustaleń faktycznych. Tych zaś skarżąca nie podważyła, bo zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego okazały się nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.