I OW 134/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy T. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F. S. opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. o zmianę Domu Pomocy Społecznej dla Z. N. postanawia: wskazać Wójta Gminy T. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Pismem z 6 września 2022 r. Wójt Gminy T., na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie decyzji o zmianie domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] czerwca 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło zawiadomienie o przekazaniu przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na zasadzie art. 5 § 1 k.p.a. wniosku F. S. - opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. - o zmianę dla Z. N. domu pomocy społecznej, tj. przeniesienia Z. N. z Domu Pomocy Społecznej w J. do Domu Pomocy Społecznej w B.

W dniu [...] czerwca 2022 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., celem ustalenia zasadności dokonanego zawiadomienia, zwrócił się do Dyrektora OPS w K. o przekazanie odpisu decyzji będącej podstawą skierowania pani Z. N. do domu pomocy społecznej, względnie innej podstawy prawnej. W odpowiedzi Kierownik GOPS w T. otrzymał kopie: postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z [...] czerwca 2021 r., sygn. akt III RNs 354/21 wydanego na wniosek OPS w K. o natychmiastowym przyjęciu do domu pomocy społecznej Z. N. bez jej zgody, decyzji OPS w K. z dnia [...] czerwca 2021 r., [...] o skierowaniu Z. N. na czas trwania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich w sprawie umieszczenia Z. N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej o rygorze natychmiastowej wykonalności, postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z [...] lutego 2022 r., sygn. akt III RNs 354/21 o zezwoleniu na przyjęcie Z. N. do domu pomocy społecznej oraz decyzję OPS w K. z [...] czerwca 2022 r., nr [...] o wygaśnięciu decyzji z [...] czerwca 2021 r., nr [...].

Wójt Gminy T. podkreślił, że z art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) wynika, że gmina, która spowodowała skierowanie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla osoby, a w tym z całą pewnością w sprawach zmiany domu pomocy społecznej objętej skierowaniem na inny.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta K. stwierdził, że Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...] lutego 2022 r. wydał postanowienie zezwalające na przyjęcie uczestniczki postępowania Z. N. do Domu Pomocy Społecznej (sygn. akt. III RNs 354/21). Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w K. stwierdził wygaśnięcie od dnia [...] lutego 2022 r. decyzji [...] kierującej Z. N. do DPS bez jej zgody na czas trwania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. jako bezprzedmiotowej z powodu uprawomocnienia się wydanego w dniu [...] lutego 2022 r. postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich.

Od powyższej decyzji F. S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które decyzją z [...] sierpnia 2022 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości, argumentując, że z chwilą zakończenia przez Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postępowania sądowego w sprawie umieszczenia Z. N. w DPS utraciło swoją moc z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2022 r., które uprawomocniło się w dniu [...] lutego 2022 r. zezwalające na umieszczenie Z. N. w DPS.

Do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] kwietnia 2022 r. wpłynęło pismo F. S. wraz z zaświadczeniem z dnia [...] marca 2022 r. (sygn. akt III RNs 15/22) o ustanowieniu go przez Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej siostry Z. N. oraz informacja, że w dniu [...] marca 2022 r. w/w złożył przyrzeczenie. Natomiast w dniu [...] maja 2022 r. wpłynął wniosek F. S., opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N., dotyczący możliwości przeniesienia siostry do Domu Pomocy Społecznej w B. bliżej jego miejsca zamieszkania.

Burmistrz Miasta K., powołując się na art. 59 ust 1 i art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej podkreślił, że decyzję o skierowaniu do DPS i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w DPS wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Stwierdził ponadto, że bezsporne jest Z. N. przebywa obecnie w DPS w J., a jej adres zamieszkania to ul. [...] w K., natomiast kluczowe znaczenie ma fakt, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt III RNs 15/22) ustanowił opiekunem prawnym F. S. dla całkowicie ubezwłasnowolnionej siostry Z. N. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z opiekunem prawnym, a to oznacza że w myśl art. 27 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

Uwzględniając zatem całokształt sytuacji prawnej i faktycznej - skoro w sprawie dotyczącej skierowania do DPS właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej (a osoba zainteresowana jest całkowicie ubezwłasnowolniona), to w takim przypadku właściwą do skierowania do DPS jest gmina miejsca zamieszkania opiekuna prawnego osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej.

Miejscem zamieszkania opiekuna prawnego Z. N., czyli F. S. jest ul. [...] T., a więc organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy T. a Burmistrzem Miasta K. bowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku F. S. w sprawie decyzji o zmianie właściwego domu pomocy społecznej Z. N.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast art. 101 ust. 1 tej ustawy stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie natomiast z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. jest F. S. Z akt sprawy wynika, że umieszczenie Z. N. w domu pomocy społecznej w K. miało charakter tymczasowy i nastąpiło w wyniku wydania przez Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowienia z [...] czerwca 2021 r. o natychmiastowym przyjęciu Z. N. do domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania w sprawie. Postępowanie powyższe zakończyło postanowienie Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2022 r., ustanawiające F. S. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N.

Uznać zatem należy, że wniosek F. S. o umieszczenie Z. N. w domu pomocy społecznej jest odrębną sprawą administracyjną i przepis art. 101 ust 6 ustawy społecznej nie ma w niej zastosowania, a zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o zmianę domu pomocy społecznej jest organ właściwy dla miejsca zamieszkania F. S. a więc Wójt Gminy T.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.