I OW 247/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego E. W. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w R. postanawia: odrzucić wniosek.

Pismem z 19 grudnia 2023 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T., działający w imieniu Starosty T. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Starostą T. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego E. W. w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w R., o których mowa w art. 191 ust. 10 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1426 ze zm., dalej: "ustawa").

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z art. 191 ust. 10 ustawy, w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej, ponosi wydatki związane z utrzymaniem dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W ocenie wnioskodawcy organem właściwym do ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem ww. małoletniego jest Wójt Gminy S., gdyż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w T., I Wydział Cywilny, z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I C [...] orzeczono opiekę naprzemienną, jednak w momencie umieszczania w placówce opiekuńczo-wychowawczej małoletni winien zamieszkiwać u ojca – P. W. – zamieszkałego pod adresem: [...][...][...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej: "ppsa") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa"), spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia - z zastrzeżeniem pkt 2-4 - a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny. W świetle powyższego przepisu niewątpliwym jest, że sąd administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy organami jednostkami samorządu terytorialnego wyłącznie wtedy, kiedy nie ma ustalonego na podstawie art. 22 § 1 pkt 1-4 kpa organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia tego sporu. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).

Zagadnienie dotyczące zwrotu wydatków na utrzymanie i wychowanie dziecka umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej uregulowane zostało w art. 191 ust. 10 ustawy. Z treści powyższego przepisu wynika, że w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej podnosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 w wysokości:

1) 10% w pierwszym roku pobytu dziecka w pieczy zastępczej,

2) 30% w drugim roku pobytu dziecka,

3) 50% w trzecim roku i następnych latach pobytu dziecka w pieczy zastępczej

- średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Stosownie do art. 191 ust. 16 ustawy, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że sprawa niniejsza jest sprawą administracyjną. Pomimo tego, złożony wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Jak wynika z § 1 ust. 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., nr 198, poz. 1925), organy pozostające w sporze mają siedzibę na obszarze właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Obszar właściwości powyższego kolegium obejmuje bowiem cały obszar powiatu t., a przez to również Gminę S. – znajdującą się na terenie tego powiatu. W sprawie brak jest przepisów szczególnych w zakresie właściwości organów, co oznacza że wspólnym dla organów pozostających w sporze organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., przez co zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa to ten organ jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu.

Z tego względu, w świetle przytoczonych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu a złożony wniosek podlegał odrzuceniu, jako złożony w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego i dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzeczono jak w postanowieniu.