I OW 86/23

Dnia 24 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego

z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem

a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 19 maja 2022 r. do Działu ds. domów pomocy społecznej i ośrodków wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wniosek p.o. Dyrektora Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo - Wychowawczych w [...] z dnia 6 maja 2022 r. o podjęcie działań zmierzających do umieszczenia J.S. w domu pomocy społecznej.

W dniu 24 czerwca 2022 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] przekazał przedmiotową sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], jako organu właściwego.

Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] nie uznał jednak swojej właściwości w niniejszej sprawie i zwrócił wniosek wraz z dokumentacją Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w [...].

W związku z powyższym, Prezydent Miasta [...] wskazał, że centrum aktywności życiowej J.S. (ur. [...] stycznia 2004 r.) nie było i nie jest związane z [...]. Od 7 roku życia ww. był objęty opieką instytucjonalną pieczy zastępczej. Od 30 grudnia 2014 r. do 3 lutego 2015 r. był on zameldowany na pobyt czasowy w Domu Dziecka w [...], skąd następnie został przeniesiony do Placówki Opiekuńczo - Wychowawczej w [...]. Od dnia zaś 1 czerwca 2019 r. został przyjęty do Placówki Opiekuńczo Wychowawczej typu Specjalistycznego - Terapeutycznego w [...], gdzie przebywa do chwili obecnej. Jednocześnie ww. kontynuuje naukę w Specjalnym Ośrodku Szkolno — Wychowawczym w [...], aktualnie uczęszczając do klasy [...]. J. S. nigdy nie był zameldowany na pobyt stały ani na pobyt czasowy w [...]. Jego rodzice zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 2 lutego 2020 r. Do czasu osiągnięcia pełnoletności, jego opiekunem prawnym była zaś wychowawczyni placówki, w której przebywał. Aktualnie J. S. jest osobą pełnoletnią i niepełnosprawną intelektualnie w stopniu znacznym.

Zdaniem zatem organu wnioskującego, o tym, że Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza typu Specjalistycznego Terapeutycznego w [...] przy ul. [...] jest miejscem zamieszkania J.S. stanowi m. in. fakt długotrwałego pobytu w tej placówce i skoncentrowanie w tym miejscu jego czynności życiowych oraz fakt, że rodzice ww. zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, gdy był jeszcze nieletni, a opiekunem prawnym została jego wychowawczyni w w/w placówce. Ze względu na stan zdrowia zainteresowany ma co prawda ograniczoną możliwość wyboru lokalizacji swojego centrum życiowego, jednak kluczowym jest fakt, że przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego [...]z dnia 13 listopada 2018 r. (sygn. akt [...]), co pozwala stwierdzić, iż to w [...] posiada aktualnie swoje centrum aktywności życiowej.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy [...] wnosił o wskazanie Prezydenta Miasta [...]a jako organu właściwego w sprawie.

W toku postępowania wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego J.S. w osobie A. K..

W piśmie z dnia 17 lipca 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wskazał, że z dokonanych przez organ ustaleń wynika, iż miejscem zamieszkania w/w opiekuna prawnego jest [...], woj. [...].

W piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. Prezydent Miasta [...] stwierdził natomiast, iż zgodnie z ww. postanowieniem Sądu Rejonowego w [...], opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego J.S. została wyznaczona Kancelaria Adwokacka A. K. mieszcząca się przy ul. [...], [...], co – jego zdaniem - w dalszym ciągu potwierdza właściwość Burmistrza Miasta i Gminy [...] w niniejszej sprawie.

Z kolei pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r., Burmistrz Miasta i Gminy [...] wnosił o oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z uwagi na fakt, iż aktualnie żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy do rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie w sporze pozostają dwa organy, tj. Prezydent Miasta [...] oraz Burmistrz Miasta i Gminy [...], z których żaden nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Ponadto istotne jest także to, że w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pojawiła się nowa okoliczność, która uniemożliwia składowi orzekającemu wskazanie w tej sprawie organu właściwego. Do Sądu wpłynęło bowiem prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego J.S. w osobie A. K.. Jak ustalił natomiast organ pozostający w sporze, miejscem zamieszkania ww. osoby jest [...], woj. [...].

Podkreślić też w tym miejscu trzeba, że jak wynika z treści w/w postanowienia, opiekunem prawnym została w tym wypadku ustanowiona A. K. a nie adwokat A.K.. Stąd tym bardziej miarodajne jest w niniejszym przypadku miejsce zamieszkania w/w osoby a nie miejsce w którym świadczy ona zawodowo pomoc prawną.

W związku z powyższym wskazać należy, iż w obecnym stanie faktycznym dla ustalenia organu właściwego w sprawie zastosowanie znajdzie art. 101 ust. 1 z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268) w zw. z art. 27 k.c. Stosownie bowiem do treści pierwszego z powołanych przepisów, właściwość miejscową gminy ustala się bowiem według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Po myśli zaś art. 27 k.c., miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką opiekuna prawnego jest miejsce zamieszkania tego opiekuna.

W tym stanie rzeczy przyjąć więc wypada, że miejscem zamieszkania całkowicie ubezwłasnowolnionego J.S. jest miejsce zamieszkania jego opiekuna prawnego w osobie A.K., tj. [...], woj. [...], co - mając na uwadze treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – oznacza, że organem właściwym w sprawie skierowania J.S. do domu pomocy społecznej nie jest żaden z organów pozostających w sporze, lecz jest nim organ gminy właściwej ze względu nie miejsce zamieszkania A. K., tj. Wójt Gminy [...].

Z tej też przyczyny wniosek złożony przez Prezydenta Miasta [...] podlegał oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 w zw.

z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a.