I OZ 492/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 536/23 o odrzuceniu skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 30 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 536/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 30 listopada 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych, organ przesłał skarżącemu postanowienie z dnia 30 listopada 2022 r. na wskazywany przez niego adres zamieszkania w Polsce, tj. [...]. Korespondencja zawierająca zaskarżone postanowienie była dwukrotnie awizowana w dniach 1 grudnia 2022 r. i 9 grudnia 2022 r., a następnie w związku z jej niepodjęciem została zwrócona do nadawcy w dniu 16 grudnia 2022 r.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że doręczenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w dniu 15 grudnia 2022 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni od dnia pierwszego awizo. Wobec powyższego termin do wniesienia skargi na postanowienie z dnia 30 listopada 2022 r. upłynął w dniu 16 stycznia 2023 r. (poniedziałek). Skarga nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 26 stycznia 2023 r. została zatem wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., co skutkowało jej odrzuceniem.

Odnosząc się do okoliczności, że skarżący w dniu 18 grudnia 2022 r. (a więc już po doręczeniu mu zaskarżonego postanowienia w trybie art. 44 K.p.a.) poinformował organ, że przebywa poza granicami kraju i zwrócił się o doręczenie mu przesyłki drogą elektroniczną, a następnie w dniu 11 stycznia 2023 r. odebrał postanowienie z dnia 30 listopada 2022 r., Sąd zauważył, że późniejsze odebranie zaskarżonego postanowienia pozostaje bez wpływu na ziszczenie się skutku prawnego w postaci uznania postanowienia za doręczone w dniu 15 grudnia 2022 r., tj. z upływem terminu do odebrania przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Podkreślono również, że organ dokonał doręczenia postanowienia na adres wskazywany przez skarżącego, zaś do dnia uznania za doręczoną przesyłkę zawierającą zaskarżone postanowienie skarżący nie poinformował organu o zmianie adresu do korespondencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Ustawodawca połączył zatem określone skutki prawne (możliwość wniesienia skargi) ze skutecznym doręczeniem stronie rozstrzygnięcia w sprawie.

Zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczanie" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl art. 42 § 1 K.p.a. osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 K.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego - operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a. W takiej sytuacji zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy - art. 44 § 4 K.p.a. Przepis art. 44 K.p.a. umożliwia zatem osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie skierowane zostało do skarżącego na adres: [...] i doręczone w trybie art. 44 § 1-4 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając skuteczność doręczenia ww. postanowienia dokonanego we wskazanym trybie stwierdza, że było ono prawidłowe. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której przedmiotowe postanowienie zostało przesłane skarżącemu oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana - pierwszy raz w dniu 1 grudnia 2022 r. i drugi raz w dniu 9 grudnia 2022 r.

W konsekwencji właściwie Sąd I instancji stwierdził, że ostatnim dniem do wniesienia skargi był 16 stycznia 2023 r., z uwagi na to, że upływ ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., nastąpił w dniu 15 grudnia 2022 r. Wobec tego, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiono w dniu 26 stycznia 2023 r. to należało przyjąć, że uchybiono terminowi określonemu w art. 53 § 1 P.p.s.a.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje okoliczność, że w okresie podejmowanych prób doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie skarżący przebywał poza wskazanym adresem zamieszkania. Zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Z treści tego unormowania wynika, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 2 K.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu, która zaszła w toku postępowania. Podkreślić należy, że chodzi tutaj o każdą zmianę, a więc również zmianę na pewien czas, nawet krótki.

Wobec powyższego, skoro skarżący, pomimo że był świadomy toczącego się postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ciechanowie, zainicjowanego wniesionym przez niego odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Ciechanów, nie zawiadomił organu o swojej nieobecności pod adresem: [...] w listopadzie i grudniu 2022 r. i nie zadbał też o ustanowienie na ten czas pełnomocnika do doręczeń to organ nie miał obowiązku badania z urzędu, czy strona przebywa pod wskazanym adresem. Oznacza to, że przesłanie przez organ kwestionowanego w sprawie postanowienia z dnia 30 listopada 2022 r. na znajdujący się w aktach administracyjnych adres miało skutek prawny.

Ponadto nie ulega wątpliwości, że późniejsze wydanie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie w siedzibie organu nie wywołało skutku prawnego bowiem skutki procesowe (datę doręczenia) należy łączyć z doręczeniem w formie prawem przewidzianej (a więc na podstawie art. 44 K.p.a.), a nie z datą późniejszego zapoznania się z treścią pisma przez stronę.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.