I OZ 54/24

Dnia 14 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Nowy Targ na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2361/22 odrzucające skargę kasacyjną Gminy Nowy Targ od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2361/22 w sprawie ze skargi J. W., A. W. i J. W.1 na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r. nr DO.1.7614.524.2021.KW w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2361/22, w pkt 1. odrzucił skargę kasacyjną Gminy Nowy Targ od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2361/22 w sprawie ze skargi J. W., A. W. i J. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r., nr DO.1.7614.524.2021.KW, w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną; w pkt 2 zwrócił Gminie Nowy Targ ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie kwotę 100 zł, uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 22 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2022 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 17 września 2021 r. oraz zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżących J. W., A. W. i J. W. solidarnie kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uczestnik postępowania Gmina Nowy Targ – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Sąd podał że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., pełnomocnik Gminy Nowy Targ został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, przez nadesłanie jednego odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W/w wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 25 lipca 2023 r. (wynik postępowania reklamacyjnego z dnia 28 września 2023 r. wraz z duplikatem ZPO). Tym samym Sąd uznał, że termin do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej upłynął w dniu 1 sierpnia 2023 r. Sąd podał, że pomimo upływu zakreślonego terminu, braki formalne skargi nie zostały jednak uzupełnione.

Wobec tego, wskazanym na wstępie postanowieniem, WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną – na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.").

Na powyższe postanowienie Gmina Nowy Targ złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3, art. 47 § 1, art. 82, art. 178 p.p.s.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem stronie skarżącej nie zostało doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi ani w dacie 25 lipca 2023 r., ani też w żadnej innej dacie, a nadto, do skargi została dołączona prawidłowa ilość odpisów skargi w liczbie sześciu, które pozostają zdeponowane w aktach postępowania,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w zw. z art. 65 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że przesyłka polecona zawierająca zobowiązanie pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi została doręczona w dniu 25 lipca 2023 r., w sytuacji, gdy w aktach sprawy brak jest dowodu w postaci formularza potwierdzenia odbioru (ZPO) jak również jego duplikatu, zaś wyżej wymieniony akt prawny nie wskazuje na możliwość uznania przesyłki za skutecznie doręczoną wyłącznie w oparciu o wydruk dokumentu elektronicznego wygenerowanego z systemu Poczty Polskiej S.A. - a tylko taki zdeponowany jest w aktach sprawy.

Ponadto, działając w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci: kopii wydruk dokumentu zatytułowanego:

1. "Dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 27 września 2023 roku z sytemu Poczty Polskiej S.A.", którego oryginał znajduje się w Urzędzie Pocztowym w Z., na fakt wykazania, że tożsamy dokument przesłany do akt sprawy w ramach postępowania reklamacyjnego zawiera inną treść, został przerobiony, nie jest wydrukiem z systemu Poczty Polskiej, nie stanowi Duplikatu ZPO i nie może stanowić dowodu doręczenia przesyłki poleconej,

2. Oświadczenia A. C. z dnia 23 października 2023 r., z podpisem notarialnie poświadczonym na fakt wykazania, że przedmiotowa przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnych skargi nie została doręczona do kancelarii adwokackiej pełnomocnika skarżącej Gminy Nowy Targ.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej kasacyjnie Gminy podniósł, że o nałożonym obowiązku uzupełnienia braków formalnych dowiedział się w dniu 17 października 2023 r., kiedy to zostało doręczone mu postanowienie WSA z dnia 5 października o odrzuceniu skargi.

Pełnomocnik wskazał, że prowadzi kancelarię adwokacką pod adresem [...] [...] Z. Podał, że dokładnie pod tym samym adresem zlokalizowane pozostają również jeszcze dwie inne kancelarie adwokackie - Adwokata A. W. i Adwokat M. G. Podano, że kancelarie te posiadają wspólny sekretariat (w ramach tzw. wspólnoty biurowej), zaś jedna osoba jest upoważniona do obioru korespondencji adresowanej do wszystkich trzech kancelarii. Wskazano, że w dniu 25 lipca 2023 r. Poczta Polska doręczyła do wyżej wymienionych Kancelarii Adwokackich sześć przesyłek poleconych, z czego pięć przesyłek poleconych adresowanych do Adwokata A. W. zaś jedną przesyłkę poleconą adresowaną do Adwokat M. G. - wszystkie przesyłki doręczone w dniu 25 lipca 2023 r. zostały wprowadzone do wewnętrznego kancelaryjnego systemu ewidencyjnego przyjętych przesyłek poleconych, prowadzonej przez sekretariat i zostały przekazane do adresatów. Zaznaczono, że w dniu tym żadna korespondencja adresowana do adwokata P. W. (pełnomocnika Gminy Nowy Targ) nie została doręczona i nie została przekazana przez pracownika Poczty Polskiej do rąk upoważnionej osoby, zaś osoba uprawniona do odbioru korespondencji umieściła swój podpis na tablecie pracownika Poczty Polskiej będąc w błędnym przekonaniu, że podpisuje odbiór korespondencji kierowanej do adwokata A. W. i Adwokat M. G., która została jej rzeczywiście przekazana.

Podkreślono, że korespondencja skierowana z WSA w Warszawie do Adwokata P. W. nie została doręczona w dacie 25 lipca 2023 r., albowiem brak jest dowodu doręczenia w postaci formularza ZPO przesyłki poleconej, opatrzonej podpisem adresata (lub osoby upoważnionej) oraz datą, jak również brak jest w aktach sprawy duplikatu ZPO z dnia 25 lipca 2023 r., na który powołuje się Sąd I instancji.

W ocenie pełnomocnika, dokument załączony do pisma Poczty Polskiej - rozpatrzenie reklamacji z dnia 28 września w postaci: wydruk dokumentu zatytułowanego: "Dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 27 września 2023 roku z sytemu Poczty Polskiej S.A." nie jest wydrukiem z systemu Poczty Polskiej, gdyż nosi znamiona przerobienia jego treści, nie stanowi Duplikatu ZPO przesyłki poleconej i nie może stanowić dowodu doręczenia przesyłki poleconej.

Pełnomocnik skarżącego wskazał, że ustalił, iż w dacie 28 września 2023 r. pracownik Poczty Polskiej doręczając korespondencję bieżącą, zażądał od osoby uprawnionej do odbioru korespondencji rzekomo ponownego podpisania dowodu doręczenia przesyłki poleconej adresowanej do adwokata P. W., rzekomo skutecznie doręczonej w dniu 25 lipca 2023 r., przy czym pracownik Poczty Polskiej zażądał, by na papierowym formularzu potwierdzenia odbioru przyniesionym do kancelarii w dniu 28 września 2023 r., który był zaopatrzymy w adnotację "Duplikat", osoba upoważniona do obioru korespondencji umieściła datę 25 lipca 2023 r. Osoba upoważniona do obioru korespondencji zażądała przedstawienia dowodu doręczenia - na co pracownik poczty okazał wówczas tablet pocztowy, zawierający obraz nadawcy przesyłki (WSA w Warszawie) oraz obraz daty i podpisu osoby upoważnionej do odbioru, przy czym nie było podanej sygnatury sprawy, jak również nie było podanych żadnych danych adresata. Na tej podstawie osoba upoważniona do odbioru w dniu 28 września 2023 r. pod naciskiem pracownika Poczty podpisała formularz ZPO zaopatrzony w adnotację Duplikat, antydatując umieszczoną tam datę o przeszło dwa miesiące, na dzień 25 lipca 2023 r. Podano, że ów dokument zatytułowany jako Duplikat ZPO przesyłki poleconej nie został załączony do akt sprawy i znajduje się w Urzędzie Pocztowym w Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał jednak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że uznał przesyłkę za doręczoną do rąk pełnomocnika w dacie 25 lipca 2023 r. w związku z Duplikatem ZPO i wynikiem postępowania reklamacyjnego, co nie mogło mieć miejsca, gdyż przesłany dokument nie jest duplikatem ZPO przesyłki poleconej, zaś dokument zatytułowany jako Duplikat ZPO, sporządzony w oparciu o wydruk z systemu Poczty Polskiej nie pozwalający na zidentyfikowanie adresata i jego siedziby, cały czas znajduje się w Urzędzie Pocztowym w Z.

Podniesiono, że w odpowiedzi na reklamację, do akt sprawy został przesłany przez Pocztę Polską wydruk oznaczony jako: "Dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 27 września 2023 roku z sytemu Poczty Polskiej S.A.". Pełnomocnik podkreślił, że różni się on diametralnie od tego wydruku, który znajduje się w dyspozycji Urzędu Pocztowego w Z. Wydruk złożony w ramach reklamacji do akt sprawy ma bowiem diametralnie inną treść. Posiada dopisane dane dotyczące adresata przesyłki, tj. P. W., Kancelaria Adwokacka [...] Z. oraz posiada dane dotyczące sygnatury sprawy. Pełnomocnik wskazał, że w załączeniu do niniejszego zażalenia przedkłada kserokopię wydruku dokumentu zatytułowanego jako: "Dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 27 września 2023 roku z sytemu Poczty Polskiej S.A.", który jest zdeponowany w Urzędzie Pocztowym w Z., który został okazany pełnomocnikowi.

W ocenie pełnomocnika Gminy Nowy Targ, fakt przerobienia tego wydruku i przesłanie do wiadomości WSA w Warszawie jego egzemplarza z komputerowo dopisanymi danymi już poza elektronicznym systemem Poczty Polskiej, mającymi kapitalne znaczenie dla prawidłowości i skuteczności doręczenia, niewątpliwie świadczy co najmniej o tym, że procedura doręczenia została naruszona, a naprowadzone uchybienia w sposób jednoznaczny wskazują na fakt, że przedmiotowa przesyłka nie została doręczona. Ponadto wskazano, że do akt sprawy zostało złożonych 6 egzemplarzy skargi kasacyjnej wraz z załącznikami, które to egzemplarze znajdują się w aktach sprawy, co zdaniem pełnomocnika oznacza, że obowiązek określony w art. 47 § 1 p.p.s.a. został przez pełnomocnika skarżącej Gminy Nowy Targ zrealizowany, zaś złożona skarga kasacyjna nie była dotknięta brakami formalnymi.

W odpowiedzi na w/w zażalenie, uczestnik postępowania S. W. wniósł o jego oddalenie i o obciążenie w całości kosztami postępowania Gminę Nowy Targ. W ocenie uczestnika nieprzekonywujące, a przez to nieprawdziwe i powołane na użytek postępowania, są argumenty dotyczące braku wiedzy pełnomocnika Gminy Nowy Targ dotyczące przedmiotowej korespondencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 47 § 1 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a., do skargi kasacyjnej należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom występującym w sprawie. Niezłożenie odpisów skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 177a p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi kasacyjnej jest jej odrzucenie, o czym stanowi art. 178 p.p.s.a.

Nie ulega zatem wątpliwości, że art. 178 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych wskazanego środka zaskarżenia. Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego, jednak jego niewłaściwe zastosowanie niesie za sobą poważne konsekwencje prawne, ponieważ może doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).

W niniejszej sprawie Poczta Polska na etapie postępowania reklamacyjnego przedłożyła dowód nadania przesyłki poleconej. Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. tj. z 2023 r. poz. 1640 z późn. zm.), przesyłka polecona to przesyłka listowa, będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczana i doręczana w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Przesyłka polecona jest przesyłką rejestrowaną, ten termin definiuje z kolei art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego, zgodnie z którym przez przesyłkę rejestrowaną należy rozumieć przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru.

Należy w tym miejscu wskazać, że przez pokwitowanie należy rozumieć potwierdzenie doręczenia pisma przez odbierającego pismo swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Własnoręczny podpis odbierającego pismo potwierdza nie tylko jego odbiór, ale i datę doręczenia; wskazanie przez odbierającego daty doręczenia jest najlepszą rękojmią, że data ta jest zgodna z rzeczywistością. Zgodnie z art. 17 ustawy Prawo pocztowe potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych lub przekazów pocztowych mają moc dokumentów urzędowych. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest zatem dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany również w orzecznictwie sądowym. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Strona może przeprowadzić dowód przeciwko jego treści, wykazując, że pismo nie zostało jej doręczone w dacie wskazanej w dowodzie doręczenia przesyłki.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., pismem z dnia 19 lipca 2023 r. wezwano pełnomocnika Gminy Nowy Targ do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, przez nadesłanie jednego odpisu skargi kasacyjnej – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W aktach sprawy nie ma jednak zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki, natomiast w wyniku rozpatrzenia przez Pocztę Polską reklamacji tejże przesyłki, Poczta jako dowód doręczenia przesyłki złożyła wydruk dokumentu elektronicznego wygenerowanego w dniu 27 września 2023r. z systemu Poczty Polskiej S.A., na którym widnieje oznaczenie nadawcy – WSA w Warszawie, oznaczenie odbiorcy – P. W. Kancelaria Adwokacka (...), numer przesyłki, data nadania (20 lipca 2023 r. ), data doręczenia (25 lipca 2023 r.), oznaczenie osoby uprawnionej do odbioru (A. C.) oraz jej odręczny podpis, jak również sygnaturę akt WSA – IV SA/Wa 2361/22. Jednak na dołączonym do niniejszego zażalenia tożsamym wydruku elektronicznym wygenerowanym przez Pocztę z tego samego dnia, rubryki dotyczące adresata i sygnatury pozostają puste, niewypełnione.

Należy zatem przyznać rację zażaleniu, że załączony do niego wydruk dokumentu elektronicznego wygenerowanego przez Pocztę Polską w dniu 27 września 2023 r. na okoliczność doręczenia przesyłki nr [...] znacząco się różni od "takiego samego" dokumentu złożonego przez Pocztę na etapie postępowania reklamacyjnego, o czym była już mowa powyżej. Natomiast osoba, której podpis widnieje jako osoby odbierającej przesyłkę (A. C.), jako pracownik recepcji wspólnej dla kilku Kancelarii znajdujących się pod jednym adresem, w istocie odebrała tę przesyłkę. Skoro jednak – wobec różnicy w oznaczeniu dokumentów stanowiących w istocie ten sam wydruk – nie można jednoznacznie stwierdzić, która z Kancelarii była adresatem przedmiotowej przesyłki, to nie można też z całą pewnością przyjąć, że przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej Gminy.

Uznać zatem należy, że rozbieżność w treści dwóch dokumentów stanowiących wydruk z systemu elektronicznego Poczty Polskiej S.A. dotyczącej w istocie jednej i tej samej przesyłki o nr [...], stanowi dowód pozwalający obalić domniemanie prawdziwości doręczenia przedmiotowej przesyłki do pełnomocnika Gminy Nowy Targ, tym bardziej, że w aktach sprawy nie ma "papierowego" zwrotnego potwierdzenia odbioru spornej przesyłki.

Wobec powyższego, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, mając na uwadze konstytucyjne prawo do sądu oraz okoliczność, że nie dających się usunąć wątpliwości nie należy interpretować na niekorzyść strony, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.