I OZ 667/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1350/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S. na czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1350/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) - na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę kasacyjną A. S. (dalej: skarżąca) od postanowienia WSA z dnia 16 października 2023 r. odrzucającego skargę skarżącej na czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...], w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA podniósł, że jednym z formalnych wymogów skargi kasacyjnej jest jej sporządzenie i podpisanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 175 § 1- 3 p.p.s.a., tj. przez fachowego pełnomocnika (tzw. przymus adwokacko-radcowski). Sporządzanie skarg kasacyjnych zostało zatem zastrzeżone dla adwokatów oraz radców prawnych, a także w ograniczonym przedmiotowo zakresie doradców podatkowych i rzeczników patentowych, którzy są uprawnieni do zawodowego reprezentowania stron przed sądami administracyjnymi (art. 35 p.p.s.a.). Przy czym ustawodawca w stosunku do szczególnego rodzaju wyspecjalizowanych pełnomocników ustawowo zakreślił granice spraw, w których mogą oni występować. Stosownie natomiast do art. 41 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 2117 ze zm.) doradca podatkowy jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. WSA wskazał również, że reguły te potwierdzające możliwość występowania doradcy podatkowego przed sądami administracyjnymi znajdują swoją kontynuację na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej. Jak bowiem stanowi art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami.

W konsekwencji zaprezentowanego stanowiska WSA stwierdził, że niedopuszczalnym jest sporządzenie skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie przez doradcę podatkowego, ponieważ sprawa ta nie dotyczy obowiązków podatkowych i celnych, ani egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Zatem doradca podatkowy nie jest osobą uprawnioną do sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Zdaniem WSA, wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez osobę nieuprawnioną (dziadka skarżącej będącego doradcą podatkowym), a więc jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA z 27 listopada 2023 r., nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Zarzuciła nieprawidłowe przyjęcie przez WSA, że brak sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego (wyjąwszy przypadki, o których mowa w normach art. 175 § 2 - § 3 p.p.s.a.) czyni daną skargę niedopuszczalną. Strona podkreśliła, że wskazanie w treści art. 175 § 1 p.p.s.a., iż skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 oznacza, że nie jest to obowiązek a jedynie możliwość. W przypadku bowiem obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego w ww. przepisie zamiast zwrotu "powinien" byłby zwrot "winien".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana przez dziadka skarżącej będącego doradcą podatkowym, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zaprezentowane przez WSA w zakwestionowanym postanowieniu stanowisko o braku możliwości reprezentowania skarżącej w przedmiotowej sprawie przed sądem administracyjnym przez doradcę podatkowego, jak również o braku możliwości skutecznego sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej w imieniu skarżącej.

Obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny a więc brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11 oraz postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OZ 349/06). Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza także możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę jak i przez inną osobę niż wymieniona w przywołanym przepisie. Skarga kasacyjna sporządzona przez osobę nieuprawnioną podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej – jej bezskuteczności.

Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jako brak formalny nieusuwalny skutkuje jej odrzuceniem, o czym prawidłowo postanowił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

.