I SA/Gl 1503/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.284.2023.3/LF/ UNP: 2401-23-195500 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023r. nr 2401-IEE.7192.284.2023.3/LF/ UNP: 2401-23-195500 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 9 czerwca 2023r. nr [...] o odmowie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości o nr [...].

Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Stan sprawy.

Wnioskiem z dnia 16 listopada 2022r. K. K. (dalej: skarżący, zobowiązany) działając w oparciu o art. 111k § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o dokonanie ponownego/dodatkowego opisu i szacowania nieruchomości położonej w miejscowości K., obręb Z., ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 1,6875 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] (dalej: nieruchomość).

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2023r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o ponowny oraz dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości. Po rozpatrzeniu zażalenia DIAS postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2023r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 15 lutego 2023r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2023r. organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia dodatkowego opisu i szacowania nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji podkreślił, iż we wniosku z dnia 16 listopada 2022r. nie wskazano, istotnych zmian, które zaszły w nieruchomości po sporządzeniu opisu i oszacowania jej wartości. Jak wyjaśniono, podobnie w treści pisma z dnia 13 kwietnia 2023r. skarżący nie przywołał okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie nieruchomości, a treścią tego pisma są jedynie zarzuty względem operatu szacunkowego z dnia 7 września 2021r. oraz powołanie się na operat szacunkowy z dnia 6 kwietnia 2023r.

Skarżący został pouczony, iż na niniejsze postanowienie zażalenie nie przysługuje. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji.

W złożonym zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie podczas gdy takie zażalenie przysługuje jako środek ochrony prawnej przysługujący zobowiązanemu i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, wpływający jednocześnie na wysokość zaspokojenia wierzycieli zobowiązanego,

- art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, a zobowiązany nie przedstawił, we wniosku z 16.11.2011 r. oraz piśmie z 13.04.2023 r., okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie nieruchomości,

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, nieuwzględnienie argumentów zobowiązanego ujętych we wniosku z 16.11.2022 r. i w piśmie z 13.04.2023r. w przedmiocie podstaw i przesłanek sporządzenia nowej opinii biegłego oraz sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do istotnych zmian, które mogą wpłynąć na zwiększenie wartości nieruchomość, czego nie dopatrzył się organ I instancji.

Po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego DIAS postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023r. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023r. o odmowie dokonania nowego opisu i oszacowania nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że art. 110u § 2 u.p.e.a. nie wskazuje na możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy dokonania nowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podano również, że zgodnie z orzecznictwem sądowym możliwość zaskarżenia postanowienia musi wynikać wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kpa (m.in. wyrok NSA z 20.11.2018 r., sygn. akt li FSK 731/16, wyrok WSA w Łodzi z 17.10.2013 r., sygn. akt III SA/Łd 653/13).

Cytując art. 17 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy podkreślił, iż ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawarł zamknięty katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie. DIAS podniósł, iż przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy dokonania dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak i brak jest przepisu w k.p.a., który by dopuszczał zażalenie na tego rodzaju postanowienie.

W ocenie DIAS postanowienie organu pierwszej instancji jest niezaskarżalne, o czym prawidłowo poinformowano skarżącego w pouczeniu. DIAS zaznaczył, że ustawodawca dopuścił możliwość przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości (z urzędu lub na wniosek) i wydania w tym przedmiocie postanowienia przez organ egzekucyjny, jednak z uwagi na szczególny charakter (zaistnienia istotnych zmian w stanie nieruchomości w oznaczonym okresie), nadał temu wyjątkowy charakter i nie przyznał prawa do wniesienia zażalenia.

Na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do tut. Sądu.

Postanowieniu DIAS skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym uznaniu, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości nie przysługuje zażalenie podczas gdy takie zażalenie przysługuje jako środek ochrony prawnej przysługujący skarżącemu i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, wpływający jednocześnie na wysokość zaspokojenia wierzycieli skarżącego, co wynika z treści art. 110u u.p.e.a. oraz wykładni celowościowej,

- art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, a skarżący nie przedstawił, we wniosku z dnia 16 listopada 2011 r. oraz piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r., okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie

Nieruchomości,

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18

u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, nieuwzględnienie argumentów skarżącego ujętych we wniosku z dnia 16 listopada 2022 r. i w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podstaw i przesłanek sporządzenia nowej opinii biegłego oraz sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości podczas, gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do istotnych zmian, które mogą wpłynąć na zwiększenie wartości nieruchomości, której dotyczy wniosek o dokonanie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, czego nie dopatrzył się organ I i II instancji, nie uznając argumentacji wskazanej we wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. oraz w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. oraz nie podejmując przy tym żadnych czynności z urzędu celem ustalenia, czy w istocie doszło do zmiany istotnych właściwości nieruchomości wpływających na jej wartość dodatnio bądź ujemnie, a organ I instancji sam mógł i powinien zweryfikować rzetelność operatu szacunkowego biegłego K. S..

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023 r. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Wniesiono ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy tutejszego Sądu o sygn. I SA/Gl 489/23 i przeprowadzenie dowodu ze znajdującego się w aktach tej sprawy operatu szacunkowego T. M..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 217 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p. p. s. a.", (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS, podjęte na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego na postanowienie w sprawie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości zażalenie nie przysługuje.

Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego w powyższym zakresie, ponieważ przyjąć należy, że całościowo kwestię sporną reguluje art. 110u u.p.e.a.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięć w sprawie przeprowadzania opisu i oszacowania nieruchomości stanowi art. 110u u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Z kolei stosownie do § 2 jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości.

Stosownie do art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.

Regulacja art. 110u § 2 u.p.e.a. nie wskazuje wprawdzie, że na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu przysługuje zażalenie, to jednak stanowisko, że na postanowienie to przysługuje zażalenie uzasadnia wykładnia systemowa i celowościowa. Uregulowana bowiem w art. 110u § 1 u.p.e.a. instytucja zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowi samodzielny środek prawny i ma również pełne zastosowanie w sytuacji opisanej w art. 110u § 2 u.p.e.a.

Brak jest wobec tego argumentów przemawiających za stanowiskiem, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie przysługiwałoby zażalenie, podczas gdy postanowienie w przedmiocie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości zostało ujęte w tym samym artykule. Istotne przy tym jest, że w przedmiotowym przypadku zażalenie stanowi środek ochrony prawnej przysługujący dłużnikowi i zmierzający do ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, która ma istotne znaczenie dla ceny nabycia nieruchomości, a w konsekwencji na wysokość zaspokojenia zobowiązań dłużnika.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela tym samym stanowisko prezentowane w doktrynie, że organ egzekucyjny, w zakresie dopuszczenia do dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, podejmuje rozstrzygnięcie z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapada w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (tak dr hab. Paweł Daniel w: Duże Komentarze Becka R. Hauser, M. Wierzbowski (redaktorzy); Postępowanie egzekucyjne w administracji; Komentarz; Warszawa 2021; str. 734).

Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy błędnie na podstawie art. 143 w zw. z art. 144 k.p.a. orzekł o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości.

W ponownym postępowaniu organ odwoławczy rozpatrzy merytorycznie zażalenia strony na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 czerwca 2023r. o odmowie dokonania nowego opisu i oszacowania nieruchomości, wydając stosowne rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a.

W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 112 k.p.a. oraz art. 126 k.p.a. w zw. Z art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 138 i art. 144 k.p.a.

W rezultacie przedwczesnym byłoby wypowiadania się, co do podniesionych w skardze zarzutów obrazy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, na które składają się wpis od skargi – 100 zł, wynagrodzenie dla radcy prawnego – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2018, poz. 65).