I SA/Ke 302/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. Ś. na uchwałę Rady Gminy P. z dnia 30 listopada 2020 r. Nr [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych oraz niedochodzenia należności o charakterze cywilnoprawnym, przypadających gminie P. jej jednostkom organizacyjnym i instytucjom kultury oraz warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną i wskazania podmiotów uprawnionych do udzielania tych ulg 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Rady Gminy P. na rzecz W. Ś. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Rada Gminy P. ("Rada Gminy", "organ") działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U z 2020 r., poz. 1378), dalej "u.s.g." w związku z art. 59 ust. 1-3 i art. 59a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2020 r., poz. 1175), dalej "u.f.p." podjęła 30 listopada 2020 r. uchwałę NR [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych oraz niedochodzenia należności o charakterze cywilnoprawnym, przypadających gminie P. jej jednostkom organizacyjnym i instytucjom kultury oraz warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną i wskazania podmiotów uprawnionych do udzielania tych ulg, dalej "uchwała".

W jej § 1 pkt 1 Rada Gminy określiła przedmiot uchwały, tożsamy z powyżej zacytowanym tytułem. Natomiast w § 9 ust. 1 ustalono, że w przypadku gdy dłużnik jest przedsiębiorcą, do postępowania w sprawie udzielenia ulg stosuje się przepisy dotyczące pomocy publicznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U z 2018r. poz. 362) oraz Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 352 z 24.12.2013), Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L, Nr 352 z dnia 24.12.2013r.). Z kolei w ust. 2 określono, że w celu uzyskania pomocy de minimis albo pomocy de minimis w rolnictwie przedsiębiorca winien przedłożyć:

1) wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu dwóch poprzedzających go latach podatkowych albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w tym okresie, albo oświadczeń o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie,

2) informacje określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. Nr 53 poz. 311 z późn. zm.) albo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2010 r, w sprawie informacji składanych przez podmioty ubiegające się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 121, poz. 810).

Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wojewoda Ś. ("Wojewoda", "Organ nadzoru") domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości. Uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa materialnego tj. art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. 2020 r. poz. 708), dalej "ustawa" poprzez nie przedłożenie projektu uchwały do konsultacji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów celem oceny przejrzystości udzielania pomocy de mininis.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że uchwała stanowi projekt pomocowy przewidujący udzielenie pomocy de minimis albo pomocy de minimis w rolnictwie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomoce de minimis podlega wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezes UOKiK"), który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy.

Następnie podał, że organ nadzoru pismami z 13 stycznia 2021 r. oraz 26 lutego 2021 r. na podstawie art. 88 u.s.g. zwrócił się do Rady Gminy z prośbą o udzielenie informacji czy przed podjęciem uchwały jej projekt został zgłoszony Prezesowi UOKiK.

Pismem z 4 marca 2021 r. Rada Gminy P. poinformowała, że projekt uchwały nie został zgłoszony Prezesowi UOKiK i w związku z tym podejmie stosowne działania mające na celu naprawę zaistniałego uchybienia poprzez uchylenie niniejszej uchwały i ponowne przeprowadzenie procedury poprzez przesłanie projektu uchwały Prezesowi UOKiK.

Zdaniem skarżącego, skoro uchwałę podjęto bez wymaganej przepisami prawa procedury określonej w art. 7 ust. 3 ustawy stwierdzenie jej nieważności jest zasadne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a z ostrożności o uwzględnienie jedynie w części, co do pomocy de minimis, albowiem żądanie uchylenia uchwały w całości jest za daleko idące.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że w kwietniu 2021 roku przedłożył projekt uchwały Prezesowi UOKiK, na dowód czego załączył pismo z dnia 22 kwietnia 2021 r. otrzymane z ww. urzędu zawierające zastrzeżenia do projektu i propozycje zmian.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty lub uchwały podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez organ nadzoru, którego kompetencja do zaskarżenia uchwały wynika z art. 93 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 91 ust. 1 u.s.g. o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru – jednak w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90.

W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.

Zdaniem Sądu należało stwierdzić nieważność zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały Rady Gminy P. z dnia 30 listopada 2020 r. NR [...], albowiem doszło do istotnego naruszenia prawa tj. art. 7 ust. 3 ustawy. Istotne naruszenie tego przepisu polegało na zaniechaniu przedłożenia projektu uchwały do konsultacji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, celem oceny przejrzystości udzielania pomocy de mininis. Uchybienie powyższe należy natomiast zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa w procesie procedury podjęcia uchwały.

Zgodnie z treścią art. 7 ust 3 ustawy projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomocy de minimis podlega wyłącznie zgłoszeniu Prezesowi Urzędu, który w terminie 14 dni może przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy.

Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała stanowi projekt programu pomocowego, o czym stanowi w szczególności treść § 1 oraz § 9, określająca zasady i warunki otrzymania pomocy de minimis, w tym pomocy de minimis dla przedsiębiorców i w rolnictwie.

Słusznie więc wywiedziono w skardze, że w nawiązaniu do art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, projekt uchwały – jako projekt programu pomocowego przewidujący udzielanie pomocy de minimis – podlegał zgłoszeniu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w terminie 14 dni mógł przedstawić zastrzeżenia dotyczące przejrzystości zasad udzielania pomocy.

W ocenie Sądu przywołany przepis ustawy nakłada na projektodawcę uchwały jednoznaczny obowiązek, którego niewypełnienie stanowi istotne naruszenie prawa - procedury podjęcia uchwały.

Nie ma przy tym wątpliwości, że projekt (zaskarżonej następnie niniejszą skargą) uchwały nie został uprzednio zgłoszony Prezesowi UOKiK, co wynika z odpowiedzi organu udzielonej pismem z dnia 4 marca 2021 r.

Zaniechanie wykonania opisanego powyżej obowiązku, wynikającego z przepisu prawa, pozbawiło właściwy organ (Prezesa UOKiK) możliwości skorzystania z przysługującej mu ustawowo kompetencji do wyrażania zastrzeżeń na etapie procedowania projektu programu pomocowego, a w konsekwencji mogło nawet prowadzić do przyjęcia wadliwego merytorycznie aktu ustanawiającego program. Uchybienie to, jak podniesiono powyżej, stanowi istotne naruszenie prawa – procedury podjęcia uchwały.

Bez znaczenia dla oceny wadliwości procedury podjęcia zaskarżonej uchwały pozostaje późniejsze – w kwietniu 2021 roku – zgłoszenie przez Radę Gminy do Prezesa UOKiK projektu uchwały. Winno ono bowiem nastąpić przed podjęciem uchwały, czyli w realiach niniejszej sprawy przed 30 listopada 2020 r.

Z podanych wyżej przyczyn, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł.