I SA/Rz 268/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2023 r., nr - nr 1801-IEE.711.119.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.

Przedmiotem skargi K. K. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z 28 lutego 2023 r. nr 1801-IEE.711.119.2022, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. (dalej: organ egzekucyjny lub NUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do K. K. (dalej: Zobowiązanego), na podstawie tytułu wykonawczego z

[...] października 2015 r. nr [...], w zakresie należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008 r.

Zawiadomieniem z 19 października 2017 r. nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości Zobowiązanego położonej w R., objętej księgą wieczystą nr [...], tj. działki ewidencyjne nr [...] i [...].

Obwieszczeniem z 30 listopada 2021 r. nr [...], organ egzekucyjny, podał do publicznej wiadomości, o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.

Pismem z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego w postaci obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania ww. nieruchomości.

Pismem z 15 lutego 2022 r. Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata wniósł ponownie skargę na czynności organu egzekucyjnego w postaci obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania ww. nieruchomości.

Postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...], NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, wniesionej pismem z 11 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu NUS wskazał, że zawiadomił Zobowiązanego o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, przesyłając obwieszczenie z 30 listopada 2021 r. i jednocześnie pouczając o prawie wniesienia - w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości - zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie stanowi rozstrzygnięcia, nie jest także czynnością egzekucyjną organu egzekucyjnego. Brak jest zatem przepisów, które dopuszczałyby możliwość złożenia skargi na ww. obwieszczenie.

Postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...], NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartość ww. nieruchomości, wniesionej pismem z 15 lutego 2022 r., przedstawiając tożsame uzasadnienie jak w postanowieniu z 11 marca 2022 r.

Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie NUS z 11 marca 2022 r.

Złożył też zażalenie na postanowienie NUS z 17 marca 2022 r.

Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. nr 1801-IEE.711.47.2022, DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] marca 2022 r.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że brak jest przepisów, które dopuszczałyby możliwość złożenia skargi na obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. nr 1801-IEE.711.55.2022, DIAS uchylił zaskarżone postanowienie NUS z [...] marca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny orzekł w sprawie już rozstrzygniętej innym postanowieniem, co było działaniem nieprawidłowym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, NUS postanowieniem z [...] września 2022 r. nr [...] - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie ww. skargi zostało już wydane postanowienie z [...] marca 2022 r., zatem ponowne orzekanie w tym samym przedmiocie, stanowiłoby naruszenie zasady res iudicata - powagi rzeczy osądzonej.

Na to postanowienie zażalenie wniósł Zobowiązany, reprezentowany przez adwokata, nie zgadzając się z argumentacją organu dotyczącą braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Postanowieniem z 28 lutego 2023 r., opisanym na wstępie DIAS - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że pismem z 11 stycznia 2022 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowieniem z [...] marca 2022 r., organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi. Następnie postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r., DIAS - utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] marca 2022 r. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone, i stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Pismem z 15 lutego 2022 r. K. K., reprezentowany przez adwokata - ponownie wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.

DIAS zwrócił uwagę, że NUS postanowieniem z [...] marca 2022 r., zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie kolejnej skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Rozstrzygnięcie to wynikało z faktu, że sprawa skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, została już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem z [...] marca 2022 r.

DIAS podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że Zobowiązany zarówno pismem z 11 stycznia 2022 r., jak i pismem 15 lutego 2022 r. - wniósł skargę na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ww. pisma dotyczyły zatem tego samego przedmiotu postępowania, tj. skargi na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych bądź też prawnych, które uzasadniałyby odmienne, niż wcześniej wydane, rozstrzygnięcie skargi Zobowiązanego w tym przedmiocie. W związku z powyższym zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie kolejnej skargi złożonej w tym samym przedmiocie.

K. K., reprezentowany przez adwokata skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie DIAS z 28 lutego 2023 r., wnosząc o jego uchylenie i postanowienia go poprzedzającego oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.;

- art. 61 § 1 oraz 61 a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że organ I instancji nie był obowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie,

- art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że treść pisma, które powinno inicjować postępowanie (gdyby nie odmowa wszczęcia postępowania) obligowała również do zbadania wniosku pod kątem ww. przepisu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w postępowaniu, które nie zostało wszczęte mimo wniesionej skargi, ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy to, że Skarżącemu przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania, nie wyłączało i nie wyłącza jego uprawnienia do wniesienia skargi na nieprawidłowo (bo naruszającą prawo) - czynność w postępowaniu egzekucyjnym, a organ odwoławczy pominął te okoliczności.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organ nie naruszył prawa i zasadnie uznał, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy wszczęcia postepowania w przedmiocie skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącej obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Prawo do wniesienia skargi na czynność organu egzekucyjnego przewidziane zostało w przepisie art. 54 § 1 upea, który stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Jest to środek służący do obrony jego interesów w trakcie postępowania, zabezpieczający go przez działaniem bezprawnym czy tylko niecelowym i nadmiernym organu egzekucyjnego. Powołany przepis ma charakter ogólny i środek ten ma zastosowanie do czynności podejmowanych przez organ. W prawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca przewidział jednak także specjalne środki zaskarżenia czynności organu , związane z charakterem dokonanej czynności. Takim środkiem są przewidziane 110u ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości.

Kwestia rozstrzygnięcia czy zarzuty te wykluczają wniesienie skargi na taką właśnie czynność organu ( opis i oszacowanie nieruchomości ) wykracza poza ramy sprawy niniejszej.

Nie może bowiem budzić wątpliwości, że z danego środka ochrony przewidzianego dla zobowiązanego w prawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , opierając się na tej samej argumentacji faktycznej i prawnej może on skorzystać jedynie raz, nie może skutecznie ponawiać go, powołując się po raz kolejny na takie same argumenty.

W postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy upea nie stanowią inaczej odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.( art. 18 upea ).

W takim zaś przypadku znajdują zastosowanie ( co wskazały organy ) przepisy art. 61 i 61a kpa regulujące kwestie, kiedy postępowanie może być wszczęte, jak także postępowanie organu , kiedy takie postępowanie wszczęte być nie może, w tym z innych, uzasadnionych przyczyn.

Za taką uzasadnioną przyczynę powodującą odmowę wszczęcia postępowania należy uznać złożenie wniosku po raz wtóry, tożsamego faktycznie i prawnie z wnioskiem pierwotnym. Niedopuszczalne jest bowiem procedowanie tej samej kwestii w postępowaniu administracyjnym po raz kolejny. Sprawa oparta na tych samych podstawach faktycznych i prawnych może być procedowana tylko jeden raz i ponowne wszczęcie postępowania byłoby niedopuszczalne bądź to z uwagi na zawisłość sporu ( lis pendens ) bądź też na ostateczne zakończenie sprawy ( res iudicata ). Przepis art. 156 § 1 pkt 3 kpa stanowi bowiem, że stwierdza się nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jeżeli zatem orzeczono o sprawie , która została rozstrzygnięta inną decyzją, to wówczas takie rozstrzygniecie jest nieważne z mocy prawa. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że zasada ta rozciąga się również na sprawy rozstrzygane w formie postanowień.

Warunkiem jest natomiast aby obie sprawy posiadły tożsamą podstawę faktyczną i prawną.

W przedmiotowej sprawie z takimi właśnie przesłankami mamy do czynienia. Zarówno wniosek osobisty zobowiązanego ( rozstrzygnięty pierwotnie ) jak i aktualnie rozstrzygnięty wniosek pełnomocnika ) zostały oparte na tych samych podstawach, a także dotyczą tej samej czynności organu administracji. W tych okolicznościach nie jest prawnie dopuszczalne procedowanie wniosku pełnomocnika i słusznie organy odmówiły wszczęcia postępowania w tym zakresie. Wielokrotne rozpatrywanie skarg czy też innych środków zaskarżenia na tę samą czynność egzekucyjną sparaliżowało by bowiem to postępowanie.

Wskazać jeszcze należy, co zauważono powyżej, że nie jest dopuszczalne w tym postępowaniu odnoszenie się do kwestii wzajemnej interakcji środków służących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym, a to skargi i zarzutów. Byłoby to możliwe i konieczne w tym postępowaniu, które kończyło się jako pierwsze. Aktualne postępowanie kwestii tej dotyczyć nie może. Nie dochodzi w nim bowiem do rozważania argumentów merytorycznych strony.

Brak akceptacji strony dla rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu pierwotnym nie stanowi podstawy do inicjowania postępowania wtórnego.

Z tych względów sąd uznał że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ja w myśl art. 151 ppsa.