I SA/Rz 574/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 18 września 2023 r., nr 1801-IEE.7192.58.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS), postanowieniem z 18 września 2023 r., nr 1801-IEE.7192.58.2023 po rozpatrzeniu zażalenia B. K.(skarżąca) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 15 maja 2023 r., znak: 350300/71/34/2023/RED-7, w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...], stwierdza niedopuszczalność zażalenia.

Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 listopada 2022 r., nr [...] oraz z dnia 23 listopada 2022 r., nr [...], wystawionych przez Wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S. na należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącej wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej w MBanku S.A. Skarżąca wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie - za pośrednictwem platformy e-PUAP - o "UMORZENIE EGZEKUCJI [ŚWIADCZENIA] NIENALEŻNIE POBRANE TYTUŁ WYKONAWCZY [...], [...]". Uzasadniając złożony wniosek skarżąca podniosła, że złożyła, cyt.: "DEKLARACJE PODATKOWĄ I [UJĘŁAM] TAM W RUBRYCE [NIENALEŻNIE] POBRANE I ULGA NA [ZŁE] DŁUGI ZADŁUŻENIE". Postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie ww. tytułów.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego.

DIAS wskazanym wyżej postanowieniem stwierdza niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania (zażalenia) zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji, bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważył, że w analizowanej sprawie wniosek z dnia 3 maja 2023 r. wszczynający postępowanie przed Dyrektorem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie został wniesiony przez skarżącą za pośrednictwem platformy e-PUAP.

Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 - 49 k.p.a. Przywołując treść przepisu art. 39 k.p.a. i art. 391 k.p.a. DIAS stwierdził, że z przepisów tych wynika, że doręczenie, o którym mowa w art. 39 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest tylko w przypadku braku możliwości albo skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego. Zgodnie więc z art. 391 k.p.a. w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał obowiązek doręczać rozstrzygnięcie kończące postępowanie wszczęte podaniem skarżącej z dnia 3 maja 2023 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zaskarżone zaś przez skarżącą postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 15 maja 2023 r., znak: 350300/71/34/2023/RED-7 zostało wysłane za pośrednictwem operatora pocztowego na adres: ul. [...], L. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika natomiast, aby doręczanie elektroniczne było z jakiś przyczyn niemożliwe lub bezskuteczne. Skarżąca złożyła pismo z dnia 3 maja 2023 r. za pomocą platformy e-PUAP, a więc organ egzekucyjny dysponował możliwościami technicznymi pozwalającymi na doręczanie mu pism w formie elektronicznej, stosownie do art. 391 k.p.a. Wobec powyższego przyjął, że organ egzekucyjny nie doręczył skutecznie skarżącej ww. postanowienia z dnia 15 maja 2023 r. w trybie art. 391 k.p.a. i nie miał uprawnienia, aby doręczyć Jej to postanowienie poprzez operatora pocztowego.

DIAS stwierdził, że postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 15 maja 2023 r., w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...] nie zostało doręczone skarżącej. W świetle powyższego stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane przez organ egzekucyjny jako nieprawidłowo doręczone, nie mogło zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego. Brak skutecznego doręczenia sprawia, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin przewidziany do wniesienia zażalenia. Tym samym zażalenie złożone w takich okolicznościach uznać należało za niedopuszczalne. Brak jest bowiem przedmiotu zaskarżenia (wydane postanowienie nie weszło skutecznie do obrotu prawnego), a nie jest możliwe uruchomienie środka zaskarżenia od postanowienia wydanego, a niedoręczonego. Wniesienie zażalenia od postanowienia, które nie zostało doręczone stronie, a zatem nie weszło do obrotu prawnego, obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

Na postanowienie DIAS z dnia 18 września 2023 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżając w całości to postanowienie i prosząc sąd o rozpoznanie jej skargi.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymując dotychczasowe argumenty, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

DIAS prawidłowo wskazał, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 - 49 k.p.a. Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 39 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu. Zgodnie z art. 39 § 2 k.p.a. w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie zaś z art. 39 § 3 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896,1933 i 2042), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

Art. 391 k.p.a. reguluje zasady doręczania pism drogą elektroniczną w myśl, którego w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1, pisma doręcza się stronie lub innemu uczestnikowi postępowania na: 1) adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwanej dalej "bazą adresów elektronicznych", a w przypadku pełnomocnika - na adres do doręczeń elektronicznych wskazany w podaniu, albo 2) adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony lub innego uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych.

Ze wskazanej wyżej regulacji DIAS wyciągnął trafny wniosek, że doręczenie, o którym mowa w art. 39 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest tylko w przypadku braku możliwości albo skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie stwierdził aby zaistniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające doręczanie elektroniczne przedmiotowego postanowienia. Podkreślić należy, że skarżąca pismo z dnia 3 maja 2023 r. złożyła za pomocą platformy e-PUAP, a co za tym idzie organ egzekucyjny dysponował możliwościami technicznymi pozwalającymi na doręczanie mu pism w formie elektronicznej, stosownie do art. 391 k.p.a. Z tego względu organ egzekucyjny nie miał podstaw do doręczenia skarżącej postanowienia poprzez operatora pocztowego. Dlatego też na aprobatę zasługuje stanowisko DIAS, "... że zaskarżone postanowienie wydane przez organ egzekucyjny jako nieprawidłowo doręczone, nie mogło zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego. Brak skutecznego doręczenia sprawia, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin przewidziany do wniesienia zażalenia. Tym samym zażalenie złożone w takich okolicznościach uznać należało za niedopuszczalne. Brak jest bowiem przedmiotu zaskarżenia (wydane postanowienie nie weszło skutecznie do obrotu prawnego), a nie jest możliwe uruchomienie środka zaskarżenia od postanowienia wydanego, a niedoręczonego. Wniesienie zażalenia od postanowienia, które nie zostało doręczone stronie, a zatem nie weszło do obrotu prawnego, obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.".

W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a nadto jest korzystne dla skarżącej, albowiem jak wskazał DIAS przesyłka zawierająca postanowienie organu egzekucyjnego nie została przez skarżącą odebrana. Wniesione przez skarżącą zażalenie zostało złożone z przekroczeniem 7-dniowego terminu - gdyby przyjąć, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Natomiast zgodne z przepisami doręczenie przedmiotowego postanowienia pozwoli skarżącej poddać je merytorycznej ocenie, w przypadku prawidłowo wniesionym zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.