II GSK 1623/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. P. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 5009/21 w sprawie ze skargi H. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia produktu do obrotu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. P. Sp. z o.o. w K. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 5009/21, po rozpoznaniu skargi H. P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej zwanej: "skarżącą", "Spółką") na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej zwany: "GIJHARS") z [...] września 2021 r. w przedmiocie zakazu wprowadzenia produktu do obrotu, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Na podstawie wyników kontroli Spółki przeprowadzonych w dniach [...] lutego oraz [...] i [...] marca 2021 r. w zakresie jakości handlowej syropów owocowych Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: "WIJHARS", "organ pierwszej instancji") decyzją z [...] maja 2021 r. zakazał spółce wprowadzenia do obrotu partii produktu o niewłaściwej jakości handlowej: [...] Syrop o smaku wiśniowym a'430 ml, wielkość partii zabezpieczonej: [...] I ([...] szt. a'430 ml), wielkość partii produkcyjnej: [...] I ([...] szt.), dane identyfikujące partię: data produkcji [...].02.2021, data minimalnej trwałości: 08/2022, nr partii: [...]. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Zdaniem organu pierwszej instancji w oznakowaniu produktu pojawiły się następujące błędy:

1. Na frontowej etykiecie umieszczono przy użyciu niejednorodnego zapisu tekstu tj. napis WIŚNIA (dużych rozmiarów) oraz pod spodem napis (nazwę) SYROP O SMAKU WIŚNIOWYM SUPLEMENT DIETY (mniejszą czcionką), przy jednoczesnej dominującej grafice owoców wiśni. Ponadto do wyprodukowania kontrolowanego środka spożywczego oprócz przeważającej ilości syropu glukozowo-fruktozowego, wody, cukru, 3% soku wiśniowego zastosowano koncentraty: marchwi, czarnej porzeczki, jabłka, hibiskusa. Taki sposób prezentacji produktu, wprowadza w błąd co do właściwości środka spożywczego, w tym ilości składnika charakterystycznego - soku wiśniowego.

2. Napis w oznakowaniu "Bez konserwantów" wprowadza w błąd co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru i składu. Z dokumentacji towarzyszącej wynika, iż stosowane do produkcji surowce zawierają dwutlenek siarki lub siarczany (Exberry Shade Chestnut Brown, syrop glukozowo-fruktozowy C*TruSweet 01750, Kwas cytrynowy).

Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z [...] września 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi Spółki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a."), opisanym na wstępie wyrokiem z 5 stycznia 2023 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, że zarówno krajowe regulacje zawarte w ustawie o jakości handlowej jak i przepisy unijne sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie ww. zasad oznacza naruszenie interesu konsumenta (przywołano m.in. wyrok NSA z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13; wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 359/09).

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że w trakcie kontroli produktu [...] Syrop o smaku wiśniowym a'430 ml Suplement diety stwierdzono, iż na frontowej etykiecie umieszczono niejednorodną, wysoką czcionką napis WIŚNIA oraz pod spodem mniejszą czcionką napis: SYROP O SMAKU WIŚNIOWYM SUPLEMENT DIETY, przy jednocześnie dominującej grafice owoców wiśni. Do wyprodukowania kontrolowanego produktu użyto dużej ilości syropu glukozowo-fruktozowego, wody, cukru, 3% soku wiśniowego, koncentratu: marchwi, czarnej porzeczki, jabłka, hibiskusa.

Większą część etykiety stanowi grafika owocu wiśni, pod spodem znajduje się napis WIŚNIA, a jeszcze niżej, o wiele mniejszą czcionką: SYROP O SMAKU WIŚNIOWYM SUPLEMENT DIETY.

Sąd podzielił w pełni stanowisko organów, że taka prezentacja etykiety jednoznacznie sugeruje, iż składnikiem dominującym w syropie jest owoc wiśni/sok wiśniowy (wzór etykiety stanowi załącznik nr 4 do Protokołu kontroli). Z wykazu składników wynika natomiast, iż sok wiśniowy stanowi tylko 3% kontrolowanego syropu, tak więc nie stanowi o smaku i zapachu kontrolowanego produktu.

Zaznaczył, że słusznie organy wskazały, że wprowadzający konsumenta w błąd jest sam sposób podania powyższych informacji. Uwypuklenie w oznakowaniu owoców wiśni (grafika stanowi główną część etykiety) oraz zróżnicowanie czcionek w zapisie nazwy produktu może u konsumenta wywołać poczucie, iż dominującym składnikiem jest sok z wiśni, co nie ma odzwierciedlenia w wykazie składników.

W ocenie WSA w Warszawie, jeżeli producent danego produktu spożywczego chce wyróżnić swój produkt przez podanie jego szczególnych cech lub właściwości czy też sposobu produkcji wyróżniających go od produktów tego samego rodzaju, to powinien przy oznaczeniu tej cechy lub właściwości podawać ją na tyle dokładnie i precyzyjnie, aby nie budzić u konsumentów nadmiernych oczekiwań i wyobrażeń o jakości tego produktu, które nie odpowiadają prawdzie lub też są przejawem nieuczciwych praktyk w handlu żywnością (vide: art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 178/2002 z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1 ze. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 178/2002"). Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że taki sposób prezentacji wprowadza w błąd co do właściwości środka spożywczego oraz narusza art. 4 ust. 1 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 630, dalej zwanej: "u.j.h.", "ustawą o jakości handlowej")

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż faktem jest, że w aktualnych warunkach rynkowych konsumenci świadomi są ogromnej różnorodności oferowanych im towarów i z rozwagą podchodzą do sposobu, w jaki są one prezentowane, ale producent nie może wykorzystywać oznaczeń do wywoływania skojarzeń z zupełnie innym produktem. Przeciętny konsument jest, co prawda osobą należycie poinformowaną, uważną i racjonalną, który potrafi wykorzystać posiadany zasób informacji do samodzielnej analizy adresowanych do niego przekazów rynkowych, jednakże nie upoważnia to producenta do stosowania oznaczeń, które wprowadzają konsumenta w błąd, co do rodzaju i pochodzenia produktu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto Spółka zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżanemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie, a to:

art. 4 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 5 z ustawy o jakości handlowej oraz art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004, dalej "rozporządzenie 1169/2011", przez ich niewłaściwe zastosowanie, co polegało na wadliwym uznaniu, że sposób prezentacji produktu [...] SYROP O SMAKU WIŚNIOWYM SUPLEMENT DIETY wprowadza w błąd poprzez to, że "jednoznacznie sugeruje, iż składnikiem dominującym w syropie jest owoc wiśni / sok wiśniowy, w sytuacji gdy z wykazu składników wynika natomiast, iż sok wiśniowy stanowi tylko 3 procent kontrolowanego syropu, tak więc nie stanowi o smaku i zapachu kontrolowanego produktu", podczas gdy:

1) etykietowanie obejmuje wszelkie wyrazy, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do środka spożywczego i umieszczone na jego opakowaniu, a skarżąca umieściła w głównym polu widzenia, na froncie opakowania produktu, widoczny i czytelny napis "o smaku" informując tym samym konsumenta, iż wizerunek owocu odnosi się do smaku produktu;

2) faktyczny smak produktu to smak wiśniowy;

3) bezspornym jest, iż "treść informacji zawartych na froncie opakowania jest prawidłowa";

4) na przedmiotowym produkcie został zwizualizowany owoc, z którego sok znajduje się w składzie produktu;

5) brak jest jakichkolwiek norm, czy przepisów regulujących i pozwalających uznać za wystarczającą określoną zawartość soków w produktach typu suplement diety w syropie, umożliwiających oznaczenie tego produktu wizerunkiem danego składnika (w tym wypadku owocu wiśni);

6) konsumenci, których decyzja o kupnie produktu jest uzależniona między innymi od składu produktu, jaki zamierzają nabyć, zapoznają się najpierw z wykazem składników, których wyszczególnienie jest obowiązkowe i zostało umieszczone przez skarżącą na etykiecie;

7) przypuszczalne oczekiwania przeciętnego, odpowiednio poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta co do źródła, pochodzenia i jakości związanych z produktem tzw. niskobudżetowym są odmienne od produktów z wyższej półki cenowej, produktów premium;

8) produkt jest suplementem diety i konsumenci mają inne oczekiwania w odniesieniu do tej kategorii produktów;

9) przypuszczalne oczekiwania przeciętnego, odpowiednio poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego konsumenta kształtowane są w oparciu o otoczenie rynkowe, które stosuje analogiczny do stosowanego przez skarżącą sposobu znakowania produktów typu suplement diety w syropie;

10) konsument określonego rodzaju produktów nabywanych w sklepach spożywczych posiada ogólną wiedzę w oparciu o doświadczenie życiowe/konsumenckie, o możliwych oczekiwaniach, chociażby w stosunku do cech produktu umieszczonego w konkretnym przedziale cenowym i otoczeniu konkurencyjnym;

11) sposób prezentacji produktu to nie tylko wizerunek etykiety, ale również inne elementy, związane chociażby z umiejscowieniem produktów w odpowiednim otoczeniu konkurencyjnym, w tym na półce sklepowej, czy w gazetkach promocyjnych sklepu;

12) żaden z elementów umieszczonych na etykiecie nie ma charakteru oszukańczego, błędnego, dwuznacznego, sprzecznego lub niezrozumiałego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka przedstawiła argumentację na poparcie wniesionego zarzutu, wywodząc m.in., że znajdujące się na etykiecie informacje nie wprowadzają konsumentów w błąd – w myśl art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011. Podkreśliła też brak szczegółowych uregulowań w zakresie umieszczenia wizerunku owoców na etykiecie suplementów diety, a także brak przeciwwskazań, wynikający z orzecznictwa TSUE dotyczącego umieszczenia wizerunku owocu, na produkcie, który w składzie takiego owocu nie zawiera. Zaakcentowała także użycie wyrażenia "o smaku", które powoduje, że produkt ten, postrzegany jest przez konsumentów, jako produkt o smaku wiśniowym, a nie wiśniowy. Wskazała, że świadomy konsument przed zakupem weryfikuje co nadaje produktowi smak w wykazie składników zawierającym prawdziwe i wyczerpujące informacje, a tym bardziej, oczekujący określonej zawartości soku w danym produkcie, jednocześnie kwalifikując ten produkt do określonej grupy produktów niskobudżetowych. Konkludując uznała, że dokonała opisu produktu w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, który umożliwi konsumentowi dokonanie wyboru zgodnie z jego oczekiwania i preferencjami – produkt opatrzony jest grafiką owocu, z którego sok znajduje się w składzie produktu, zaś na przodzie etykiety znajdują się wszystkie istotne i niedezinformujące pozwalające na identyfikację produktu informacje.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania procesowego według norm przewidzianych prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, których w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości subsumpcji stanu faktycznego sprawy w decyzji GIJHARS oraz wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie przyjęcia, że opisana prezentacja etykiety stanowi o uznaniu produktu - [...] Syrop o smaku wiśniowym a'430 ml Suplement diety - za produkt o niewłaściwej jakości handlowej poprzez jego nieprawidłowe oznakowanie. Skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stwierdzeniem, że etykieta ta "jednoznacznie sugeruje, iż składnikiem dominującym w syropie jest owoc wiśni / sok wiśniowy, w sytuacji gdy z wykazu składników wynika natomiast, iż sok wiśniowy stanowi tylko 3 procent kontrolowanego syropu". W sprawie bezsporny jest – co trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, a co nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej, skład produktu oraz zawartość etykiety produktu. Przedmiotowa kwestia zakwalifikowania produktu Spółki, jako "o niewłaściwej jakości handlowej", jest materią związaną z zastosowaniem regulacji prawa żywnościowego zarówno krajowego, jak i europejskiego. Tym samym przedmiotowe zagadnienie sprowadza się w istocie do oceny zasadności podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, w aspekcie jego zastosowania.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera w istocie jeden zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego odnoszący się do sposobu oznakowania ww. produktu jako potencjalnie wprowadzającego w błąd. Rozwinięcie, zawarte w poszczególnych punktach ma komplementarny charakter, związany z postawionym zarzutem, co pozwala wspólne ich omówienie.

Jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno - spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 u.j.h.).

Szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawiera rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Rozporządzenie to, zgodnie z art. 1 ust. 2 określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności. Jego celem jest, jak wskazano w art. 1 ust. 1 zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

W art. 6 ww. rozporządzenia wskazano, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a cyt. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego, art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011).

Przez etykietowanie - stosownie do art. 2 ust. 2 lit. j ww. rozporządzenia - rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej (por. wyroki TSUE: z 4 czerwca 2015 r. w sprawie C-195/14 Bundesverband der Verbraucherzentralen und Verbraucherverbände - Verbraucherzentrale Bundesverband e.V. v. Teekanne GmbH & Co. KG, opubl. ZOTSiS 2015/6/I-361, LEX nr 1712738; z 10 września 2009 r. w sprawie C-446/07, Alberto Severi v. Regione Emilia-Romagna; opubl. ZOTSiS 2009/8-9B/I-8041).

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a zwłaszcza co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Przy czym, zgodnie z art. 7 ust. 2 informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. Ocena czy w danym przypadku zachodzi ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd dokonywana być powinna przy uwzględnieniu kryterium odwołującego się do modelu przeciętnego konsumenta (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1954/12, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych odstępne w CBOIS – orzeczneia.nsa.gov.pl).

Rację ma zatem w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, a także organy administracji publicznej, że w sytuacji, w której sok wiśniowy stanowi jedynie 3% kontrolowanego syropu – a więc zdecydowanie nie jest głównym składnikiem produktu, jak sugeruje etykieta, może ona wprowadzać w błąd. Takie oznaczenie może sugerować nawet przeciętnemu konsumentowi, a więc dostatecznie dobrze poinformowanemu, uważnemu i ostrożnemu, że produkt posiada inne cechy – inny skład. Zakłada się przy tym, że przeciętny konsument zgodnie z modelem wypracowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem, a zatem ustalenie ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta (zob. A. Szymecka–Wesołowska, w: A. Szymecka-Wesołowska (red.), Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz., Lex 2013, komentarz do art. 46, a także przywołane tam orzecznictwo TS). Bez znaczenia dla oceny przedmiotowego oznakowania przy uwzględnieniu modelu przeciętnego konsumenta jest umiejscowienie produktu w określonym segmencie cenowym i jakościowym, gdyż tego rodzaju konsument powinien mieć tego świadomość, a mimo to może zostać, w ocenie NSA, wprowadzony w błąd poprzez sposób oznakowania spornego produktu. Brak spójności między oznakowaniem produktu oraz informacjami zawartymi na jego etykiecie, w zestawieniu z jego składem podanym na opakowaniu uprawnia przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko. To na osobie producenta spoczywa wszak obowiązek takiego zapewnienia jakości artykułu rolno-spożywczego, który będzie zgodny z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego. Oznakowanie – w tym przypadku sposób prezentacji produktu na etykiecie, stanowi istotny element jakości handlowej i ma znaczący wpływ na wybory dokonywane przez konsumentów.

Odnosząc się zatem do postawionego zarzutu, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż oznakowanie produktu skarżącej wprowadzało w błąd, zdaniem NSA nie zasługuje on na uwzględnienie. W sprawie, co jeszcze raz należy podkreślić, nie było kwestionowane to, że spółka na etykiecie podała rzeczywisty skład produktu, zaznaczając że wiśnia stanowi 3% jego składu. Zarzucono jej natomiast m.in. to, że nazwa produktu wraz z grafiką owocu wiśni zajmującą większą część etykiety, mogła wprowadzać w błąd sugerując, iż głównym składnikiem produktu jest wiśnia.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przyjęte w orzecznictwie poglądy, iż konsument wybierając produkt kieruje się w pierwszej kolejności zaprezentowaną nazwą sugerującą jego skład. Zamieszczony na etykiecie, szczegółowy opis składników produktu, nie może konwalidować tego, że informacja w nim zawarta jest niezgodna, niekompatybilna, z oznakowaniem produktu również znajdującym się na etykiecie. Taka rozbieżność może wprowadzić w błąd, czyni informację niejasną i trudną do zrozumienia, co narusza wskazane wyżej obowiązki wynikające z art. 7 ust. 1 lit. a i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1169/2011. Nie może zachodzić sprzeczność, czy nawet możliwość wprowadzenia w błąd przez rozbieżności w informacjach przedstawianych na etykietach czy innych oznaczeniach towaru na zasadzie dobrowolności czy obowiązkowo (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2021 r., sygn. II GSK 909/18).

W omawianym przypadku oferowany przez skarżącą kasacyjnie produkt w swojej nazwie, wyeksponowanej na etykiecie, jednoznacznie sugerował, że jego wiodącym składnikiem (nadającym produktowi konkretny charakter, w tym smak i zapach) była wiśnia / sok wiśniowy, co nie odpowiadało (również wbrew przyjętemu przez skarżącą stanowisku w podniesionym zarzucie) prawdzie – ta stanowiła bowiem jedynie 3% składu. Dodatkowo wzmocnienie wynikającego z nazwy przekazu, poprzez zawarcie również informacji graficznej, dominującej na etykiecie, odwołującej się do intensywności tego składnika, w produkcie "o smaku wiśniowym" prowadziło do jednoznacznego wniosku, iż to właśnie wiśnia, a nie syrop glukozowo-fruktozowy, który ma dominujący udział w składzie produktu, była odpowiedzialna za właściwości i smak produktu. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącej Spółki, iż treść informacji zawartej na froncie opakowania jest prawidłowa. Jej całokształt, na który składa się szereg informacji, w tym sposób prezentacji, sprawia, że może ona, wprowadzać w błąd potencjalnego konsumenta.

Powyższe stanowisko znajduje swoje uzasadnienie pomimo, że jak wywodzi Spółka, potencjalny nabywca, zaznajamiając się szczegółowo ze składem produktu, mógł zweryfikować swoje pierwotne spostrzeżenie, po przeczytaniu etykiety. Jak wcześniej podkreślono, pozostaje to jednak bez wpływu na ocenę, że oznakowanie produktu było mylące, tj. że wprowadzający w błąd był sam sposób podania informacji na froncie opakowania produktu, a tego już zakazuje art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1169/2011. Stanowi to wystarczający argument do przyjęcia, iż produkt Spółki, pod nazwą "[...] Syrop o smaku wiśniowym" był produktem o niewłaściwej jakości handlowej.

Skarżąca kasacyjnie, dążąc do wykazania zasadności swoich zarzutów, powołała się również na utrwaloną praktykę rynkową innych producentów, co nie może odnieść skutku, bowiem nieprawidłowe czy niezgodne z prawem działania nawet większości podmiotów rynkowych, nie mogą legitymizować naruszenia Spółki.

Odnosząc się zaś do braku oszukańczych czy nieprawdziwych elementów na etykiecie, należy ponownie wskazać, że w sprawie nie było kwestionowane przez organy administracji publicznej, że produkt w ogóle nie zawierał wiśni, ale fakt, że była ona składnikiem, który ilościowo ustępował innym komponentom, mimo, że ze sposobu oznakowania wynikało co innego. Ustosunkowując się z kolei do podniesionego w skardze kasacyjnej twierdzenia o braku odpowiednich przepisów dotyczących (wystarczającej) ilości, zawartości, owoców czy soku owocowego w suplementach diety, należy wskazać, że znajdują tu zastosowanie i należy je uznać za wystarczające, uregulowania zawarte w rozporządzeniu 1169/2011, które w sposób wyżej omówiony przeciwstawiają się takiemu przekazywaniu informacji na temat żywności, które może wprowadzić konsumenta w błąd.

Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnione było stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, akceptujące zaskarżoną decyzję. W rekapitulacji wszystkich przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach podlegała oddaleniu, jako niezasadna.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu został ustanowiony dopiero po wniesieniu skargi kasacyjnej oraz sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a., odpowiedź na skargę kasacyjną.