II GZ 81/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Komisji Nadzoru Finansowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4558/23 w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 maja 2023 r. nr DPS.DPSZPO.456.38.2022.MZ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4558/23 – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: KNF) z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 96 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2554; dalej: ustawa o ofercie) i dotyczy nałożenia na P. T. (dalej: skarżący) kary pieniężnej, wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków informacyjnych przez G. S.A. z siedzibą we W. (obecnie C. S.A. z siedzibą w W., dalej: spółka, G., emitent) w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu tej spółki.

Natomiast, jak wynika z akt sprawy – KNF wydała wcześniej decyzję, która dotyczyła nałożenia na G. S.A. kary pieniężnej za nienależycie wykonane obowiązki informacyjne (decyzja z dnia 9 grudnia 2021 r.). Emitent - przekazując do wiadomości publicznej informacje poufne o emisjach obligacji w trybie ofert prywatnych przeprowadzonych przez spółkę w latach 2017-2018 (w okresie od dnia 6 maja 2017 r. do dnia 4 kwietnia 2018 r.) - miał przekazać do wiadomości publicznej niekompletne informacje o istotnych warunkach emisji obligacji, tj. o zawarciu opcji przed terminowego wykupu na żądanie obligatariusza (opcji PUT) oraz wysokości oprocentowania istotnie przewyższającego oprocentowanie standardowo oferowane przez spółkę, w konsekwencji czego inwestorzy nie posiadali rzetelnych informacji w zakresie poziomu i struktury zobowiązań spółki z tytułu emisji obligacji.

Decyzja KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. została wydana na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie.

WSA wskazał, że odpowiedzialność administracyjna emitenta, jak i członka zarządu, ma charakter uznaniowy. Z konstrukcji norm wskazujących na odpowiedzialność administracyjną obu tych podmiotów (emitenta i członka zarządu) wynika, że przesądzenie podstawy odpowiedzialności administracyjnej emitenta, co do zasady kreuje odpowiedzialność członków jej zarządu. Na gruncie niniejszej sprawy wszczęcie postępowania mogło zatem nastąpić dopiero po wydaniu przez KNF decyzji o nałożeniu na emitenta G. S.A. kary pieniężnej. W rozpoznawanej sprawie - dotyczącej członka zarządu G. S.A. – organ opierał się na ustaleniach faktycznych poczynionych w sprawie emitenta G. S.A. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ wskazał wprost, że wszczęcie przedmiotowego postępowania zostało poprzedzone wydaniem decyzji wobec G. S.A., a także zaakcentował okoliczność, że skarżący ponosi odpowiedzialność za część naruszeń popełnionych przez emitenta i stwierdzonych w decyzji KNF z dnia 9 grudnia 2021 r. Następnie na stronie szóstej zaskarżonej decyzji wskazano, że "Komisja podtrzymuje przy tym, że podstawowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego oraz stwierdzenia naruszeń spółki miała decyzja z dnia 9 grudnia 2021 r., posiadająca przymiot dokumentu urzędowego". Następnie wskazano na tej samej stronie zaskarżonej decyzji, iż "W toku przedmiotowego postępowania nie został zaś przeprowadzony żaden dowód, który skutkowałby wzruszeniem prawdziwości ustaleń poczynionych w decyzji z dnia 9 grudnia 2021 r. w zakresie, o którym mowa w punkcie 2.a. tej decyzji".

Decyzja z dnia 9 grudnia 2021 r. o nałożeniu na emitenta kary pieniężnej została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 372/22 oddalił skargę, jednakże skarga kasacyjna od tego orzeczenia nie została prawomocnie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie Sądu I instancji, należy zatem stwierdzić, że prawidłowość ustaleń w sprawie nałożenia kary pieniężnej na G. S.A., na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie, w ewidentny sposób rzutować będzie na zasadność odpowiedzialności członka zarządu tej spółki w oparciu o art. 96 ust. 6 pkt 3 ustawy o ofercie. Tym samym, w sytuacji w której ww. członek zarządu spółki, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, to rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy w istotnym stopniu od wyniku innego postępowania sądowoadministracyjnego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła KNF, wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a zatem że rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi P. T. zależy od wyniku uprzedniego prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 372/22 ze skargi C. S.A. (uprzednio G. S.A.). Tymczasem obie sprawy są odrębnymi sprawami sądowoadministracyjnymi, w których wynik jednej ze spraw, nie zależy od wyniku drugiego postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie KNF postępowanie prowadzone w stosunku do spółki C. S.A. na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie oraz postępowanie prowadzone w stosunku do skarżącego na podstawie art. 96 ust. 6 pkt 3 ustawy o ofercie, to dwa odrębne postępowania, w stosunku do których nie zachodzi mechanizm tzw. sankcji sprzężonych. Oznacza to, że postępowanie prowadzone w stosunku do członka zarządu na podstawie art. 96 ust. 6 pkt 3 ustawy o ofercie nie musi być poprzedzone przez postępowanie prowadzone w stosunku do spółki na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena jego zasadności pozostawiona została do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Nie oznacza to jednak dowolności działania w tej mierze, bowiem dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby stwierdzić czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II GSK 843/17). Przyjmuje się również, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 601/19).

Przyczyną zawieszenia przez Sąd I instancji postępowania w oparciu o przywołany art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., było uznanie, że kontrola decyzji KNF z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary na podstawie art. 96 ust. 6 pkt 3 ustawy o ofercie, uzależniona jest od wyniku kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcia KNF w sprawie nałożenia kary na G. S.A., na podstawie art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie.

Przepis art. 96 ust. 1i ustawy o ofercie określa, że jeżeli emitent nie wykonuje lub nienależycie wykonuje obowiązki, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 4-8 rozporządzenia 596/2014, Komisja może wydać decyzję o wykluczeniu papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym, a w przypadku gdy papiery wartościowe emitenta są wprowadzone do obrotu w alternatywnym systemie obrotu - decyzję o wykluczeniu tych papierów wartościowych z obrotu w tym systemie, albo nałożyć karę pieniężną do wysokości 10 364 000 zł lub kwoty stanowiącej równowartość 2% całkowitego rocznego przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy, jeżeli przekracza ona 10 364 000 zł, albo zastosować obie sankcje łącznie.

W ustępie 6 pkt 3 powołanego przepisu określono natomiast, że w przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w ust. 1i, 1j lub 1m - Komisja może nałożyć na osobę, która w tym okresie pełniła funkcję członka zarządu emitenta, uczestnika rynku uprawnień do emisji, zewnętrznie zarządzającego ASI lub zarządzającego z UE w rozumieniu ustawy o funduszach inwestycyjnych, lub towarzystwa funduszy inwestycyjnych będącego organem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, karę pieniężną do wysokości 4 145 600 zł, przy czym przy wymierzaniu tej kary stosuje się ust. 1h.

Istota przywołanej regulacji prawnej, wyraża się w ustanowieniu na jej gruncie instytucji sankcji sprzężonej polegającej na tym, że nałożenie na emitenta kary pieniężnej, o której mowa w wymienionym przepisie prawa za rażące naruszenie określonych nim obowiązków (sankcja podstawowa), stanowi podstawę zastosowania sankcji z nią sprzężonej wobec osób odpowiedzialnych za wadliwe (niezgodne z prawem) działanie emitenta zaistniałe w czasie pełnienia przez te osoby funkcji członka zarządu spółki publicznej, a mianowicie kary pieniężnej, o której mowa w ust. 6 art. 96 ustawy o ofercie - sankcja wtórna (zob. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 610/20)

Odpowiedzialność członków zarządu spółki pozostaje w ścisłym funkcjonalnym związku ze stwierdzeniem rażącego naruszenia przez emitenta obowiązków, o których mowa w art. 96 ust. 1 oraz z nałożoną na niego w związku z tym sankcją administracyjną. Wynika to z faktu, że działania emitenta manifestują się określonymi zachowaniami jego organu zarządzającego, które polegają na składaniu stosownych oświadczeń woli lub oświadczeń wiedzy lub (nawet) na braku ich składania, mimo istnienia prawnie uzasadnionych podstaw lub oczekiwań odnośnie do ich złożenia (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1122/20).

Podzielając powyżej zaprezentowaną wykładnię przepisu art. 96 ust. 1 i ust. 6 ustawy o ofercie - Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne, w okolicznościach toczących się dwóch odrębnych postępowań sądowoadministracyjnych w sprawach decyzji nakładających kary na spółkę G. S.A. i na skarżącego jako członka zarządu tej spółki - uznaje stanowisko Sądu I instancji o wpływie postępowania dotyczącego nałożenia na emitenta kary pieniężnej na rozpoznanie skargi w przedmiotowej sprawie. Jak bowiem trafnie argumentował Sąd I instancji, prawidłowość ustaleń w przedmiocie nałożenia kary na spółkę rzutować będzie na zasadność odpowiedzialności członka jej zarządu, tj. skarżącego (zob. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II GZ 473/18).

Wobec tego, zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania w tej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 372/22 ze skargi C. S.A. (uprzednio G. S.A.).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.