II OSK 727/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 504/20 w sprawie ze skargi P. R. na postanowienie Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr 120/2020 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 504/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę P. R. na postanowienie Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr 120/2020. Poddanym kontroli Sądu I instancji postanowieniem Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 marca 2020 r. nr 1/GPZ/2020 nakładającego na P. R. grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązków wskazanych w ostatecznej decyzji tego organu z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr 28/PZ/2016.

W skardze kasacyjnej P. R. zaskarżył ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu skargi istotnego dla rozstrzygnięcia aspektu sprawy - okoliczności, że 26 maja 2020 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej okazał adwokatowi P. M. akta sprawy zakończonej postanowieniem z dnia 19 marca 2020 r. nr 1/GPZ/2020, tym samym uznając jego pełnomocnictwo w tej sprawie, a co za tym idzie wywołując u skarżącego uzasadnione przekonanie, że doręczenie skarżącemu postanowienia nie rozpoczyna biegu terminu do wniesienia na nie środka odwoławczego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uznanie przekonania skarżącego za uzasadnione ma kluczowe znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia będącego przedmiotem zaskarżanego wyroku.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Oznacza to, że niezależnie od zakresu wskazanych w skardze zarzutów, ma on obowiązek zbadania całokształtu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie kluczowe jest ustalenie kwestii umocowania pełnomocnika do udziału w postępowaniu zakończonym postanowieniem z 19 marca 2020 r., ponieważ od istnienia takiego umocowania zależy początek biegu terminu na wniesienie zażalenia na to postanowienie. WSA w rezultacie swoich rozważań co prawda określił, od kiedy w jego ocenie adw. P. M. stał się pełnomocnikiem w tym postępowaniu, jednak jak wynika z uzasadnienia, nie dokonał tego na podstawie wszystkich istotnych okoliczności. Jak wynika ze zdjęć załączonych przez skarżącego w postępowaniu przed WSA, 26 maja 2020 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej okazał adw. P. M. akta wszystkich sprawy między innymi sprawy zakończonej postanowieniem z dnia 19 marca 2020 r. nr 1/GPZ/2020. Uznał tym samym, że jest on pełnomocnikiem w tej sprawie. Wywołało to u skarżącego uzasadnione przekonanie, że od tego momentu osobiste odebranie przez niego postanowienia nie będzie skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia na nie środka odwoławczego. WSA nie tyle nie podzielił tego argumentu, co w ogóle się do niego nie odniósł. Pominięcie tej okoliczności stanowi naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a.. Naruszenie te ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prowadzi do niezauważenia naruszenia przez organ art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez nieprzywrócenie terminu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Lubuski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.

Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Na wstępie należy podkreślić, że granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy, determinując zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r. I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11).

W podstawach kasacyjnych skarżący ograniczył się do wskazania art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na gruncie tak wyrażonej zasady oficjalności, w orzecznictwie sądowadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienie na tyle istotne i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze, powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjaśnić jednocześnie należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., I OSK 2728/19; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując oceny zasadności wskazanego wyżej zarzutu skargi kasacyjnej brak jest podstaw, aby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie wskazanego powyżej przepisu. Skarżący kasacyjnie w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. stara się podważyć ocenę Sądu I instancji w zakresie prawidłowości ustalenia przez organ, stanu faktycznego sprawy, co nie może okazać się skuteczne. W ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można bowiem kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyroki NSA z 28 grudnia 2021 r. I OSK 735/19 oraz z 9 listopada 2022 r., I OSK 109/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano dodatkowo, że Sad I instancji dopuścić się miał naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez skarżącego w tym zakresie wskazać na wstępie trzeba, że pierwszy z przywołanych przepisów przewiduje, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Drugi z kolei, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji miałby dopuścić się naruszenia tych przepisów, niepodzielając stanowiska, że okazanie pełnomocnikowi skarżącego w siedzibie organu akt sprawy, uzasadniało u skarżącego przekonanie, że od tego momentu osobiste odebranie przez niego postanowienia nie będzie skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia na nie środka odwoławczego.

Jak wynika z akt sprawy , adwokat P. M. w dniu 26 maja 2020 r. stawił się w siedzibie organu, legitymując się pełnomocnictwem dnia 18 maja 2020 r. do reprezentowania skarżącego we wszelkich spraw związanych z wystawieniem tytułów egzekucyjnych z dnia 23 i 24 kwietnia 2020 r. nr SP1/1GPZ/2019. Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organu, że pełnomocnictwo to nie może rozciągać na sprawę dotycząca nałożenia grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązków. Okoliczność tą zdaje się dostrzegać również skarżący kasacyjnie, bowiem odrębne pełnomocnictwo, dotyczące reprezentacji w sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu przedłożył organowi w dniu 31 lipca 2020 r., przy czym miało to miejsce już po dokonaniu doręczenia postanowienia z dnia 19 marca 2020 r. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że z tego, że dana osoba występuje w roli pełnomocnika strony w innych postępowaniach nie można wyprowadzać wniosku, że ma ona status pełnomocnika także w innych postępowaniach z udziałem tej samej strony. Postanowienie z dnia 19 marca 2020 r. zostało zatem prawidłowo doręczony skarżącemu kasacyjnie, a przedstawione przez niego okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Organ wtoku postępowania kasacyjnego nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedź na skargę kasacyjną została podpisana przez pracownika organu. Organ nie wykazał też aby poniósł jakiekolwiek inne koszty postępowania kasacyjnego.