II SA/Bd 205/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Producent Materiałów [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Kujawsko - P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. ("PINB") z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z dnia [...] października 2022 r. nr [...] wstrzymującym inwestorowi [...] sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej jako: "skarżąca", "spółka", "inwestor") budowę silosu na cement na działce o nr [...] w miejscowości C., gm. T. – polegającą na wpisaniu na pierwszej stronie postanowienia w wierszu 12 cyt. "na działce o nr [...]" powinno być "na działce o nr [...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że powyższy błąd nosi znamiona omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "kpa"), ponieważ jest błędem pisarskim omyłkowo popełnionym podczas redagowania postanowienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 113 § 1 w zw. z art. 126 i art. 123 kpa polegające na przyjęciu, że w postanowieniu z dnia [...] października 2022 r. organ popełnił błąd pisarski, który podlega sprostowaniu jako oczywista omyłka, podczas gdy zmiana w treści postanowienia numeru działki stanowi zmianę istotną, prowadzącą do zmiany rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej dokonane przez organ sprostowanie postanowienia prowadzi do jego merytorycznej zmiany oraz powoduje zmianę kręgu stron postępowania i w związku z tym organ nie był uprawniony do ingerencji w swoje rozstrzygnięcie w drodze sprostowania.

Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) postanowieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że błąd organu I instancji polegający na wskazaniu w sentencji postanowienia numeru działki [...] zamiast [...] jest oczywisty, ponieważ działka nr [...] nie była przedmiotem prowadzonego postępowania, co jednoznacznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2022 r. Ponadto w uzasadnieniu tym, jak podkreślił organ II instancji, PINB kilkukrotnie wskazał prawidłowy numer działki, tj. [...], jako teren, na którym znajduje się silos stanowiący przedmiot postępowania. Co więcej na prawidłowy numer działki 141 wskazują również zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, w tym m.in. protokół kontroli z dnia [...] marca 2022 r. oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie z dnia [...] czerwca 2022 r. Tym samym w ocenie WINB wskazany błąd mógł zostać usunięty w trybie art. 113 § 1 kpa.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła skarżąca, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie rozstrzygnięć i zarzucając naruszenie: art. 113 § 1 w zw. z art. 126 i art. 123 kpa poprzez przyjęcie, że organ I instancji popełnił błąd pisarski, który podlega sprostowaniu jako oczywista omyłka podczas gdy zmiana w treści postanowienia numeru działki stanowi zmianę istotną, prowadzącą do zmiany rozstrzygnięcia; a także przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77, art. 124 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez m.in. nieprawidłowe wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, naruszenie zasady zaufania stron do organu postępowania, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wyjaśnienia podstawy prawnej oraz utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że nie jest dopuszczalne sprostowanie prowadzące do zmiany rozstrzygnięcia, natomiast dokonane w niniejszej sprawie sprostowanie postanowienia w istocie prowadzi do jego merytorycznej zmiany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Za niezasadne organ uznał ponadto podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie sporna kwestia dotyczy legalności uznania przez organy błędu dotyczącego oznaczenia numeru działki jako [...] zamiast [...] w sentencji postanowienia PINB z dnia [...] października 2022 r. nr [...] za oczywistą omyłkę pisarską i tym samym sprostowania ww. postanowienia w tym zakresie na podstawie art. 113 § 1 kpa.

Zgodnie zaś z ww. art. 113 § 1 kpa – stanowiącym podstawę prawną kontrolowanego postanowienia - organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Podkreślenia wymaga przy tym, że mimo iż ustawodawca nie wprowadził definicji legalnej "oczywistej omyłki", to jednak w orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniano, że chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego, wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (zob. wyrok NSA z dnia z 25 września 2019 r. II OSK 2250/18 – dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Ocena "oczywistości omyłki" powinna wynikać więc z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz - a może przede wszystkim - z realiów konkretnej sprawy.

Z drugiej strony w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. II OSK 1439/08 – dostępny jw.). Wyjaśnienia wymaga także, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji (postanowienia) dochodzi wówczas, gdy organ, używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i nadając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia. Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd po przeanalizowaniu akt niniejszej sprawy uznał, że w rozpoznawanym przypadku mamy do czynienia z ewidentną oczywistą omyłką pisarską polegającą na omyłkowym wpisaniu w sentencji postanowienia numeru działki, której nie dotyczyło postępowanie zakończone wydaniem tego postanowienia – tj. nr [...] zamiast [...]. Sprostowanie wskazanej omyłki przez organ I instancji nie doprowadził więc ani do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, ani też do zmiany stanu faktycznego sprawy, ponieważ od samego początku postępowanie to dotyczyło działki o numerze [...].

Za nieuzasadnioną uznać należy zatem argumentację skarżącej, która w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze, konsekwentnie podnosiła, że błąd przy określeniu numeru działki, nie może mieć charakteru oczywistej omyłki, ponieważ prowadzi do merytorycznej zmiany decyzji oraz powoduje zmianę kręgu stron postępowania. Pogląd ten - zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem - powinien być jednak rozważany w realiach konkretnej sprawy administracyjnej. Przy czym z całokształtu akt niniejszej sprawy jasno wynika, której działki dotyczyło przeprowadzone przez PINB postępowanie w zakresie budowy silosu na cement (tj. działki nr [...]) i tym samym w stosunku do której działki winno się odnosić postanowienie o wstrzymaniu budowy przedmiotowego silosu. Mając na względzie całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczącej budowy silosu na cement na działce o nr ewide[...] w C., nie ulega bowiem wątpliwości, że zawarcie w sentencji postanowienia nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy silosu na cement działki nr [...] stanowiło oczywistą omyłkę, która mogła zostać sprostowana w trybie art. 113 § 1 kpa. Dokonane postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. sprostowanie poprzez wpisanie w miejsce ww. działki innej działki, czyli o numerze [...], nie spowodowało zmiany merytorycznej postanowienia z dnia [...] października 2022 r. Oczywistość popełnionej przez organ omyłki wynika bowiem bezpośrednio z treści uzasadnienia tego postanowienia, gdzie wyraźnie wskazano, że na należących do skarżącej działkach przeprowadzono oględziny, w tym m.in. oględziny w sprawie legalności budowy silosu na cement na działce nr [...] oraz że niniejsze postanowienie obejmuje budowę silosu na cement właśnie na działce o nr ewidencyjnym nr [...]. Powyższą okoliczność potwierdza również szereg innych dokumentów, przykładowo protokół oględzin z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w sprawie legalności realizacji budowy silosu na działce o numerze ew. [...]; informacja z dnia [...] maja 2022 r., z której wynika, że sprawie dotyczącej budowy silosu na działce o nr [...] nadano odrębną sygnaturę – tj. [...], która to opatrzone było sprostowane postanowienie z dnia [...] października 2022 r.; jak i zawiadomienie o wszczęciu postepowania administracyjnego z dnia [...] czerwca 2022 r. w sprawie samowolnej budowy silosu na cement na działce o nr [...] w C., gm. T..

W tym miejscu dostrzec także przyjdzie, że organ prowadził równocześnie postępowanie dotyczące legalności budowy także innych obiektów wchodzących w skład betonowni wraz z niezbędna infrastrukturą, których inwestorem była skarżąca (m.in. ogrodzenia, boksów na materiały sypkie, hali itp.) znajdujących się na kilku działkach w C. – w tym również na działce nr [...]. Ostatecznie jednak po przeprowadzeniu oględzin na poszczególnych działkach postępowania w zakresie poszczególnych działek oraz obiektów zostały wyodrębnione, a każdej z nich nadano własną sygnaturę – na co zwrócono uwagę już powyżej i co potwierdza Informacja sporządzona przez pracownika PINB z dnia [...] maja 2022 r. (k. 2 akt organu I instancji). Podkreślenia wymaga przy tym, że podczas przeprowadzanych na poszczególnych działkach oględzinach – w tym na oględzinach działki nr [...] - obecny był Prezes Spółki C. S., który podpisał się pod protokołem sporządzonym z tychże oględzin. Dowodzi to temu, że osoba uprawniona do reprezentacji skarżącej miała świadomość tego, że postępowanie w zakresie legalności budowy silosu dotyczy działki nr [...]. Wskazać należy wreszcie na znajdującą się w aktach sprawy notatkę służbową pracownika PINB z dnia [...] sierpnia 2022 r. z dołączonym do niej dokumentem inwentaryzacji budynku i urządzeń technicznych, gdzie na mapce na terenie działki nr [...] naniesiono miejsce, w którym znajduje się silos na cement, którego budowa nie była przewidziana w będącej w posiadaniu organu dokumentacji i którego to dotyczy przedmiotowe postępowanie.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości oczywistość omyłki, polegająca na błędnym wpisaniu numeru działki [...] zamiast numeru działki [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2022 r. nr [...]. Z prostego porównania sentencji tego postanowienia z treścią jego uzasadnienia oraz w zestawieniu z pozostałymi dokumentami w sprawie wynika, że tylko przez przeoczenie, oczywistą omyłkę organu wskazano w wierszu 12 postanowienia z dnia [...] października 2022 r. na działkę nr [...] zamiast na działkę nr [...]. Poza tym zaistniała omyłka nie może być uznana za nieoczywistą dla skarżącej, która w toku postępowania – w szczególności od momentu przeprowadzenia oględzin - miała świadomość jakie postępowanie toczy się względem obiektów budowlanych, których jest inwestorem.

Z powyższych względów, zaistniała omyłka pisarska mogła zostać sprostowana w trybie art. 113 § 1 kpa, ponieważ w rzeczywistości miała ona charakter przypadkowy i oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 106/20 – dostępny jw.). Innymi słowy, sprostowanie postanowienia nie spowodowało modyfikacji w postaci nałożenia obowiązku na podmioty, w stosunku do których powinność ta nie miała zaistnieć, a także – wbrew zarzutom skargi – nie spowodowała zmiany kręgu stron postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające jej postanowienia organu I instancji odpowiadają prawu, a podniesione w skardze zrzuty za niezasługujące na uwzględnianie z uwagi na ich bezzasadność, a w zakresie dotyczącym kwestii przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za niejasne, biorąc pod uwagę, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy wyłącznie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił wniesioną w sprawie skargę.