II SA/Gl 1890/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie, Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 października 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2956/2023/20725/ w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.

Wójt Gminy T. decyzją z 18 sierpnia 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.) odmówił A. S. (dalej jako strona lub skarżący) przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w tym wskazał, że pierwotna decyzja tego organu została uchylona do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Analogicznie sytuacja przedstawiała się z drugą z wydanych przez organ pierwszej instancji decyzji. W decyzji z 9 marca 2023 r. organ odwoławczy zobowiązał organ pierwszej instancji do przeprowadzenia prawem przewidzianych czynności procesowych, w tym wywiadu środowiskowego celem ustalenia czy strona zamieszkuje pod adresem podanym we wniosku. W dalszej kolejności organ pierwszej instancji przedstawił działania podejmowane celem przeprowadzenia wskazanej powyżej czynności procesowej. Z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji wydał ponownie decyzję odmową, którą organ odwoławczy decyzją z 18 mara 2023 r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z analogicznym jak wcześniej wskazanie. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, która ponownie okazała się bezskuteczna. W uzasadnieniu tym organ pierwszej instancji podkreślił, że strona w sposób realny odmawia wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym wyczerpana jest przesłanka przewidziana treścią art. 2 ust. 15e ustawy o dodatku węglowym. Dodatkowo organ ten zaznaczył, że do dnia wydania kwestionowanej decyzji strona nie złożyła deklaracji gospodarowania odpadami. W konsekwencji organ ten uznał, że strona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, a centrum spraw życiowych ma w T.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wskazała na błędną interpretację ustawy. W odwołaniu tym strona podniosła, że kwestionowana przez nią decyzja wydana została bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Strona podniosła, że wydana decyzja zawiera dwa założenia, że nie współpracuje z organem pierwszej instancji w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wydana decyzja oparta jest na domniemaniu, że odmówił wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W odwołaniu tym strona postawiła szereg zarzutów organowi pierwszej instancji odnoszących się do niedopełnienia obowiązków w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła argumentacje świadczącą o tym, że umożliwiała przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż 12 kwietnia 2023 r. była na posesji, nadto podkreślił, że ostatnie zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego otrzymał dwa dni przed terminem jego przeprowadzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z 9 października 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/2956/2023/20725/ wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy prawa normujące przedmiotową problematykę. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił sytuację związaną z działaniami organu pierwszej instancji zmierzającymi do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W ocenie organu odwoławczego działanie te uznać należy za przeprowadzone w sposób prawidłowy uwzględniający obowiązujące unormowania prawne. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że w ramach prowadzonego postępowania dochowano wymogów wynikających z przepisów postępowania administracyjnego, a tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zasługuje na utrzymanie.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która pismem z 8 listopada 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej skarżący wystąpił o uchylenie powyższej decyzji jak również o wstrzymanie wykonania decyzji organu odwoławczego do momentu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. W skardze tej skarżący powyższej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych wynikający z faktu, że odwołanie nie zostało w całości rozpoznane, a w szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do zrzutów o charakterze proceduralnym, których dopuścił się organ pierwszej instancji, albowiem uznał, że wniosek o przyznanie dodatku węglowego nie spełniał wymogów formalnych. Nadto organ pierwszej instancji pominął wnioski skarżącego sformułowane w piśmie z 30 października 2022 r. o przeprowadzenie określonych dowodów. Nadto podniósł nie rozpoznanie skargi z 27 listopada 2022 r. czy też pominięcie kwestii prawdopodobnego popełnienia przestępstwa wynikającego z postanowień art. 271 kodeksu karnego. Jako ostatni zarzut podniósł błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących odmowy współpracy z organem pierwszej instancji. W motywach skargi skarżący główną uwagę skupił na własnych zarzutach kierowanych wobec organu pierwszej instancji o sposób prowadzenia przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący podniósł, że z uwagi na upływ czasu sytuacja osobista uległa zmianie i obecnie nie musi ona odpowiadać tej, która istniała w 2022 r. W końcowej części uzasadnienia wniesionej skargi skarżący zakwestionował stanowisko prezentowane przez organy administracji co do faktu odmowy współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji osobistej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. Nr 1634 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie przywołać stan normatywny występujący w poruszanym zakresie. Zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1630) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Po myśli art. 2 ust. 3a powyższej ustawy w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie z dalszymi unormowaniami tej ustawy w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się powyższych regulacji do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Według ust. 3d. powoływanej ustawy w przypadku, o którym mowa powyżej, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową.

Przywołany powyżej stan normatywny należy odnieść do stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie. Wnioskiem sporządzonym 24 sierpnia 2022 r. a złożonym dnia następnego skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego dodatku. W następstwie złożenia tego wniosku decyzją z 3 listopada 2022 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Równocześnie jak wynika z akt 30 października 2022 r. skarżący ponowił swój wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W następstwie wniesionego odwołania organ odwoławczy decyzją z 8 grudnia 2022 r. uwzględnił wniesione odwołanie i uchylił decyzję organu pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia z uwagi na zmianę stanu prawnego. Ponowna decyzja odmowna organu pierwszej instancji wydana została 29 grudnia 2022 r., a w uzasadnieniu wskazano brak spełniania przesłanek do otrzymania wskazanego świadczenia. Po ponownym wniesieniu przez skarżącego odwołania od tej decyzji organ odwoławczy rozstrzygnięciem z 9 marca 2023 r. uwzględnił wniesione odwołanie i uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia czy skarżący zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe pod podanym adresem. W następstwie przeprowadzonych czynności procesowych organ pierwszej instancji decyzją z 18 kwietnia 2023 r. ponownie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W następstwie wniesionego przez skarżącego odwołania organ odwoławczy decyzją z 10 lipca 2023 r. ponownie uwzględnił wniesione odwołanie i uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz nakazał ustalenie czy pod wskazanym adresem skarżący zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe. Kolejną decyzją z 18 sierpnia 2023 r. organ pierwszej instancji po raz kolejny odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia oraz wskazał, że strona uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W następstwie wniesionego przez skarżącego odwołania, organ odwoławczy tym razem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, które zostało zaskarżone do tutejszego Sądu.

W kontekście rozpoznawanej sprawy przyjdzie podkreślić, że świadczenie w formie dodatku węgłowego przysługuje wyłącznie takiej osobie, która zamieszkuje pod danym adresem i prowadzi tam swoje gospodarstwo domowe. Okoliczność ta odgrywa w rozpoznawanej sprawie kluczową rolę, ponieważ jak wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego jak również z oświadczenia skarżącego zamieszczonego w pismach procesowych zalegających w aktach sprawy, pod adresem wskazanym we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia nie zamieszkuje. Skarżący w sposób jednoznaczny wskazuje, że z uwagi na stan zdrowia zamieszkuje w innej miejscowości, w której ma lepszy dostęp do usług medycznych, albowiem od pewnego okresu czasu choruje i musi pozostawać pod opieką lekarską. Znaczenie powyższej okoliczności dostrzegane było przez organ odwoławczy, który w swoich rozstrzygnięciach uwzględniających odwołania skarżącego akcentował niezbędność wyjaśnienia tej okoliczności. Zaznaczyć należy także, że organ pierwszej instancji w ramach prowadzonych postępowań podejmował działania zmierzające do wyjaśnienia wskazanej okoliczności jednakże podejmowane przez niego czynności procesowe obarczone był ułomnościami procesowymi, które powodowały, że dokonywane ustalenia nie dawały czytelnej podstawy dla podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Powyższa okoliczność przyczyniła się między innymi do tego, że przedmiotowe postępowania prowadzone było tak długo. Na długość analizowanego postępowania wpływ miała także postawa skarżącego, który z jednej strony oczekiwał przyznania wnioskowanego świadczenia, a zarazem nie ułatwiał organowi pierwszej instancji wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W konsekwencji uznać należy, że mając na uwadze oświadczenia skarżącego o zamieszkiwaniu pod innym adresem, jak również fakt, że organ pierwszej instancji w ramach podejmowanych czynności procesowych, choć podejmowanych z pewnymi uchybieniami dokonał wystarczającego ustalenia, że skarżący pod wskazanym adresem nie zamieszkuje i miejsce to nie stanowi dla niego centrum spraw życiowych i bytowych. Ustalenie powyższe pozwala uznać, że choć rozstrzygnięcia organów administracji publicznej obu instancji zawierały ułomności w zakresie ustalania poszczególnych okoliczności sprawy, to podjęte przez wskazane organy rozstrzygnięcie jest prawidłowe i brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi i przekazania sprawy do ponownego wyjaśniania, skoro wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie zostały już ustalone.

Skarżący poddanej kontroli tutejszego Sądu decyzji organu odwoławczego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych wynikający z faktu, że odwołanie nie zostało w całości rozpoznane, a w szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do zrzutów o charakterze proceduralnym, których dopuścił się organ pierwszej instancji, albowiem uznał, że wniosek o przyznanie dodatku węglowego nie spełniał wymogów formalnych. Tak sformułowany zarzut skarżącego wynika z podnoszonej przez całe postępowanie pretensji do organu pierwszej instancji, a odnoszącej się do uznania, że złożony przez skarżącego wniosek nie spełniał wymogów formalnych. Stanowisko prezentowane przez skarżącego nie odnosi się do kwestii merytorycznych, lecz do zagadnień o charakterze formalnym. Rozstrzygnięcie zaistniałego sporu w tym zakresie nie ma dla rozpoznawanej sprawy żądnego znaczenia, ponieważ w następstwie kolejnych czynności zarówno organu pierwszej instancji jak również samego skarżącego, wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej rozpoznawały wniosek, który spełniał wszystkie przewidziane wymogi, natomiast w sprawie nie wszystkie okoliczności faktyczne były czytelne i jednoznaczne. W świetle powyższego tak sformułowany zarzut, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie daje podstaw dla jego uwzględnienia i uchyleni zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącego organ pierwszej instancji pominął wnioski skarżącego sformułowane w piśmie z 30 października 2022 r. o przeprowadzenie określonych dowodów. Tak sformułowany zarzut nie jest trafny, albowiem w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skoro tak, to tym samym podniesiony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Na marginesie można zauważyć, że organ pierwszej instancji podejmujący decyzję 3 listopada 2022 r. nie dysponował pismem skarżącego z 30 października 2022 r., ponieważ jak wynika z informacji zamieszczonej na tym dokumencie wpłynął on do organu pierwszej instancji 4 listopada 2022 r.

Zdaniem skarżącego nieprawidłowością ze strony organu odwoławczego było nie rozpoznanie skargi z 27 listopada 2022 r. Podkreślić należy, że dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji podnoszona przez skarżącego okoliczność nie odgrywa żadnej roli i nie może stanowić podstawy dla uwzględnienie wniesionej skargi.

W skardze do tutejszego Sądu skarżący zarzucił organowi odwoławczemu pominięcie kwestii prawdopodobnego popełnienia przestępstwa wynikającego z postanowień art. 271 kodeksu karnego. Podkreślić należy, że tak sformułowany zarzut nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ nie jest związany z merytoryczną sferą rozpoznawanej sprawy, lecz odnosi się do hipotetycznych zarzutów popełnienia czynu zabronionego. Wypada skarżącemu zwrócić uwagę, że okoliczność ta nie stanowi o prawidłowości bądź wadliwości zaskarżonej decyzji, a tym samym nie może leżeć u podstaw uwzględnienia wniesionej skargi.

Jako ostatni zarzut skarżący podniósł błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących odmowy współpracy z organem pierwszej instancji. W ocenie skarżącego jego postępowanie i podejmowane działania były prawidłowe i nie mogą stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W szczególności skarżący kwestionuje stanowisko organu pierwszej instancji, a podtrzymane przez organ odwoławczy, że utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Analiza akt administracyjnych pozwala dostrzec, że organ pierwszej instancji dopuszczał się drobnych uchybień w zakresie powiadamiania skarżącego o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże uchybienia te nie przełożyły się na bezskuteczność podejmowanych czynności procesowych. Równocześnie z akt administracyjnych wynika, że skarżący swoim postępowaniem nie przyczyniał się do prawidłowego przebiegu poszczególnych czynności procesowych. Podkreślić trzeba, że wywiad środowiskowy przeprowadzony 12 kwietnia 2023 r. odbył się w sposób, który odbiega od standardu dotyczącego jego przebiegu, albowiem skarżący uniemożliwił sprawdzenie pomieszczeń mieszkalnych. Podawana przez skarżącego argumentacja nie może być uwzględniona, ponieważ stanowiła jedynie formę odmowy dopuszczenia pracowników do tych pomieszczeń. W konsekwencji uznać należy, że zarzut skarżącego nie jest zasadny i nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.