II SA/Łd 171/24

Dnia 23 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant st. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 roku sprawy ze skarg W. K. oraz W.Ż. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 17 stycznia 2024 roku znak: GiK-II.7213.8.2022.TS w przedmiocie scalenia gruntów oddala skargi.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z 17 stycznia 2024 roku, znak: GiK-II.7213.8.2022.TS, Wojewoda Łódzki (dalej także: organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołań: M. J., I. K., W. K., T. M., F. M., K. M., M. P., B. W., R. i T. W., W. Ż., uchylił w części decyzję Starosty Pajęczańskiego (dalej także: organ I instancji, Starosta) z 27 października 2022 r., znak: GN.6017.54.2022 zatwierdzającą projekt scalenia gruntów części obrębu w przedmiocie wniosku organu administracji o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gmina N. i orzekł w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy Starosta Pajęczański, po przeprowadzeniu postępowania scaleniowego gruntów położonych w części obrębu w przedmiocie wniosku organu administracji o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gmina N., decyzją z 27 października 2022 r., znak: GN.6017.54.2022 orzekł:

I. Zatwierdzić projekt scalenia gruntów części obrębu w przedmiocie wniosku organu administracji o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gmina N., przedstawiony na Mapie z projektem scalenia gruntów stanowiącej Załącznik nr 1 do niniejszej decyzji, na której został pokazany przebieg nowych granic nieruchomości oraz w Rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia stanowiącym Załącznik nr 2 do niniejszej decyzji. Projekt scalenia gruntów części obrębu w przedmiocie wniosku organu administracji o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym został sporządzony w 2022 roku przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi (dalej: WBG w Łodzi).

II. Skorygować powierzchnię obszaru scalenia gruntów części obrębu w przedmiocie wniosku organu administracji o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, gmina N. wykazaną w postanowieniu o wszczęciu postępowania scaleniowego z 11 maja 2018 r. znak: GN.6017.2.2018 z 1021,7477 ha na powierzchnię 1022,3474 ha, bez zmiany przebiegu granicy zewnętrznej obszaru scalenia.

III. Zatwierdzić terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, określone w Załączniku nr 3 do niniejszej decyzji pn.: Warunki objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia.

IV. Uwzględnić zastrzeżenia do projektu scalenia zgłoszone przez uczestników scalenia następująco:

1. Wprowadzić zmiany do projektu scalenia w jednostkach rejestrowych: [...] zgodnie z ustaleniami i opinią komisji, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

2. W jednostce rejestrowej [...] wprowadzić do projektu zmianę powstałą w wyniku ustalenia granicy działki w obszarze siedliska tejże jednostki.

3. W jednostkach rejestrowych: [...] i [...] oraz [...] wprowadzić zmiany do projektu w części działek objętych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznaczeniem terenów budowlanych (MN), a w pozostałej części projektu pozostawić bez zmian.

4. W jednostkach rejestrowych: [...] i [...] wprowadzić zmiany do projektu z uwzględnieniem projektowania dla właściciela tych jednostek, działki na obszarze kompleksu Ł. w związku ze zgłoszonymi uwagami przez innego uczestnika postępowania scaleniowego.

5. W jednostce rejestrowej [...] uznać zasadność wydzielenia działki na cel publiczny, a dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości położonej w sąsiedztwie OSP [...] zgodnie z opinią komisji wydzielić inne adekwatne działki (nowy nr [...] i [...]).

6. W jednostkach rejestrowych, począwszy od jednostki rejestrowej [...] do jednostki rejestrowej [...], dla których zaprojektowano działki w kompleksie [...] (oznaczenie kompleksu według obwieszczenia starosty o okazaniu projektu scalenia z 15 marca 2022 r. znak: GN.6017.9.2022) wprowadzić zmiany do projektu zgodnie z opinią komisji badającej zastrzeżenia.

V. Uznać za bezzasadne zastrzeżenia złożone przez właścicieli nieruchomości z jednostek rejestrowych: [...],[...], [...], [...] i [...] dotyczące nowo projektowanej drogi nr [...] oraz z jednostki rejestrowej [...] i nie wprowadzać zmian do projektu okazanych im działek.

VI. Znieść współwłasności w poniżej wymienionych nieruchomościach, wydzielając grunty odrębnie dla każdego ze współwłaścicieli, wykazane w Rejestrze szacunku porównawczego gruntów otrzymanych w wyniku scalenia, tj. w Załączniku nr 2, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji:

1. współwłasność (95,70 pkt) w jednostce rejestrowej [...] odłączając należną część ekwiwalentu (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 48,53 pkt) do jednostki rejestrowej [...], a pozostałą część (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 46,52 pkt) pozostawiając w jednostce rejestrowej [...];

2. współwłasność (70,85 pkt) w jednostce rejestrowej [...] odłączając należne części ekwiwalentu do jednostki rejestrowej [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 44,45 pkt) oraz do jednostki rejestrowej [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 18,51 pkt);

3. współwłasność (259,58 pkt) w jednostce rejestrowej [...] odłączając należną części ekwiwalentu do jednostki rejestrowej [...] (działki o nowych nr: [...] i [...] łącznie o wartości szacunkowej 133,32 pkt), a pozostałą część (działki o nowych nr: [...], [...] i [...] łącznie o wartości szacunkowej 129,18 pkt) pozostawiając w jednostce rejestrowej [...];

4. współwłasność (22,88 pkt) w jednostce rejestrowej [...] odłączając należne równe części ekwiwalentu do jednostek rejestrowych [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 10,62 pkt) i [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 10,36 pkt);

5. współwłasność (1,25 pkt) w jednostce rejestrowej [...] odłączając należną części ekwiwalentu do jednostki rejestrowej [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 0,63 pkt), a pozostałą pozostawiając w jednostce rejestrowej [...] (działka o nowym nr [...] i wartości szacunkowej 0,62 pkt);

VII. Uznać wnioski uczestników w sprawie zmniejszenia obszaru gospodarstwa dla jednostek rejestrowych: [...], za które z tytułu zmniejszenia należnego ekwiwalentu właściciele nieruchomości z tych jednostek rejestrowych otrzymają należność zgodnie z Załącznikiem nr 4 Wykaz dopłat za grunty wydzielone w wyniku scalenia gruntów obiektu [...].

VIII. Zobowiązać do wpłaty należnej różnicy wartości ekwiwalentu wynikającej z art. 8 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów następujących uczestników – właścicieli nieruchomości z jednostek rejestrowych wnioskujących o powiększenie obszaru gospodarstwa: [...], na konto wskazane przez Starostwo Powiatowe w Pajęcznie, w terminie do dwóch miesięcy od zakończenia scalenia - tj. od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Wartość zobowiązań wymienionych w pkt. VII i VIII w przeliczeniu kwotowym zgodnie z ustaleniami zawartymi w Uchwale z 6 sierpnia 2022 r. w sprawie ustalenia zasad szacunku porównawczego gruntów, wykazana jest w Załączniku nr 4.

O terminach i kwotach ww. w pkt. VIII wpłat i realizacji ww. w pkt. VII wypłat uczestnicy scalenia zostaną powiadomieni pisemnie.

IX. Prace umożliwiające objęcie w posiadanie przez uczestników scalenia wydzielonych w ramach postępowania scaleniowego gruntów zostaną zrealizowane w ramach zagospodarowania poscaleniowego, ujętego w Zestawieniu Rzeczowo-Finansowym Operacji stanowiącym załącznik do umowy nr 00003-6502-UM0500005/19 z 28 października 2019 r., zawartej pomiędzy Samorządem Województwa Łódzkiego a Powiatem Pajęczańskim.

X. Decyzja niniejsza stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków. Grunty wydzielone na cele miejscowej użyteczności publicznej w tym pod drogi, wykazane na Mapie z projektem scalenia gruntów (Załącznik nr 1) oraz w Rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia (Załącznik nr 2) [jedn. rej. [...] i [...]], przechodzą na własność Gminy N.

XI. Decyzja niniejsza nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem.

XII. Obciążenia wpisane do ksiąg wieczystych, urządzonych dla nieruchomości objętych scaleniem, przenosi się z gruntów poddanych scaleniu na grunty wydzielone w wyniku scalenia.

XIII. Na podstawie art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) działając z urzędu nadać niniejszej decyzji z 27 października 2022 r. znak: GN.6017.54.2022, wydanej w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N. o ogólnym obszarze 1022,3474 ha, opracowanego w latach 2018 – 2022 przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi, wykazanego na Mapie z projektem scalenia gruntów i w Rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 3, art. 8, art. 27 ust. 1, 3 i 4, art. 17, art. 28 ust. 1 i 2, art. 29 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1223) oraz art. 49 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U.

z 2022 r. poz. 2000).

Odwołania od decyzji Starosty Pajęczańskiego wnieśli: M. J., I. K., W. K., T. M., F. M., K. M., M. P. reprezentowana przez pełnomocnika M. K., B. W., R. i T. W., W. Ż.

M. J. wniósł o zmianę projektu scalenia polegającą na połączeniu działek nr [...] i nr [...] w jedną całość tj. o dołączenie do działki nr [...] gruntów znajdujących się na działce nr [...].

I. K. wniosła o zmianę projektu scalenia polegającą na pozostawieniu jej działki nr [...] (przed scaleniem) w dotychczasowym miejscu. W ocenie skarżącej, z uwagi na stan prawny, w jej przypadku nie zachodzi potrzeba dokonywania scalenia gruntów. W toku postępowania w piśmie z 12 września 2023 r. zaproponowała, aby dokonać zmiany projektu poprzez zamianę jej działki nr [...] na działkę nr [...].

W. K. zarzucił:

- wyłudzenie podpisów odnośnie zgody na scalenie poprzez wprowadzenie w błąd co do wielkości gruntów branych do scalenia,

- wyłudzenie podpisów odnośnie przeprowadzonej klasyfikacji gruntów,

- niewzięcie pod uwagę jego propozycji odnośnie wydzielenia ekwiwalentu po scaleniu oraz braku zgody na przeniesienie działki nr [...] położonej w części południowej gospodarstwa na tyły od strony północnej, wyznaczenia granic działek przez projektanta scalenia wg "własnego widzimisię",

- brak zwrotu działki o powierzchni 0,50 ha położonej bezpośrednio za działką nr [...] danej Z. K. w dożywocie.

T. M. wniósł o zmianę projektu o scaleniu polegającą na przyłączeniu działki nr [...] do działek nr [...] i nr [...].

F. M. wniosła o zmianę projektu scalenia polegającą na pozostawieniu w starym stanie wszystkich działek, do których ma prawo własności bądź współwłasności – w szczególności działek nr [...] i nr [...], których była współwłaścicielem w części: ¾ (działka nr [...]) i ¼ (działka nr [...]), będące łąkami.

K. M. wniósł o zmianę projektu scalenia polegającą na wydzieleniu z działki nr [...] działki o numerze przed scaleniem [...], z uwagi na okoliczność, że w stosunku do tej działki toczą się sprawy spadkowe. Resztę ekwiwalentu zawartego w działce nr [...], skarżący wniósł, aby pozostawić w granicach jakie zostały ustalone w trakcie scalenia gruntów.

M. P. nie zgodziła się na wydzielenie działki nr [...] w miejscu zaproponowanym w projekcie scalenia. W wyniku przesunięcia działki nr [...] o ponad 1,5 metra w kierunku Radomska działka ta utraciła możliwość wjazdu na nią z drogi krajowej nr [...]. Skarżąca podniosła, że dotychczasowa działka nr [...] wjazd taki posiadała od ponad 70 lat. Pozbawiając ją dostępu do drogi krajowej, działka ta automatycznie traci na wartości, gdyż jest działką budowlaną. Ponadto scalenie gruntów w swej idei ma na celu zlikwidowanie rozbicia gospodarstwa rolnego na części i stworzenie gospodarstwa o zwartej powierzchni. Tymczasem w wyniku scalenia w miejsce jednej działki otrzymała dwie co jest sprzeczne z celem ustawy scaleniowej.

B. W. wniosła o zmianę projektu scalenia polegającą na przyłączeniu do jej działki nr [...] (przed scaleniem działka nr [...]) utwardzonej dróżki biegnącej wzdłuż działki od zachodniej strony. Ponadto wniosła o przyznanie jej za działki nr [...] i nr [...] (numery przed scaleniem) jako ekwiwalentu zamiennego działki nr [...] (numer przed scaleniem).

R. i T. W. wnieśli o zmianę projektu scalenia polegającą na:

- zamianie działki nr [...] na działkę nr [...] (numer przed scaleniem) będącą własnością B. W., ewentualnie na grunty orne będące własnością Skarbu Państwa niedaleko siedliska skarżących. Z uwagi na profil prowadzonego gospodarstwa skarżącym zależy na zwiększeniu powierzchni gruntów ornych.

- przywróceniu łąki znajdującej się na Ł. (działka nr [...]) w stare granice sprzed scalenia, z uwagi na fakt, że przez działkę nr [...] biegnie środkiem kanał i jest ona zakrzaczona, co znacznie obniża powierzchnię użytkową.

W piśmie z 19 lutego 2023 r. R. i T. W. powtórzyli oczekiwania co do zmiany projektu scalenia wyrażone w odwołaniach od decyzji. Ponadto wnieśli o poszerzenie o 0,80 metra od strony zachodniej przy drodze oraz wydłużenie w kierunku południowym o 2 metry zachodniej granicy działki siedliskowej nr [...] sąsiadującej z działką nr [...] J. D.

W piśmie z 12 września 2023 r. R. i T. W. wnieśli uwagi do sposobu wydzielenia ekwiwalentu za grunty wniesione do scalenia przez innego uczestnika – J. B., wskazując, że są dzierżawcami tych gruntów.

Ponadto w pismach z 19 listopada 2023 r. i 28 listopada 2023 r. R. i T. W. domagali się m.in. przyznania im gruntów z reszty powierzchni działki nr [...], bowiem działka ta miała powierzchnię 1,0007 ha, a na skutek dokonanej zmiany w postępowaniu przed Wojewodą Łódzkim, za działkę nr [...] otrzymali działkę nr [...] o powierzchni 0,6727 ha.

W. Ż. wniosła o zmianę projektu scalenia polegającą na przywróceniu szerokości działki nr [...] z około 8 metrów do 13 metrów, czyli do szerokości działki nr [...] (numer przed scaleniem) sprzed scalenia.

Wojewoda Łódzki, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołań uchylił decyzję Starosty Pajęczańskiego z 27 października 2022 r. znak: GN.6017.54.2022 w części dotyczącej:

– gruntów wydzielonych M. B. (gospodarstwo [...]) w zakresie działki nr [...],

– gruntów wydzielonych J. D. (gospodarstwo [...]) w zakresie działki nr [...],

– gruntów wydzielonych J. D. (gospodarstwo [...]) – działka nr [...],

– gruntów wydzielonych M. J. (gospodarstwo [...]) w zakresie działek nr [...] i nr [...],

– gruntów wydzielonych M. Ł. i G. T. (gospodarstwo [...]) – działka nr [...],

– gruntów wydzielonych M. M. (gospodarstwo [...]) w zakresie działki nr [...],

– gruntów wydzielonych Skarbowi Państwa (gospodarstwo [...]) w zakresie działek nr [...] i nr [...],

– gruntów wydzielonych Skarbowi Państwa – Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolniczego (gospodarstwo [...]) w zakresie działek nr [...] i nr [...],

– gruntów wydzielonych B. W. (gospodarstwo [...]) w zakresie działek nr [...] i nr [...],

– gruntów wydzielonych T. W. (gospodarstwo [...]) – działka nr [...],

– gruntów wydzielonych R. i T. W. (gospodarstwo [...]) w zakresie działek nr [...], nr [...] i nr [...].

Ponadto Wojewoda Łódzki, przywołaną na wstępie decyzją, w projekcie scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N. zatwierdzonym zaskarżoną decyzją wprowadził zmiany wynikające z operatów technicznych [...] (tom VIII i akta postępowania scaleniowego), [...] (tom IX i akta postępowania scaleniowego) oraz [...] (tom X – poprawa mapy z projektem scalenia opracowanej w tomie IX). Natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z 27 października 2022 r., zatwierdzającą projekt scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniach od decyzji zatwierdzającej scalenie, 18 kwietnia 2023 r. w K. doszło do spotkania z uczestnikami scalenia, którzy wnieśli odwołania. W spotkaniu, poza odwołującymi się uczestnikami scalenia, uczestniczyli: Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, przedstawiciele Wojewody Łódzkiego, geodeta powiatowy w Starostwie Powiatowym w Pajęcznie oraz przedstawiciele Wojewódzkiego Biura Geodezji w Łodzi w tym, m.in. M. Ś. – projektant scalenia.

W odniesieniu do uczestników scalenia: F. M., M. P. oraz B. W. przeprowadzono również w terenie oględziny gruntów, które były przedmiotem odwołania.

Podczas spotkania z odwołującymi się uczestnikami scalenia:

1) Osobom obecnym w imieniu M. J. przedstawiono możliwość przeprojektowania działki nr [...] w taki sposób, aby działki połączyć nr [...] i nr [...]. Nowa działka nr [...] byłaby krótsza, ale szersza, dzięki czemu działki nr [...] i nr [...] tworzyłyby jedną całość.

2) I. K. podtrzymała żądanie wniesione w odwołaniu pozostawienia działki nr [...] w starym stanie.

3) W. K. wniósł o sporządzenie protokołu przedscaleniowego jego gruntów. Zaproponowano mu okazanie rejestru gruntów przed scaleniem, ale nie wyraził zainteresowania. Wysłuchano jego oczekiwań i przedstawiono możliwe do realizacji rozwiązania, jednakże skarżący nie zgodził na żadne inne rozwiązania niż to przedstawione przez siebie.

4) T. M. wskazano, że grunty posiadane przez niego przed scaleniem otrzymał w tym samym miejscu, natomiast działki nr [...] i nr [...] wynikają z powiększenia gospodarstwa w ramach prowadzonego scalenia gruntów i są one również położone obok siebie, wobec czego niezasadnym jest zmienianie projektu scalenia.

5) F. M. podtrzymała żądanie wniesione w odwołaniu pozostawienia działki nr [...] oraz udziału w działce nr [...] w dotychczasowym miejscu. Nie wyraziła zgody na działki nr [...] i nr [...].

6) K. M. wskazano, że możliwe jest przeprojektowanie poprzez wydzielenie z działki nr [...] dotychczasowej działki siedliskowej o numerze przed scaleniem [...].

7) Pełnomocnikowi M. P. – M. K., przedstawiono możliwość przeprojektowania granicy działek nr [...] i nr [...], tak aby zjazd z drogi krajowej był wspólny dla obu działek.

8) B. W. podtrzymała żądanie wniesione w odwołaniu przyłączenia w całości do jej działki nr [...] utwardzonej dróżki biegnącej wzdłuż działki od zachodniej strony. Ponadto w terenie stwierdzono stabilizację punktów granicznych pierwotnej działki nr [...] w granicy użytkowania (droga utwardzona w granicy działki). Skarżąca okazała kopię mapy z 19 maja 1969 r. Nr [...], która potwierdza stabilizację w terenie.

9) R. i T. W. wnieśli o poszerzenie działki siedliskowej nr [...] oraz powiększenie terenu przy siedlisku na działce nr [...] kosztem działki nr [...] poprzez przesunięcie zachodniej granicy na starą granicę ewidencyjną, a granicy południowej poprzez przesunięcie w kierunku południowym o 2 metry. Ponadto podtrzymali żądanie wniesione w odwołaniu zamiany łąk na K. na grunty orne w okolicach siedliska oraz powrotu w stary stan posiadania na Ł. w działkach o numerach przed scaleniem [...] i [...].

10) W. Ż. wniosła o wydzielenie po południowej stronie drogi wojewódzkiej działki o szerokości 13 metrów naprzeciwko siedliska usytuowanego po północnej stronie tejże drogi.

Wojewoda Łódzki wyjaśnił, że po dokonaniu analizy operatu scaleniowego, wniesionych odwołań oraz biorąc pod uwagę ustalenia poczynione w trakcie spotkania z uczestnikami scalenia, którzy wnieśli odwołania, jak i z projektantem scalenia, uznał, że zmiana projektu scalenia jest zasadna i potencjalnie możliwa do realizacji w przypadku odwołań wniesionych przez: M. J., K. M., M. P., B. W. i R. i T. W. W związku z powyższym pismami z 20 kwietnia 2023 r. oraz 9 maja 2023 r. Wojewoda Łódzki wystąpił do Starosty Pajęczańskiego z prośbą o analizę operatu scaleniowego gruntów obrębu [...] i ocenę możliwości zmiany projektu scalenia w sposób wskazany w protokołach ze spotkania z 18 kwietnia 2023 r. w K. z odwołującymi się uczestnikami scalenia gruntów. Nadto pismem z 24 kwietnia 2023 r. Wojewoda Łódzki zwrócił się do M. J. z prośbą o pisemne wyrażenie zgody na zaproponowaną na spotkaniu 18 kwietnia 2023 r. zmianę projektu scalenia – na którą wskazany wyraził zgodę.

Po otrzymaniu pozytywnej opinii projektanta scalenia w sprawie możliwości wprowadzenia zmian do projektu scalenia gruntów obrębu [...] dla M. J., K. M., M. P. oraz R. i T. W., Wojewoda Łódzki pismem z 17 maja 2023 r. wystąpił do Starosty Pajęczańskiego z prośbą o przygotowanie wstępnego projektu zmiany projektu scalenia gruntów w zakresie gospodarstw tych osób z czytelnym oznaczeniem projektowanych zmian oraz wskazaniem wszystkich uczestników, których projektowane zmiany obejmą, z rozliczeniem wartości oraz powierzchni ich gruntów. Ponadto w piśmie tym Wojewoda Łódzki wniósł o ponowną analizę operatu scaleniowego pod kątem możliwości zmiany projektu scalenia w odniesieniu do uczestnika B. W. w zakresie włączenia do działki nr [...] przyległej "dróżki polnej".

Po otrzymaniu wnioskowanej dokumentacji dotyczącej projektu zmian w projekcie scalenia gruntów, Wojewoda Łódzki pismami z 2 sierpnia 2023 r. zwrócił się do M. B., A. i M. C., J. D., M. Ł., M. M., K. M., M. P., G. T., T. i R. W., Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa oraz Skarbu Państwa z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie proponowanych zmian w projekcie scalenia. Zgody na zaproponowane zmiany nie wyrazili: J. D. – w zakresie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i nr [...], A. i M. C. – w zakresie zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...] oraz B. W. w zakresie wydzielenia z działki nr [...] należnego ekwiwalentu M. B. w zamian za dołączenie do działki nr [...] z działki nr [...] pasa gruntu stanowiącego "utwardzoną dróżkę".

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda Łódzki pismem z 3 października

2023 r. wystąpił do Starosty Pajęczańskiego z prośbą o zlecenie projektantowi scalenia przygotowania dokumentacji geodezyjnej, która pozwoli Wojewodzie Łódzkiemu na zatwierdzenie zmian w projekcie scalenia gruntów w zakresie następujących gospodarstw:

1) K. M. – zgodnie z propozycją zmian w projekcie scalenia przedstawioną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi z 31 maja 2023 r.

2) M. J. – zgodnie z propozycją zmian w projekcie scalenia przedstawioną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi z 31 maja 2023 r.

3) R. i T. W. – zgodnie z propozycją zmian w projekcie scalenia przedstawioną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi z 31 maja 2023 r. w zakresie działek nr [...] oraz nr [...].

Przy piśmie z 10 października 2023 r. Starosta Pajęczański przesłał Wojewodzie Łódzkiemu kopię dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – operat techniczny [...] (tom VIII i akta postępowania scaleniowego) obejmujący zmiany wynikające z rozpatrzenia przez Wojewodę Łódzkiego odwołań od decyzji Starosty Pajęczańskiego zatwierdzającej projekt scalenia.

Na skutek wnoszonych przez B. W. kolejnych pism odnośnie włączenia do jej gruntów utwardzonej dróżki wydzielonej w projekcie scalenia w działce nr [...], Wojewoda Łódzki pismem z 22 listopada 2023 r. ponownie wystąpił do skarżącej z propozycją zmiany projektu scalenia przedstawioną w piśmie z 2 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na to pismo B. W. pismem z 29 listopada 2023 r. wyraziła zgodę na zaproponowaną zmianę.

Z kolei w piśmie z 28 listopada 2023 r. R. i T. W. wystąpili z prośbą o dokonanie uzgodnionej z J. D. zmiany przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...] zgodnie z podanymi w tym piśmie miarami.

Wobec powyższego, Wojewoda Łódzki pismem z 30 listopada 2023 r. wystąpił do Starosty Pajęczańskiego z prośbą o zlecenie projektantowi scalenia przygotowania dokumentacji geodezyjnej, która pozwoli Wojewodzie Łódzkiemu na zatwierdzenie zmian w projekcie scalenia gruntów w zakresie następujących gospodarstw:

1) B. W. – zgodnie z propozycją projektu zmian w projekcie scalenia przedstawioną przez Wojewódzkie Biuro Geodezji w Łodzi z 31 maja 2023 r.

2) R. i T. W. – zgodnie z załączoną propozycją zmian ustaloną wspólnie przez R. i T. W. oraz J. D. w zakresie działki nr [...], przekazaną przez Starostę przy piśmie z 29 listopada 2023 r. znak: GN.6017.72.2023.

Przy piśmie z 18 grudnia 2023 r. Starosta Pajęczański przesłał kopię dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – operat techniczny [...] (tom IX i akta postępowania scaleniowego) obejmujący zmiany wynikające z rozpatrzenia przez Wojewodę Łódzkiego odwołań od decyzji Starosty Pajęczańskiego zatwierdzającej projekt scalenia.

Przy piśmie z 10 stycznia 2024 r. Starosta Pajęczański przesłał Wojewodzie Łódzkiemu kopię dokumentacji przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – operat techniczny [...] (tom X – poprawa Mapy z projektem scalenia opracowanej w tomie IX).

Z treści dokumentów zawartych w tych operatach wynika, iż zmiana projektu scalenia obrębu [...] polega na:

1) W jednostce rejestrowej nr 24 R. i T. W.:

– w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,1455 ha i wartości 13,09 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,1509 ha i wartości 13,58 pkt,

– w miejsce działki nr [...] o powierzchni 1,0007 ha i wartości 38,52 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,6727 ha i wartości 37,00 pkt,

– w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,3286 ha i wartości 11,49 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,3862 ha i wartości 14,28 pkt.

2) W jednostce rejestrowej nr 26 M. J. w miejsce działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,3286 ha i wartości 88,02 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 1,3343 ha i wartości 88,02 pkt.

3) W jednostce rejestrowej nr 66 M. Ł. i G. T. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,4018 ha i wartości 15,65 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,3913 ha i wartości 15,65 pkt.

4) W jednostce rejestrowej nr [...] Skarbu Państwa w miejsce działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,6728 ha i wartości 37,01 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 1,0007 ha i wartości 38,52 pkt.

5) W jednostce rejestrowej nr [...] K. M. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,3477 ha i wartości 29,20 pkt zaprojektowano działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 0,3477 ha i wartości 29,20 pkt.

6) W jednostce rejestrowej nr [...] T. W. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 1,5487 ha i wartości 82,09 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 1,5496 ha i wartości 82,10 pkt.

7) W jednostce rejestrowej nr [...]. W. w miejsce działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,3438 ha i wartości 73,16 pkt zaprojektowano działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,2376 ha i wartości 71,20 pkt.

8) W jednostce rejestrowej nr [...] M. M. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,3914 ha i wartości 26,76 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,3857 ha i wartości 26,76 pkt.

9) W jednostce rejestrowej nr [...] Skarbu Państwa – Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w miejsce działek nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,0543 ha i wartości 44,13 pkt zaprojektowano działki nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,0071 ha i wartości 41,35 pkt.

10) W jednostce rejestrowej nr [...] J. D. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,6130 ha i wartości 46,59 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,6076 ha i wartości 46,11 pkt.

11) W jednostce rejestrowej nr [...] J. D. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,9906 ha i wartości 52,47 pkt zaprojektowano działkę nr [...] o powierzchni 0,9898 ha i wartości 52,44 pkt.

12) W jednostce rejestrowej nr [...] M. B. w miejsce działki nr [...] o powierzchni 0,9034 ha i wartości 59,01 pkt zaprojektowano działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,0097 ha i wartości 60,98 pkt.

Odnosząc się do wniosku B. W. dotyczącego przyznania jej za działki nr [...] i nr [...] (numery przed scaleniem) jako ekwiwalentu zamiennego działki nr [...] (numer przed scaleniem) organ wskazał, że wniosek ten jest niemożliwy do realizacji z uwagi na zbyt dużą różnicę wartości wskazanych działek. B. W. wniosła do scalenia działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 5,0500 ha i wartości 286,83 pkt, przy czym działki nr [...] i [...] miały wartość 29,98 pkt. Zgodnie z projektem scalenia zatwierdzonym decyzją Staroty Pajęczańskiego B. W. przyznano działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 5,1395 ha i wartości 292,30 pkt, przy czym działka nr [...] miała wartość 41,09 pkt. Tymczasem działka nr [...], która została zaprojektowana w scaleniu w miejsce działki nr [...] (numer przed scaleniem) posiadała wartość 59,01 pkt.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów uczestnik scalenia lub wymiany, z zastrzeżeniem ust. 2-3a oraz art. 17 ust. 2 otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za grunty dotychczas posiadane (art. 8 ust. 1). Jeżeli wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej jest technicznie niemożliwe lub gospodarczo nieuzasadnione za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3% (art. 8 ust. 2).

Gdyby spełnić żądanie B. W. i w miejsce działki nr [...] przyznać jej działkę nr [...] to łączna wartość otrzymanych przez nią gruntów wyniosłaby 310,22 pkt i tym samym przekroczyłaby należny ekwiwalent o 8,15%. Co istotne skutkiem tego byłoby też wydzielanie innemu uczestnikowi ekwiwalentu nieodpowiadającego wartości gruntów wniesionych do scalenia.

Odnosząc się do żądania R. i T. W. przyznania im gruntów z reszty powierzchni działki nr [...] również wskazano na zasadę równowartości gruntów otrzymanych za grunty wniesione do scalenia wyrażoną w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Wskazano, że skarżący wspólnie wnieśli do scalenia działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,8200 ha i wartości 91,88 pkt. Po zmianach wprowadzonych w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Łódzkiego otrzymali oni działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,5663 ha i wartości 93,64 pkt, to jest o 1,91% większą wartość niż grunty posiadane przed scaleniem.

Ponadto podniesiono, iż zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów przy zachowaniu wartości gruntów sprzed scalenia, bez zgody uczestnika scalenia, różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać: 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem (art. 14 ust. 2 pkt 1), 10% dotychczas posiadanych gruntów o szczególnie wysokiej przydatności rolniczej lub gruntów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze (art. 14 ust. 2 pkt 2).

Organ odwoławczy wskazał, że różnica powierzchni gruntów wydzielonych R. i T. W. jest zgodna z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Mając powyższe na uwadze, żądanie skarżących przyznania im gruntów z reszty powierzchni działki nr [...], uznano za bezzasadne.

Odnosząc się do wniesionej przez R. i T. W. uwagi do sposobu wydzielenia ekwiwalentu za grunty wniesione do scalenia przez innego uczestnika J. B., wskazano, że w zakresie tych gruntów nie są oni stronami postępowania – uczestnikami postępowania, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym to przepisem za uczestnika scalenia rozumie się właściciela, użytkownika gruntu położonego na obszarze scalenia lub inwestora, a w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także podmiot gospodarujący tymi gruntami, co oznacza, że nie mają interesu prawnego w zakresie gruntów J. B.

Odnosząc się do odwołania I. K. wskazano, że skarżąca jako uczestnik dołączyła do trwającego scalenia w wyniku przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłej w trakcie scalenia mamie – H. K. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieluniu z 24 listopada 2021 r. VIII NS 313/21 po zmarłej H. K. odziedziczyły córki: W. Ż. i I. K. Sąd Rejonowy poprzez podział masy spadkowej dokonał zmiany wprowadzając nowego uczestnika postępowania scaleniowego – I. K. W wyniku podziału spadku skarżąca stała się jedyną właścicielką działki nr [...] o powierzchni 1,8700 ha i wartości 109,29 pkt. Jak wynika z wyjaśnień wykonawcy scalenia zmiana ta nastąpiła bez wiedzy projektanta, gdy projekt był już opracowany i wyznaczony w terenie oraz okazany na zebraniu 30 listopada 2021 r., a ponadto 8 kwietnia 2022 r. i indywidualnie w okresie od 11 kwietnia do 16 maja 2022 r. W księdze wieczystej nr [...] w Dziale III była wzmianka o toczącym się postępowaniu scaleniowym wpisana 29 maja 2020 r. Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wzmianka w księdze wieczystej lub złożenie wniosku do zbioru dokumentów ma ten skutek, że wszystkie późniejsze zmiany stanu własności jak i obciążeń pozostają bez wpływu na przebieg postępowania scaleniowego lub wymiennego, chyba że dokonane zostały za zgodą starosty. Sąd Rejonowy w Wieluniu nie wystąpił do Starosty Pajęczańskiego z informacją o podziale masy spadkowej, a dokonał przeniesienia własności działki nr [...] na rzecz I. K. niebędącej uczestnikiem postępowania scaleniowego. Ujawnienie tego faktu po okazaniu projektu scalenia skutkowało częściowym uwzględnieniem zastrzeżeń do okazanego projektu poprzez zaprojektowanie działek nr [...] i [...]. Jednak ingerencja w zaprojektowane dla innych uczestników postępowania scaleniowego działki skutkowałaby dalszym rozdrabnianiem pierwotnie zaprojektowanych i okazanych działek i mogłaby skutkować odwołaniami od decyzji zatwierdzającej projekt przez większą liczbę uczestników postępowania. Dlatego nie dokonano zmiany położenia działki nr [...] (zmienionej w wyniku rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu), a jedynie rozprojektowano ją na działki nr [...] i [...], które powstały poprzez podział odpowiadający udziałom w masie spadkowej po zmarłej H. K. W uzgodnieniu ze Starostwem Powiatowym w Pajęcznie przygotowano w rejestrze po scaleniu nową jednostkę rejestrową [...] dla I. K. W wyniku scalenia skarżąca otrzymała działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,9378 ha i wartości 110,75 pkt. Wojewoda Łódzki ponadto wskazał, że niemożliwa jest realizacja propozycji skarżącej prostej zamiany działki nr [...] na działkę nr [...], bowiem działka nr [...] ma powierzchnię 1,6737 ha i wartość 89,43 pkt, tymczasem działka nr [...] ma powierzchnię 1,2383 ha i wartość 53,20 pkt. Oznacza to, że skarżąca otrzymałaby dalece za mały należny ekwiwalent za grunty wniesione do scalenia, i żeby wydzielić ekwiwalent w należnej wysokości należałoby dokonać kolejnych zmian poprzez doprojektowanie dla niej co najmniej jednej działki, ale także poprzez przeprojektowanie ekwiwalentów dla innych uczestników scalenia.

Odnosząc się do zarzutów W. K. wskazano, że:

– w kwestii wyłudzenia podpisów na wyrażenie zgody na scalenie poprzez wprowadzenie w błąd co do wielkości gruntów branych do scalenia – w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że jak twierdzi skarżący scaleniem objęte miały być tylko grunty o powierzchni do 1 ha i nieużytki niebędące przedmiotem dzierżawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów scaleniem obejmuje się grunty położone w jednej lub kilku wsiach bądź w ich częściach; grunty te tworzą obszar scalenia. Jak stanowi art. 3 ust. 2 tejże ustawy postępowanie scaleniowe może być wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia. Jak wynika z postanowienia Starosty Pajęczańskiego z 11 maja 2018 r. w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego wniosek o wszczęcie postępowania złożyli właściciele posiadający 634,4463 ha gruntów z 1021,7477 ha projektowanego obszaru scalenia co stanowi 62,1% oraz 125 z 233 właścicieli gospodarstw rolnych co stanowi 53,7%. W myśl art. 7 ust. 2 pkt 1 postanowienie o wszczęciu postępowania scaleniowego lub wymiennego w szczególności powinno zawierać określenie granic i powierzchni obszaru scalenia lub wymiany gruntów. Podkreślić należy, iż żaden z uczestników scalenia, w tym skarżący, nie złożyli zażalenia na ww. postanowienie Starosty Pajęczańskiego;

– w kwestii wyłudzenia podpisów odnośnie przeprowadzonej klasyfikacji gruntów – postępowanie w zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów jest postępowaniem odrębnym, w stosunku do postępowania scaleniowego, wobec czego Wojewoda nie ma prawnych możliwości rozpatrywania tego zarzutu w aktualnym postępowaniu;

– w kwestii niewzięcia pod uwagę propozycji skarżącego odnośnie wydzielenia ekwiwalentu po scaleniu oraz braku zgody na przeniesienie działki nr [...] położonej w części południowej gospodarstwa na tyły od strony północnej, wyznaczenia granic działek przez projektanta scalenia wg "własnego widzimisię" – projektant scalenia opracowując projekt scalenia korzysta ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego, jego zdaniem, rozwiązania w danych warunkach, tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalenia;

– w kwestii braku zwrotu działki o powierzchni 0,50 ha położonej bezpośrednio za działką nr [...] danej Z. K. w dożywocie – zgodnie z art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. Postępowanie scaleniowe nie jest właściwym postępowaniem do dochodzenia zwrotu jakiejkolwiek działki.

Wskazano, że W. K. wniósł do scalenia:

– w jednostce rejestrowej [...] działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,5800 ha i wartości 212,06 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] udział w wysokości ½ z Z. K. w działce nr [...] o powierzchni 0,62 ha i wartości 51,84 pkt. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieluniu z 30 czerwca 2022 r. VIII NS 131/22 o nabyciu spadku skarżący stał się właścicielem udziału ½ po Z. K.

W wyniku scalenia W. K. otrzymał:

– w jednostce rejestrowej [...] działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,9857 ha i wartości 212,04 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] działkę nr [...] o powierzchni 0,6203 ha i wartości 51,84 pkt.

Skarżącemu w scaleniu zaprojektowano działki z jednostki [...] w miarę możliwości bliżej siedliska z zachowaniem bez zmian dotychczasowej działki siedliskowej z jednostki [...]. W wyniku projektowania zmieniła się łączna powierzchnia w jednostce [...]. W opracowanym projekcie alokacja działek o niższych klasach bonitacyjnych gleby w obszary o wyższej przydatności rolniczej i zarazem wyższej wartości w zamian za grunty bardzo oddalone – działki łąk o numerach [...], [...] i [...] położone w odległości około 4 km w kompleksie K. (za lasem), spowodowała zmniejszenie powierzchni łącznej. Pozostawiono w dotychczasowej lokalizacji działki nr [...] i [...] (numeracja przed scaleniem), projektując w ich lokalizacji działkę nr [...]. Ekwiwalent za działkę [...] projektowano za siedliskiem pozostawiając w obszarze terenów budowlanych działkę [...] (po południowej stronie drogi krajowej).

T. M. wniósł do scalenia działki położone obok siebie o nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,2900 ha i wartości 51,60 pkt. Ponadto w toku scalenia złożył wniosek o zwiększenie należnego ekwiwalentu (wartość 107,20 pkt) za dopłatę z jednostek rejestrowych [...] i [...].

W wyniku scalenia T. M. otrzymał działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,3653 ha i wartości 156,17 pkt.

Wszystkie działki alokowano w jednym kompleksie tworząc dwa pola, każde składające się z dwóch działek ewidencyjnych. Działki nr [...] i [...] mają zbliżone położenie do działek posiadanych przez skarżącego przed scaleniem. Działki nr [...] i [...] to grunty nabyte za dopłatę w toku scalenia. Wobec powyższego na spotkaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. uznano, że zmiana projektu scalenia w wypadku skarżącego jest niezasadna.

F. M. wniosła do scalenia:

– w jednostce rejestrowej [...] udział ¾ w działce nr [...] o powierzchni 0,4000 ha i wartości 21,88 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] udział ¾ w działce nr [...] o powierzchni 1,2100 ha i wartości 74,19 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,2100 ha i wartości 186,58 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] udział w wysokości ¼ w działce nr [...] o powierzchni 1,0900 ha i wartości 70,85 pkt. Współwłaściciele działki nr [...] złożyli wniosek o odrębne wydzielenie ekwiwalentów za udział we współwłasności.

W wyniku scalenia skarżąca otrzymała:

– w jednostce rejestrowej [...] (do jednostki tej dołączono jednostkę [...] z uwagi na ten sam stan prawny – tych samych współwłaścicieli w tych samych udziałach) działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,5864 ha i wartości 97,82 pkt,

– w jednostce rejestrowej [...] (do jednostki tej dołączono udział z jednostki [...] po wyjściu ze współwłasności w działce nr [...]) działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej o powierzchni 3,5421 ha i wartości 204,31 pkt.

Organ podniósł, że niemożliwym jest pozostawienie działek skarżącej w starym stanie, bowiem w przypadku działki nr [...] nastąpiło odrębne wydzielenie ekwiwalentów za udziały we współwłasności, co oznacza, że udział w wysokości ¾ tej działki został wydzielony drugiemu współwłaścicielowi w odrębnej działce ewidencyjnej. W projekcie scalenia nastąpiło również nieznaczne przesunięcie działek nr [...] i [...] w taki sposób, że działka nr [...] w całości znajduje się w obszarze dawnej działki nr [...], a działka nr [...] częściowo w obszarze dawnej działki nr [...], a częściowo w obszarze dawnej działki nr [...]. Ponadto część należnego ekwiwalentu dla skarżącej zaprojektowano w nowej działce nr [...] poprzez powiększenie dotychczasowej działki nr [...] (numer przed scaleniem).

Odnosząc się do odwołania M. P. wskazano, że Wojewoda Łódzki zwrócił się z prośbą do Starosty Pajęczańskiego o taką zmianę projektu scalenia, aby na działkę skarżącej nr [...] położoną przy drodze krajowej był możliwy wjazd z tej drogi. Wykonawca scalenia przygotował odpowiednią zmianę projektu, która została przesłana do właścicieli działki nr [...] graniczącej z działką skarżącej z prośbą o wyrażenie zgody na powyższą zmianę. Jednakże właściciele działki nr [...] nie wyrazili zgody na proponowaną zmianę projektu wskazując, że wspólny wjazd na działkę pogorszy parametry budowlane ich działki oraz że dotychczasowy wjazd nigdy nie był wspólny, lecz w całości przynależał do działki nr [...], a M. P. korzystała z tego wjazdu tylko i wyłącznie dzięki ich uprzejmości. Wobec powyższego Wojewoda Łódzki odstąpił od zmiany projektu w tym zakresie. Podkreślić również należy, że wjazd na działkę nr [...] skarżąca będzie miała w niedalekiej przyszłości od strony nowoprojektowanej tzw. drogi zagumiennej to jest drogi transportu rolnego. Analiza materiałów potwierdza w istocie, że zjazd z drogi krajowej w całości znajdował się na działce nr [...] (numer przed scaleniem), a skarżąca korzystała z niego dzięki temu, że znajdował się on tuż przy granicy z dotychczasową działką skarżącej nr [...] i dobrej woli właścicieli działki nr [...]. Tak naprawdę więc działka nr [...] do tej pory takiego wjazdu bezpośrednio z drogi krajowej nie posiadała. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. To tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie osiąga się poprzez realizację różnych założeń scalenia gruntów. W przypadku bardzo rozdrobnionych gospodarstw m.in. poprzez łączenie działek, ale również poprzez projektowanie nowych dróg transportu wiejskiego, co oczywiście skutkuje podziałem dotychczasowych działek jak w przypadku skarżącej. W żadnej mierze więc okoliczność, ze skarżąca w wyniku scalenia otrzymała dwie działki w miejsce jednej dotychczas posiadanej nie jest sprzeczne z celem ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Odnosząc się do żądania W. Ż. przywrócenia szerokości działki nr [...] z około 8 metrów do 13 metrów, czyli do szerokości przedscaleniowej działki nr [...] wskazano, że szerokość działki nr [...] od strony północnej (od strony drogi krajowej) jak wynika z danych ewidencyjnych wynosiła 10,89 metra, a nie 13 metrów jak twierdzi skarżąca. Natomiast zaprojektowanie działki nr [...] o szerokości 8,07 metrów przy drodze krajowej wynikało z faktu przyjęcia do projektu scalenia gruntów granic działki siedliskowej (przed scaleniem działka nr [...]) wg stanu użytkowania, który to stan użytkowania był odmienny od stanu ewidencyjnego. Według danych z ewidencji gruntów i budynków szerokość działki nr [...] od strony południowej (przy drodze krajowej) wynosiła 10,97 metrów, a od strony północnej 11,63 metrów. Nowoprojektowana działka siedliskowa skarżącej nr [...] zgodnie z faktycznym stanem użytkowania ma natomiast szerokość: 11,34 metrów od strony południowej i 12,00 metrów od strony północnej. Jak z powyższego widać działka siedliskowa nr [...] został poszerzona o blisko 0,4 metra na całej jej długości tj. około 515 metrów w porównaniu z danymi ewidencyjnymi wiążącymi projektanta scalenia zgodnie ze wskazanym już art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Jak wynika z wyjaśnień projektanta scalenia, wartość tak zaprojektowanej, poszerzonej działki nr [...] uwzględniała przeniesienie części należnego ekwiwalentu o podwyższonej wartości z działek położonych po południowej stronie drogi krajowej. Na wniosek skarżącej oraz w następstwie opinii komisji rozpatrującej zastrzeżenia do okazanego projektu, pierwotnie zaprojektowana działka nr [...] uległa, w części położonej w terenach opisanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MN, rozprojektowaniu na dwie działki. W wyniku zmiany z uwzględnieniem należnego ekwiwalentu oraz zmian w innych jednostkach rejestrowych położonych w tym obszarze zaprojektowano działkę nr [...] dla I. K., a pozostałą część z pierwotnie zaprojektowanej działki nr [...] oznaczono numerem [...]. Pierwotnie zaprojektowana działka nr [...] miała lepsze parametry przewidziane dla działki budowlanej – szerokość 22,63 metrów przy długości ok. 149 metrów. Taki układ zapewniał utworzenie dwóch działek budowlanych: jednej z dostępem do drogi krajowej, a drugiej z dostępem do tzw. drogi zagumiennej. Jak z powyższego wynika żądanie skarżącej przywrócenia szerokości działki nr [...] do 13 metrów jest bezzasadne, bowiem przedscaleniowa działka nr [...] nie miała takiej szerokości.

Uwzględniając postanowienie Sądu Rejonowego w Wieluniu z 24 listopada 2021 r. VIII NS 313/21, W. Ż. wniosła do scalenia działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0600 ha i wartości 122,43 pkt. W wyniku scalenia otrzymała działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,1349 ha i wartości 125,09 pkt.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z powoływanym już wcześniej art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Przy czym, co należy podkreślić, poprawy warunków gospodarowania, o której mowa we wskazanym przepisie, nie można odnosić do pojedynczej działki czy gospodarstwa – chodzi o całościową poprawę struktury obszarowej.

Przypomniano, że cechą charakterystyczną postępowania scaleniowego jest to, że starosta wraz wykonawcą scalenia opracowując projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego, ich zdaniem, rozwiązania w danych warunkach, tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalenia.

W toku postępowania scaleniowego rodzą się zwykle liczne konflikty pomiędzy uczestnikami oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania. Realizacja celów scalenia określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, nie może dotyczyć każdej pojedynczej działki, gdyż jest to niemożliwe.

Organ podkreślił, że wydana decyzja o scaleniu jest wynikiem pewnego kompromisu - niekiedy bowiem kosztem jednej działki, czy też jednego uczestnika scalenia, następuje istotna poprawa warunków gospodarowania na innych działkach, uzasadniająca w łącznym rozrachunku przyjęte rozwiązanie. Istotne i konieczne jest, aby cel scalenia, czyli stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstwa rolnego, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu dróg oraz rzeźby terenu, został zrealizowany odnośnie każdego z wydzielonych w wyniku scalenia gospodarstw rolnych. Istotne jest również, aby każdy z uczestników scalenia otrzymał w jego wyniku pełny ekwiwalent swego gospodarstwa pod względem wartościowym i ilościowym. Nawet rzeczywiście zaistniałe w jednostkowym przypadku naruszenie indywidualnego interesu uczestnika scalenia nie podważa legalności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, gdy zachowano podstawową zasadę wydzielenia gruntów określoną w art. 8 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Ponadto, mało prawdopodobne jest, aby w przypadku kilkuset uczestników scalenia, jak w niniejszym postępowaniu, każdy uczestnik zaakceptował przydzielone mu grunty. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, przy czym ilość osób niezadowolonych z dokonanego scalenia gruntów stanowi niewielki odsetek uczestników scalenia. W ocenie Wojewody Łódzkiego oznacza to, że cel scalenia został osiągnięty i zasadniczo nastąpiła poprawa w ukształtowaniu gospodarstw rolnych.

Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że na podstawie art. 96a § 1 k.p.a. odstąpiono od przeprowadzenia mediacji, z uwagi na charakter sprawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję Wojewody W. K. (dalej także: skarżący), podniósł, iż nie zostały spełnione w postępowaniu scaleniowym żadne jego życzenia, w tym o zwrot działki po babci. W ocenie skarżącego dokonano rozbioru jego gospodarstwa. Skarżący podniósł, że odmawia mu się sporządzenia protokołu przedscaleniowego przejętych działek. Nadto wskazał, że toczy się postępowanie o zasiedzenie działek [...],[...] oraz części działki [...].

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję Wojewody W. Ż. (dalej także: skarżąca), podniosła iż założenia przyjęte przez geodetę oraz zatwierdzone przez Starostę Pajęczańskiego są dla niej niezrozumiałe i błędne, powielając argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji starosty.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, a w uzasadnieniu odniósł się szczegółowo do poszczególnych zarzutów skarg.

Na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. postanowił o połączeniu sprawy o sygn. akt II SA/Łd 171/24 ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 173/24 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz o prowadzeniu dalej sprawy pod sygn. akt II SA/Łd 171/24.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Wojewody Łódzkiego z 17 stycznia 2024 roku, znak: GiK-II.7213.8.2022.TS, którą Wojewoda Łódzki uchylił w części decyzję Starosty Pajęczańskiego z 27 października 2022 r., znak: GN.6017.54.2022, zatwierdzającą projekt scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N. i orzekł w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa.

Zaskarżona decyzja została oparta na przepisach ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1197) (dalej także: ustawa scaleniowa). W myśl art. 1 ustawy scaleniowej, celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Najogólniej rzecz biorąc, scalenie polega na połączeniu w jedną całość wielu rozdrobnionych lub też położonych w niekorzystnej konfiguracji nieruchomości celem dokonania ponownego podziału nieruchomości, które podlegały scaleniu, z zachowaniem proporcji w zakresie powierzchni tych scalonych nieruchomości, jednakże ze zmianą w zakresie ich usytuowania, a także przeznaczenia. Cała konstrukcja scalenia i podziału nieruchomości, niewątpliwie skomplikowana, długotrwała i kosztowna, ma na celu efektywniejsze wykorzystanie danego terenu przy jednoczesnym stworzeniu zaplecza technicznego, w postaci odpowiednich dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, ułatwiającego eksploatację nowo wydzielonych działek (por. wyrok WSA w Lublinie z 4 listopada 2010 r., II SA/Lu 454/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Uczestnicy scalenia lub wymiany otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%; w wypadkach gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne. Dopłaty te przysługują za różnicę wartości szacunkowej przekraczającą 3% (art. 8 ust. 1 i 2 ustawy scaleniowej).

Projekt scalenia gruntów sporządzony przez geodetę we współpracy z komisją powołaną przez starostę oraz udziale uczestników scalania może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu (art. 23 ust. 2 i art. 26 ustawy scaleniowej), większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Zatwierdzenie projektu scalenia następuje w drodze decyzji starosty, o czym stanowi z kolei art. 27 ust. 3 ustawy scaleniowej. Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji zatwierdzającej projekt scalenia prowadzone jest według przepisów procesowych określonych w ustawie scaleniowej; natomiast w zakresie nieunormowanym w tej ustawie znajdą zastosowanie przepisy k.p.a., o czym stanowi art. 33 ust. 1 ustawy scaleniowej.

Rozstrzygnięcie w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia nie gwarantuje jego uczestnikom otrzymania gruntów "lepszych" i w niemniejszym areale niż w stanie przedscaleniowym. Dlatego, jeśli sytuacja uczestnika scalenia nie uległa pogorszeniu, a generalnie cel scalenia został osiągnięty, to nie można mówić o naruszeniu indywidualnego interesu prawnego poprzez naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy scaleniowej (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2016 r., II OSK 2062/14, CBOSA).

Z postanowienia Starosty z 11 maja 2018 r. o wszczęciu postępowania scaleniowego wynika, że łączna powierzchnia obszaru scalenia wynosi 1021,7477 ha, zaś wnioskodawcy postępowania scaleniowego dysponują powierzchnią 634,4463 ha. Zatem został spełniony podstawowy warunek dopuszczalności wszczęcia tej procedury wynikający z art. 3 ust. 2 ustawy scaleniowej, według którego postępowanie scaleniowe może zostać wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia.

Jak wynika z treści skargi W. K. w szczególności nie zgadza się on z wynikami procedury scaleniowej, podnosząc, iż nie zostały spełnione w postępowaniu scaleniowych żadne jego życzenia, w tym o zwrot działki po babci. W ocenie skarżącego dokonano rozbioru jego gospodarstwa, odmawia mu się sporządzenia protokołu przedscaleniowego przejętych działek. Skarżący nadto wskazał, że toczy się postępowanie o zasiedzenie działek [...],[...] oraz części działki [...] – co nie zostało uwzględnione w postępowaniu scaleniowym. W ocenie skarżącego stracił a nie zyskał na przeprowadzonym postępowaniu.

Skarżący zarzuca decyzji Wojewody oraz decyzji Starosty niewłaściwe ustalenia, co do stanu posiadania uczestnika scalenia, powołując się na historyczne posiadanie przodków i toczące się postępowania cywilne – o zasiedzenie.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy scaleniowej nie sprzeciwiają się możliwości zatwierdzenia projektu scalenia, jeżeli z jego ustaleniami nie zgadza się jego uczestnik. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy scaleniowej, projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26 ustawy, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby większość uczestników zgłosiła zastrzeżenia o jakich mowa w tym przepisie, uniemożliwiając organowi zatwierdzenie projektu scalenia gruntów. Działania Starosty mają umocowanie w przepisach ustawy scaleniowej. Na jej podstawie, organ I instancji wydał postanowienie obejmujące granicami scalenia obszary działek należących do skarżącego. Wydanie tego postanowienia przesądziło o możliwości przeprowadzenia wobec własności skarżącego procesów typowych dla scalenia gruntów. Dla wszczęcia postępowania scaleniowego i związanych z tym wywłaszczeń może dojść pomimo braku zgody dysponenta prawnego nieruchomości. O wszczęciu tego rodzaju sprawy decyduje starosta, jeżeli w myśl art. 3 ust. 2 ustawy scaleniowej zwróci się do niego z wnioskiem większość właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia.

Zatem brak zgody skarżącego na przeprowadzenie scalenia w żądanym kształcie nie ma znaczenia dla możliwości wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N. Poza tym, niezadowolenie uczestnika scalenia nie oznacza, że decyzja o zatwierdzeniu projektu dotknięta jest wadą prawną. Należy bowiem pamiętać, że organy prowadzące scalenie muszą w miarę możliwości uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia. W trakcie postępowania scaleniowego nie można z natury rzeczy uwzględnić wszystkich żądań każdego z uczestników scalenia z osobna, a więc i skarżącego, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe i naruszałoby interesy innych uczestników scalenia oraz niweczyłoby cel oraz skuteczność scalenia.

Należy wyjaśnić, że skarżący wniósł do scalenia działki: w jednostce rejestrowej [...] działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,5800 ha i wartości 212,06 pkt, w jednostce rejestrowej [...] udział w wysokości ½ z Z. K. w działce nr [...] o powierzchni 0,62 ha i wartości 51,84 pkt. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieluniu z 30 czerwca 2022 r. VIII NS 131/22 o nabyciu spadku skarżący stał się właścicielem udziału ½ po Z. K. W wyniku scalenia skarżący otrzymał: w jednostce rejestrowej [...] działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 3,9857 ha i wartości 212,04 pkt, w jednostce rejestrowej [...] działkę nr [...] o powierzchni 0,6203 ha i wartości 51,84 pkt.

Sąd zwraca uwagę, że skarżącemu w scaleniu zaprojektowano działki z jednostki [...] w miarę możliwości bliżej siedliska z zachowaniem bez zmian dotychczasowej działki siedliskowej z jednostki [...]. W wyniku projektowania zmieniła się łączna powierzchnia w jednostce [...]. W opracowanym projekcie alokacja działek o niższych klasach bonitacyjnych gleby w obszary o wyższej przydatności rolniczej i zarazem wyższej wartości w zamian za grunty bardzo oddalone – działki łąk o numerach [...], [...] i [...] położone w odległości około 4 km w kompleksie K. (za lasem), spowodowała zmniejszenie powierzchni łącznej. Pozostawiono w dotychczasowej lokalizacji działki nr [...] i [...] (numeracja przed scaleniem), projektując w ich lokalizacji działkę nr [...]. Ekwiwalent za działkę [...] projektowano za siedliskiem pozostawiając w obszarze terenów budowlanych działkę [...] (po południowej stronie drogi krajowej).

Jak wynika z akt administracyjnych, w toku postępowania scaleniowego pismem z 17 września 2021 r. skarżący został poinformowany przez Starostę Pajęczańskiego, że aby móc - przynajmniej częściowo - spełnić życzenie skarżącego co do alokacji jego gruntów po scaleniu to jest działek oznaczonych przed scaleniem numerami: [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscu działki nr [...] niezbędna była pisemna zgoda skarżącego na taki sposób wydzielania ekwiwalentu z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej różnicy powierzchni o więcej niż 20%, bowiem grunty na działach nr [...], [...], [...], [...] i [...] to niemal w całości łąki o niższej wartości szacunkowej w porównaniu do gruntów ornych znajdujących się na działce nr [...]. Jednakże skarżący takiej zgody nie przedstawił, wobec czego wykonawcy scalenia nie wolno było wydzielić skarżącemu ekwiwalentu, który spowodowałby przekroczenie określonej w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy scaleniowej dopuszczalnej różnicy powierzchni wydzielonych gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem. Tym samym niemożliwym był do spełnienia postulat skarżącego przeniesienia w całości gruntów (łąk) z działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] na działkę nr [...]. Skutkiem tego było pozostawienie działek nr [...] i [...] w dotychczasowej lokalizacji. Ponadto oczekiwania skarżącego co do alokacji gruntów w scaleniu wykraczały poza grunty będące jego własnością, bowiem przedstawiane przez niego propozycje wydzielenia ekwiwalentu dotyczyły również działek nr [...] i [...] będących własnością gminy N. Tym samym skarżący nie będąc właścicielem działek nr [...] i [...] nie mógł skuteczne składać życzeń co do sposobu (miejsca) wydzielenia ekwiwalentu za te działki. W rezultacie należy uznać, iż w wyniku scalenia został wydzielony uczestnikowi należny ekwiwalent gruntowy, a z jego zaniechania wynika zaistniały stan posiadania stwierdzony w postępowaniu scaleniowym.

Odnosząc się do zarzutu braku sporządzenia protokołu przedscaleniowego gruntów po dziadkach skarżącego o powierzchni 10,22 ha wskazać należy, że ma rację Wojewoda, że przepisy ustawy scaleniowej nie przewidują sporządzania protokołów, zestawień gruntów, będących kiedyś własnością członków rodziny (rodziców, dziadków etc.) uczestnika scalenia. Zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. Wobec czego tzw. rejestr przed scaleniem sporządza się w oparciu o aktualne dane z ewidencji gruntów i budynków. Okoliczność, że w przeszłości inne grunty (działki nr [...] i [...]) były własnością dziadków skarżącego nie ma żadnego znaczenia w procesie scalania gruntów. Analogicznie bez znaczenia dla toku prowadzonego scalenia jest okoliczność, że dla jakichś gruntów objętych scaleniem prowadzone jest postępowanie sądowe w sprawie ich zasiedzenia. Postępowanie w sprawie zasiedzenia nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania scaleniowego. W ewentualnym orzeczeniu stwierdzającym nabycie prawa własności poprzez zasiedzenie sąd wskaże jakie grunty i przez kogo zostały w ten sposób nabyte, a samo orzeczenie będzie podstawą do zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Z treści skargi W. Ż. wynika w szczególności, że W. Ż. nie zgadza się z włączeniem jej nieruchomości do wszczętej prawidłowo procedury scaleniowej, a także z jej wynikami. Strona skarżąca zarzuca decyzji Wojewody oraz decyzji Starosty niewłaściwe ustalenia, co do stanu posiadania uczestniczki scalenia. Skarżąca nie rozumie dlaczego geodeta oparł się na danych ewidencyjnych z 1968 r. i w konsekwencji przyjął, że nowa działka nr [...] stanowi poszerzenie siedliska o 0,4 metra na całej jej długości, tj. około 515 metrów oraz dziwi ją fakt, że ustalono iż posiada ona coś więcej niż obecnie posiada, a co jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Skarżąca wskazała, że projektowana działka [...] odpowiada jej stanowi posiadania (dotychczasowej działce [...]) i nie zyskuje ona żadnych dodatkowych ekwiwalentów, które uzasadniałyby zwężenie działki [...] i przekształcenie jej w działkę [...].

Sąd odpowiadając na twierdzenia skarżącej wyjaśnia, powtarzając powołaną już wyżej argumentację, że przepisy ustawy scaleniowej nie sprzeciwiają się możliwości zatwierdzenia projektu scalenia, jeżeli z jego ustaleniami nie zgadza się jego uczestnik. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy scaleniowej, projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu, o którym mowa w art. 23 ust. 2 i w art. 26 ustawy, większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby większość uczestników zgłosiła zastrzeżenia o jakich mowa w tym przepisie, uniemożliwiając organowi zatwierdzenie projektu scalenia gruntów. Działania Starosty mają umocowanie w przepisach ustawy scaleniowej. Na jej podstawie, organ I instancji wydał postanowienie obejmujące granicami scalenia obszary działek należących do skarżącej. Wydanie tego postanowienia przesądziło o możliwości przeprowadzenia wobec własności skarżącej procesów typowych dla scalenia gruntów. Dla wszczęcia postępowania scaleniowego i związanych z tym wywłaszczeń może dojść pomimo braku zgody dysponenta prawnego nieruchomości. O wszczęciu tego rodzaju sprawy decyduje starosta, jeżeli w myśl art. 3 ust. 2 ustawy scaleniowej zwróci się do niego z wnioskiem większość właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia.

Zatem brak zgody skarżącej na przeprowadzenie scalenia w żądanym kształcie nie ma znaczenia dla możliwości wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów części obrębu [...], gmina N. Poza tym, niezadowolenie uczestnika scalenia nie oznacza, że decyzja o zatwierdzeniu projektu dotknięta jest wadą prawną. Należy bowiem pamiętać, że organy prowadzące scalenie muszą w miarę możliwości uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia. W trakcie postępowania scaleniowego nie można z natury rzeczy uwzględnić wszystkich żądań każdego z uczestników scalenia z osobna, a więc i skarżącej, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe i naruszałoby interesy innych uczestników scalenia oraz niweczyłoby cel oraz skuteczność scalenia.

Należy wyjaśnić, że skarżąca wniosła do scalenia działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,0600 ha i wartości 122,43 pkt. a w wyniku scalenia otrzymała działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,1349 ha i wartości 125,09 pkt. Odnosząc się do żądania Pani W. Ż. przywrócenia szerokości działki nr [...] z około 8 metrów do 13 metrów, czyli do szerokości przedscaleniowej działki nr [...], Wojewoda Łódzki słusznie wskazał, że szerokość działki nr [...] od strony północnej (od strony drogi krajowej) jak wynika z danych ewidencyjnych wynosiła 10,89 metra, a nie 13 metrów jak twierdzi skarżąca. Natomiast zaprojektowanie działki nr [...] o szerokości 8,07 metrów przy drodze krajowej wynikało z faktu przyjęcia do projektu scalenia gruntów granic działki siedliskowej (przed scaleniem działka nr [...]) według stanu użytkowania, który to stan użytkowania był odmienny od stanu ewidencyjnego. Jak słusznie wskazał organ II instancji, według danych z ewidencji gruntów i budynków szerokość działki nr [...] od strony południowej (przy drodze krajowej) wynosiła 10,97 metrów, a od strony północnej 11,63 metrów. Nowoprojektowana działka siedliskowa skarżącej nr [...] zgodnie z faktycznym stanem użytkowania ma natomiast szerokość: 11,34 metrów od strony południowej i 12,00 metrów od strony północnej. Z powyższego wynika, że działka siedliskowa nr [...] została poszerzona o blisko 0,4 metra na całej jej długości, tj. około 515 metrów w porównaniu z danymi ewidencyjnymi wiążącymi projektanta scalenia zgodnie z art. 20 ustawy scaleniowej. Z wyjaśnień projektanta scalenia, wartość tak zaprojektowanej, poszerzonej działki nr 1205 uwzględniała przeniesienie części należnego ekwiwalentu o podwyższonej wartości z działek położonych po południowej stronie drogi krajowej. Na wniosek skarżącej oraz w następstwie opinii komisji rozpatrującej zastrzeżenia do okazanego projektu, pierwotnie zaprojektowana działka nr [...] uległa, w części położonej w terenach opisanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MN, rozprojektowaniu na dwie działki. W wyniku zmiany z uwzględnieniem należnego ekwiwalentu oraz zmian w innych jednostkach rejestrowych położonych w tym obszarze zaprojektowano działkę nr [...] dla I. K., a pozostałą część z pierwotnie zaprojektowanej działki nr [...] oznaczono numerem [...]. Pierwotnie zaprojektowana działka nr [...] miała lepsze parametry przewidziane dla działki budowlanej – szerokość 22,63 metrów przy długości ok. 149 metrów. Taki układ zapewniał utworzenie dwóch działek budowlanych: jednej z dostępem do drogi krajowej, a drugiej z dostępem do tzw. drogi zagumiennej. Z powyższego wynika, że żądanie skarżącej przywrócenia szerokości działki nr [...] do 13 metrów jest bezzasadne, bowiem przedscaleniowa działka nr [...] nie miała takiej szerokości.

W rezultacie należy uznać, iż w wyniku scalenia został wydzielony skarżącej należny ekwiwalent gruntowy.

We wniesionej skardze W. Ż. wskazuje, że granice działki siedliskowej nr [...] na gruncie są niezmienne od ponad 70 lat i szerokość tej działki według stanu posiadania była większa niż to wynika z danych ewidencyjnych przyjętych za podstawę scalenia. Skarżąca neguje oparcie się w scaleniu na danych ewidencyjnych, pomimo brzmienia art. 20 ustawy scaleniowej, który stanowi, że stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów, wskazując wyroki sądów administracyjnych jako argument na niewłaściwe wykorzystanie danych ewidencyjnych w scaleniu. Skarżąca na poparcie swojej tezy w sposób wybiórczy powołuje orzeczenia sądów administracyjnych, podczas gdy z orzeczeń tych nie wynika wcale możliwość pominięcia ewidencji gruntów przy ustalaniu stanu własności oraz posiadania gruntów, powierzchni użytków i klasy gruntów (art. 20 ustawy scaleniowej). W powołanym przez skarżącą wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 grudnia 2006 r. sąd ten stwierdził: "dane zawarte w ewidencji, zwłaszcza dotyczące stanu prawnego, pomimo kategorycznej treści art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, nie są bezwzględnie wiążące w postępowaniu scaleniowym, jeżeli w toku postępowania okaże się, że dane te nie odzwierciedlają aktualnego stanu faktycznego na gruncie, albo pozostają w sprzeczności z dokumentami źródłowymi stanowiącymi podstawę wpisów w tej ewidencji, w tym z dokumentami określającymi stan prawny. Nie oznacza to jednak dopuszczalności pominięcia przez organ scaleniowy danych zawartych w ewidencji - takie działanie pozostawałoby bowiem w oczywistej sprzeczności z powołanym art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W takiej sytuacji, brak związania danymi zawartymi w ewidencji oznacza, że należałoby najpierw dokonać aktualizacji tych danych, i dopiero po tej aktualizacji, dane te mogłyby stać się podstawą ustaleń w postępowaniu scaleniowym, zgodnie z powołanym art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów." (wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2006 r., IV SA/Wa 2096/06, LEX nr 329133, CBOSA). Z kolei w drugim powołanym przez skarżącą wyroku – wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 1995 r. sąd ten stwierdził, że "Pomimo kategorycznego sformułowania przepisów art. 1 i (art. 20 jednolitego tekstu) tej ustawy nie wynika z nich, aby dane ewidencyjne, bez możliwości jakiejkolwiek zmiany, miały charakter wiążący w toku postępowania scaleniowego. Aktualizacja ewidencji jest konieczna w każdym przypadku ze względu na potrzebę prawidłowego określenia uczestników scalenia gruntów zgodnie ze stanem faktycznym." (wyrok NSA w Warszawie z 2 czerwca 1995 r., II SA 125/94, ONSA 1996, nr 3, poz. 120). Jak z kolei stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 grudnia 2017 r., "stan własności oraz posiadania gruntów, powierzchnię użytków i klasy gruntów określa się według danych ewidencji gruntów. W związku z powyższym, aby jakiekolwiek zmiany przebiegu granic dokonane we właściwym trybie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu scaleniowym, muszą wcześniej znaleźć odzwierciedlenie w zaktualizowanej ewidencji gruntów, co następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010.193.1287 j.t. z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2015.542 j.t. z późn. zm.)." (wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., II OSK 635/16, LEX nr 2450637, CBOSA). Sąd podziela przedstawione stanowisko i czyni je swoim.

Należy dodać, że ewidencja gruntów i budynków podlega stałej aktualizacji. Zmian w ewidencji dokonuje się jednak na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami.

Należy w związku z tym podkreślić, że aby przyjąć w scaleniu inny przebieg granic np. faktyczny przebieg granic czego domaga się skarżąca we wniesionej skardze, to bezwzględnie ten inny (faktyczny) przebieg granic musiałby najpierw znaleźć swoje odzwierciedlenie (zostać ujawniony) w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Tak więc ewentualna zmiana przebiegu granic działek ewidencyjnych powinna nastąpić nie w ramach postępowania scaleniowego, ale w ramach odrębnej procedury aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U . z 2023 r. poz. 1752 ze zm.). Tymczasem takiej aktualizacji w zakresie przebiegu granic przedscaleniowej działki nr [...] nie było, wobec czego nie było także podstaw do przyjęcia w scaleniu innych danych w zakresie przebiegu granic tejże działki niż te wykazane w ewidencji gruntów i budynków.

Końcowo należy stwierdzić, że Sąd nie dostrzegł w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa w zakresie zasady równego traktowania stron procesu scalenia. Skarżący byli zawiadamiani o kluczowych dla sprawy czynnościach wyjaśniających, ich prawa procesowe w najmniejszym stopniu nie były pomniejszane przez organy decydujące o kierunkach scalenia. Natomiast o powodzeniu procesu scalenia, co do realizacji jego ustawowych celów może świadczyć fakt, że zastrzeżenia co do jego przeprowadzenia w formie skargi do sądu na decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia, na ogólną liczba uczestników zostały zgłoszone wyłącznie przez W. K. i W. Ż.

Sąd wykonując swe obowiązki kontrolne nie stwierdził, iż kwestionowane czynności Starosty i Wojewody noszą cechy dowolności i nie uwzględniają interesu społecznego i interesu uczestnika postępowania – art. 7 § 1 k.p.a. W odniesieniu do zatwierdzonego projektu scalenia doszło do osiągnięcia zakładanych rezultatów poprawy gospodarowania, skoro, jak już wspomniano, zdecydowana większość uczestników tego procesu zaakceptowała ustalenia organów.

W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje w sposób dostateczny spełniają wymogi płynące z treści art. 107 § 1 i 3 k.p.a, bowiem zawierają wymagane prawem elementy.

Reasumując stwierdzić należy, że, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł

o oddaleniu skarg.

ał