II SA/Op 314/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 20 lipca 2023 r., nr SKO.40.1909.2023.ro w przedmiocie przyznania refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczanie paliw gazowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 27 marca 2023 r., nr WS.518.10.2023.

G. C. (dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej również jako: Kolegium lub w skrócie: SKO) z dnia 20 lipca 2023 r., nr SKO.40.1909.2023.ro, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Głuchołaz z dnia 27 marca 2023 r. nr WS.518.10.2023 odmawiającą świadczenia w formie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa w 2023 r.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. 15 lutego 2023 r. wnioskodawczyni złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. (dalej także OPS) wniosek o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. z faktury VAT nr [...] dokumentującej dostarczanie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. do jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem ul. [...], [...] G. Do wniosku dołączyła m.in.: ww. fakturę VAT oraz informacje niezbędne do wyliczenia średniego dochodu na osobę w gospodarstwie domowym.

W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Burmistrz Głuchołaz przytoczoną na wstępie decyzją z dnia 27 marca 2023 r., nr WS.518.10.2023, odmówił stronie przyznania refundacji podatku VAT z dokumentującej dostarczanie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. faktury VAT nr [...].

W treści uzasadnienia decyzji organ I instancji przywołał znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r., poz. 2687), dalej: ustawa. Wyjaśnił, że po weryfikacji wniosku stwierdził, iż wnioskodawczyni nie spełniła warunków do otrzymania wypłaty refundacji podatku VAT określonych w ww. ustawie. W tym zakresie podniósł organ pierwszoinstancyjny, iż deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla adresu: K., ul. [...] uwzględniająca źródło ciepła zasilane paliwami gazowymi została złożona do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej w skrócie: CEEB) w dniu 13 marca 2023 r., a więc w dniu składania przedmiotowego wniosku, tj. 15 lutego 2023 r., nie było wpisu lub zgłoszenia dotyczącego źródła ciepła i źródła spalania paliw gospodarstwa domowego strony pod wskazanym we wniosku adresem, który to wpis stanowi podstawę do wypłaty refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa w 2023 r. Nie zgadzając się z tą decyzją strona pismem z dnia 29 marca 2023 r. wniosła odwołanie. W jego uzasadnieniu podniosła, iż nie jest jej winą, że właściciel mieszkania, w którym mieszka nie zgłosił źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków w ustawowym terminie. Dodała przy tym, że jest osobą schorowaną, starszą, nie wychodzi z domu, jej emerytura jest niska i z powodu niedopilnowania terminu przez właściciela mieszkania nie będzie mogła skorzystać z dodatku gazowego. W ocenie strony jest to niesprawiedliwe i nie zgadza się z decyzją odmowną, wnosząc przy tym o rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji i przyznanie dodatku gazowego.

Zdaniem organu drugoinstancyjnego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie — po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, według chronologii zdarzeń- organ odwoławczy wskazał prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. W tych ramach podał, że materialno prawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r., poz. 2687), zwana dalej: ustawą. W myśl jej art. 18, w przypadku, gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.) dalej w skrócie: u.p.e.: wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a u.p.e., wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r., poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.e., załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę.

Stosownie natomiast do art. 20 ust. 2 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Wyjaśniło przy tym Kolegium, że przepis art. 20 ust. 4 ustawy, wprost wskazuje, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie: 1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, 2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3 - jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.e.

Zdaniem Kolegium z powyższych przepisów wynika, iż przyznanie refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych wymaga, by główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego było zasilane paliwami gazowymi, czyli: gazem ziemnym wysokometanowym lub zaazotowanym, w tym skroplonym gazem ziemnym oraz gazem propan-butan lub innego rodzaju gazem palnym, dostarczanym za pomocą sieci gazowej, a także biogazem rolniczym, niezależnie od ich przeznaczenia. Zaznaczyło, że wskazane wyżej główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego musi być wpisane lub zgłoszone do CEEB, o której mowa w art. 27a ust. 1 o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia wejścia w życie ustawy. Po tym dniu, tylko w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do CEEB, o których mowa w art. 27g ust. 1 ww. ustawy. Stosownie natomiast do art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy dostrzegło SKO, iż strona złożyła w dniu 15 lutego 2023 r. wniosek o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. z faktury VAT nr [...] dokumentującej dostarczanie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. do jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem: ul. [...] [...], G. Podniosło także Kolegium, że z akt sprawy wynika, iż dla przedmiotowego budynku deklaracja dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której jako źródło ogrzewania jednoosobowego gospodarstwa domowego znajdującego się pod ww. adresem wskazano kocioł gazowy/ bojler gazowy/ podgrzewacz gazowy przepływowy/ kominek gazowy została złożona przez właściciela nieruchomości do CEEB w dniu 13 marca 2023 r.

Mając to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji gdy nie doszło do złożenia deklaracji do CEEB w sprawie wpisania lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę refundacji VAT za dostarczone paliwa w 2023 r. stosownie do regulacji zawartej w ww. art. 18 ust. 1 ustawy oznacza to, że nie są spełnione warunki do przyznania tego świadczenia. Bowiem, jak uznał, to deklaracja złożona do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. (wejścia w życie ustawy), albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o którym mowa w art. 27 g ust. 1 tej ustawy, stanowi podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia. Przy czym zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy dotyczyć może sytuacji, gdy źródło to instalowane jest w nowym budynku, jak też sytuacji gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, stąd należy stwierdzić, iż przedmiotowa deklaracja nie została złożona do CEEB w terminach przewidzianych przez ustawę.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium o odmowie przyznania prawa do refundacji podatku VAT za gaz wywiodła strona, podnosząc, że wskazana decyzja jest dla niej krzywdząca. Wyeksponowała, że odwołuje się od wyżej wymienionego rozstrzygnięcia, ponieważ nie jest właścicielem mieszkania, które zamieszkuje, a lokal ten jest ogrzewany gazem. Zaznaczyła, że ona nie zaniechała obowiązku wpisu do CEEB, ponieważ jest to powinność właściciela. Ponadto skarżąca wskazała, że Deklaracja dotycząca źródła ciepła i spalania paliw została końcowo zgłoszona do wskazanej ewidencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r., poz. 2492 ze zm.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: p.p.s.a. Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a).

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, sporna pozostaje kwestia czy przy tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji i wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Tym samym istota sporu dotyczy rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy strona nie nabyła prawa do wnioskowanej przez nią pomocy, tj. nie nabyła prawa do refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. z faktury VAT nr [...] dokumentującej dostarczanie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. do jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem ul. [...], G. Zatem ocenie Sądu podlega to czy rację mają organy twierdząc, że:

po pierwsze – w sytuacji gdy nie doszło do złożenia deklaracji do CEEB w sprawie wpisania lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego prowadzonego pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę refundacji VAT za dostarczone paliwa w 2023 r. stosownie do regulacji zawartej w ww. art. 18 ust. 1 ustawy oznacza to, że nie są spełnione warunki do przyznania tego świadczenia;

po drugie – deklaracja złożona do CEEB do dnia 21 grudnia 2022 r. (wejścia w życie ustawy), albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o którym mowa w art. 27 g ust. 1 tej ustawy, stanowi podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r., poz. 2687 ze zm.), nadal zwanej: ustawą. Wskazany akt normatywny, co wymaga podkreślenia, reguluje zasady i tryb przyznawania i wypłacania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.e.: 1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a u.p.e., wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy; 2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, 1265 i 2140) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę - przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT". Według zaś art. 19 ust. 1 ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.e., składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 29 lutego 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 2 ww. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy - w sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.) dalej: k.p.a.

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r. W przedmiotowej sprawie orzekające organy stanęły na stanowisku, że deklaracja stanowiąca podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia pieniężnego nie została w odpowiednim terminie złożona do CEEB.

Zdaniem organy podejmując swoje rozstrzygnięcie nie wyjaśniły istotnej dla sprawy kwestii nie tylko kiedy i przez kogo faktycznie lokal mieszkalny skarżącej został zgłoszony do CEEB ale przede wszystkim – co ważne – kiedy źródło ciepła zostało zainstalowane. W ocenie Sądu zadaniem organów było zweryfikowanie załączonych przez stronę dokumentów i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. Prawidłowa analiza stanu faktycznego sprawy pozwoliłaby na kategoryczne określenie zainstalowania źródła ciepła w przedmiotowym lokalu oraz ustalenie terminu jego zgłoszenia do wyżej wymienionej ewidencji. Zdaniem Sądu postępowanie organów cechował nadmierny formalizm i powierzchowne podejście do wniosku strony, co nie pozwoliło wyjaśnić istoty sprawy i doprowadziło wprost do wydania niekorzystnego dla strony i finalnie niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W istocie bowiem organy nie wyjaśniły czy skarżąca spełniła wszystkie przesłanki prawne dla uzyskania wnioskowanej refundacji podatku VAT z faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Niewątpliwie zaś dobrą praktyką urzeczywistniającą podstawowe zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada pogłębiania zaufania do obywateli czy zasada informowania stron, jest weryfikacja przedłożonych dokumentów. W razie zaś zaistnienia istotnych w sprawie wątpliwości, to rolą organu jest ich wyjaśnienie. Tym bardziej, że ma to kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony dotyczącego refundacji. Organ musi mieć bowiem na uwadze, że ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy i wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić pozostaje bowiem, że reguła zawarta w art. 20 ust. 2 ww. ustawy określająca obowiązki organu przy weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT nie została ograniczona tylko do sprawdzenia zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego do centralnej ewidencji emisyjności, lecz w szczególności wskazano, że dokonuje się weryfikacji w oparciu o taki dokument, co nie oznacza, że jest to jedyny dowód który musi być w tej sprawie uzyskany. W ocenie Sądu organ mógł, i powinien był, dokonać ustaleń faktycznych co do istotnych okoliczności sprawy, jednakże winien był działać w granicach dozwolonej i racjonalnej wykładni. Przekroczenie tych granic doprowadziło do wewnętrznej sprzeczności pomiędzy nader ubogim materiałem dowodowym sprawy i treścią sentencji decyzji oraz jej uzasadnieniem.

Reasumując stwierdzić należy, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, w konsekwencji czego Sąd uznał, że organy nie ustaliły kompletnego stanu faktyczny sprawy i tym samym nie dokonały prawidłowej interpretacji przepisów, dotyczących kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. W wyniku czego organy przedwcześnie stwierdziły, że nie zostały spełnione warunki przyznania przedmiotowego świadczenia. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej inicjującego postępowanie administracyjne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia ustaleń i przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy, powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu, że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów innych ustaw, co jednak w sprawie nie wystąpiło. Należy także podkreślić, że zgodnie z zasadą ogólną postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wysłowionej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i wszechstronne rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych polega na takim ustosunkowaniu się do każdego zarzutu i argumentu, aby uzyskać jednoznaczność i konkretność ustaleń, co warunkuje poprawność dokonanej subsumpcji (wyrok WSA w Gliwicach z 20 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 44/22; orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym miejscu wskazać należy także, że ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego unormował dwie nowe zasady: rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) oraz współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b k.p.a.). Przy czym w niniejszej sprawie istotnym staje się powinność organów wyznaczona art. 7a k.p.a., stanowiąca w § 1, że we wszystkich tych przypadkach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W regulacji tej urzeczywistnienie swoje znalazła zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate). Zasada ta pozwala przy tym na realizację zasady pogłębiania zaufania do organu, ustanowionej w art. 8 k.p.a.. Takie unormowanie wynika z tego, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wprowadzone rozwiązanie "przyjaznej interpretacji prawa" ogranicza ryzyko obciążenia strony skutkami niejasności przepisów, a tym samym chroni zaufanie obywateli do państwa i jego konstytucyjności. Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, bądź ograniczenie lub odebranie przysługującego stronie uprawnienia. Przez "korzyść strony" należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów – najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu. Ocena organu może doprowadzić do kilku możliwych rezultatów interpretacyjnych, dając organowi możliwość uznania różnych rezultatów za prawidłowe według własnego uznania, jednak w świetle przepisu art. 7a § 1 k.p.a. organ powinien uznać za jedynie słuszny ten rezultat, który da najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie.

Organy rozpoznając ponownie sprawę winny uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd – działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.