II SA/Po 691/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia L. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., [...], [...] Prezydent ustalił na wniosek "P. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie magazynu wyrobów gotowych na terenie położonym w K. przy W. B. 14-16, działki nr: [...], [...], [...], obręb 20.

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. L. K. zawnioskował o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy dla powyższej inwestycji. Wskazał, że decyzja Prezydenta została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a."), gdyż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. L. K. podkreślił, że wznowienie postępowania może nastąpić również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Na tej podstawie L. K. wniósł o wznowienie postępowania i unieważnienie decyzji Prezydenta.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] Prezydent odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2008 r., [...], [...] dotyczącą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie magazynu wyrobów gotowych na terenie położonym w K. przy W. B. 14-16, działki nr: [...], [...], [...], obręb 20. Wyjaśnił, że inicjatywa wznowienia postępowania przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Natomiast Prezydent uznał za okoliczność bezsporną fakt, że L. K. nie był i nie jest stroną tego postępowania, a zatem nie jest on uprawniony do złożenia wniosku wznowieniowego. Niezależnie, organ odniósł się do wskazanych w piśmie L. K. zarzutów określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. stwierdzając, że brak jest jakichkolwiek podstaw do wyciągnięcia wniosków, że istnieje przesłanka do wznowienia postępowania z przyczyn określonych przez wnioskodawcę. Podkreślono, że oczywistość fałszu dowodu wystąpi, gdy z prostego zestawienia dowodu ze stanem faktycznym – bez prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie – wynika nieprawdziwość dowodu. Organ wskazał, że nie zaistniała żadna z przesłanek świadczących o popełnieniu fałszerstwa czy przestępstwa, jak również okoliczność ta nie została udowodniona przez wnioskującego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. L. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Jego zdaniem dowody na bezprawne działanie inwestora znajdują się w aktach spraw toczących się w ramach postępowania karnego (I C [...], I C [...], I Ds [...], I Ds [...]). Są nadto zamieszczone w aktach sprawy prowadzonej przez Prezydenta: [...] L. K. zakwestionował także rzetelność i legalność działań podejmowanych przez pracowników Urzędu Miasta K..

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta. Wskazało, że L. K. nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie magazynu wyrobów gotowych. Odnosząc się do przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. organ stwierdził, że co do zasady postępowanie wznowieniowe może być wszczęte jeśli fałszywość dowodów jest potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego, natomiast wyjątkowo w sytuacji, w której potwierdzenia takiego nie ma, natomiast sfałszowanie jest oczywiste i dodatkowo uzasadnia to konieczność ochrony m.in. życia i zdrowia ludzi czy interesu społecznego, można wszcząć takie postępowanie bez uprzedniego udowodnienia tego faktu (art. 145 § 1 w zw. z art. 145 § 2 i 3 K.p.a.). Kolegium uznało, że w sprawie nie potwierdzono – zarówno orzeczeniem sądu, jak i innego organu – fałszywości dowodów w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Nie wykazano również oczywistości sfałszowania jakiegokolwiek dokumentu. Nie wystąpiły także podstawy do uznania, że decyzja była wydana w wyniku przestępstwa. Organ podkreślił, że faktów tych nie udowodnił także skarżący.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. L. K. zaskarżył powyższe postanowienie oraz wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych i udzielenie pomocy prawnej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. radca prawny T. C., pełnomocnik L. K. wyznaczony z urzędu, uzupełnił skargę zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126, 19, 65 i 150 § 2 K.p.a. poprzez wydanie aktu przez niewłaściwy organ, gdyż skarżący przypisywał podstaw wznowienia postępowania świadomemu działaniu organu pierwszej instancji, co wiąże się ze zmianą właściwego do rozpoznania wniosku organu na organ wyższego stopnia;

2. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewypowiedzenie się przez organ co do związków pomiędzy podstawami wznowienia a działaniem organu pierwszej instancji;

3. art. 7, art. 9, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 28 i art. 149 § 3 K.p.a. poprzez błędną odmowę wznowienia postępowania z uwagi na brak legitymacji skarżącego, co stwierdzono w wyniku niewyjaśnienia istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz brak ustalenia, że skarżący występował również w imieniu A. K., która bez wątpienia była stroną postępowania;

4. art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu;

5. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, gdy istniały podstawy zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., to jest uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania, gdyż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, ewentualnie uchylenia postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy;

6. art. 15 K.p.a. poprzez zaniechanie rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się do kontroli rozstrzygnięcia, mimo że skarżący w zażaleniu podniósł zarzuty związane z działaniem organu pierwszej instancji.

Na tej podstawie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie postanowienia Kolegium i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu pełnomocnictwa z dnia [...] lipca 2002 r. na okoliczność tego, że A. K. udzieliła skarżącemu pełnomocnictwa, które swoim zakresem obejmuje również działanie w sprawie o wznowienie postępowania.

W obszernym uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty, w tym wskazano, że skarżący za przyczynę wznowienia postępowania podaje działania pracowników Urzędu Miasta K. noszące znamiona korupcji, jak również podkreśla, iż dopuszczenie do ruchu ciężkich pojazdów we wskazanym w decyzji o warunkach zabudowy obszarze może doprowadzić do zniszczenia wałów przeciwpowodziowych oraz spowodowania zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Podkreślono również, że pełnomocnictwo z dnia [...] lipca 2002 r. nie zostało odwołane, a wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony w imieniu własnym skarżącego, jak i jego mocodawczyni.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn proceduralnych.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Na wstępie należy odnieść się do istotnej kwestii proceduralnej, która zaważyła o rozstrzygnięciu sprawy.

Zażalenie z dnia [...] czerwca 2020 r. – według przesłanych akt administracyjnych – wniesione przez L. K. w formie e-maila wysłanego na adres poczty elektronicznej organu nie zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub uwierzytelnione w inny sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych. Zgodnie z art. 63 § 3 K.p.a. podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Przez podanie w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć: żądania, na przykład żądanie wznowienia postępowania (art. 147 K.p.a.); wyjaśnienia, np. wyjaśnienia strony (art. 79 § 2 K.p.a. i art. 95 § 1 K.p.a.); odwołania (art. 127 § 1 K.p.a.) oraz zażalenia (art. 141 K.p.a.).

Każde podanie, w tym także zażalenie, musi spełniać minimalne wymagania formalne, takie jak: wskazanie osoby, od której ono pochodzi, jej adres, żądanie oraz podpis wnoszącego podanie.

Dokumenty zebrane w aktach administracyjnych wytworzonych przez organ pierwszej instancji, a nie ma podstaw aby zakładać, że są one niekompletne, wskazują, że w niniejszej sprawie zażalenie zostało przesłane jako e-mail kierowany na adresy [...] oraz [...], do których dodatkowo załączono plik .pdf z ponowioną treścią zażalenia (załącznik do wiadomości mailowej). Warto zwrócić przy tym uwagę, że pieczęci datownika, czyli tak zwanej prezentaty Urzędu Miasta K., przybito bezpośrednio na wydrukach wiadomości email.

P. - skan stanowiące zażalenie podpisano co prawda odręcznie, ale było to nieskuteczne. Skan podpisanego pisma nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 63 K.p.a.

Brak podpisu stanowi brak formalny, który powinien zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Organy obu instancji nie dostrzegły powyższego i nie wezwały L. K. do uzupełnienia tego braku formalnego. Z akt nie wynika bowiem, aby po wpłynięciu zażalenia Prezydent podejmował jakiekolwiek czynności poza przesłaniem zażalenia do Kolegium, natomiast Kolegium we własnym zakresie również nie prowadziło żadnej dalszej korespondencji z L. K..

Odrębnie zasygnalizować można, że Kolegium ustosunkowało się do okoliczności sprawy w sposób nader zdawkowy. Ponownie rozpoznając sprawę, jeżeli zostaną dopełnione wymogi formalne zażalenia, organ odwoławczy wnikliwiej przeanalizuje status L. K. w sprawie. Należy to uczynić zwłaszcza w kontekście szerszych wyjaśnień, jakie przedstawił pełnomocnik L. K. na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. (które doręczono Kolegium przy wiadomości ePUAP z dnia [...] stycznia 2021 r.).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że wobec faktu, iż powodem uwzględnienia skargi były zagadnienia proceduralne związane z wymogami formalnymi zażalenia, odstąpił od zajęcia stanowiska w kwestii zarzutów przedstawionych w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r.

Wyrok zapadł w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.