II SA/Rz 541/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SKO.409.RÓ.241.75.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 22 grudnia 2022 r. nr DW.75.A.40.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącego J. A. kwotę 120 zł /słownie: sto dwadzieścia złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi J.A. (dalej jako: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ II instancji") z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SKO.409.RÓ.241.75.2023 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z dnia 22 grudnia 2022 r. nr DW.75.A.40.2022 w sprawie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego, wydana w następującym stanie sprawy;

W dniu 14 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. We wniosku podał, że gospodarstwo domowe składa się z trzech osób, a głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe w budynku jednorodzinnym.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r., organ I instancji, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm.; dalej zwana: "ustawą") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") odmówił skarżącemu wypłaty wnioskowanego dodatku, z uwagi na brak zgodności informacji zawartych we wniosku o jego przyznanie z wpisem (deklaracją) z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej w skrócie: "CEEB").

Burmistrz podał, że w pierwszej deklaracji do CEEB dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z dnia 30 czerwca 2022 r., jako źródło ciepła eksploatowane i służące do ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego został wskazany "kocioł na paliwo stałe", a jako rodzaj stosowanych paliw w kotłach na paliwo stałe wskazano "drewno kawałkowe". W kolejnej deklaracji z dnia 23 sierpnia 2022 r., jako źródło ciepła eksploatowane i służące do ogrzewania gospodarstwa domowego został wskazany "kocioł na paliwo stałe", zaś jako rodzaj stosowanych paliw w kotłach na paliwo stałe wskazano "węgiel i paliwa węglopochodne" oraz "drewno kawałkowe". W dniu 5 września 2022 r. dokonano wpisu następnej deklaracji, w której skarżący wskazał jako źródło ciepła eksploatowane i służące do ogrzewania gospodarstwa domowego: "kocioł na paliwo stałe", zaś jako rodzaj stosowanych paliw w kotłach na paliwo stałe - "węgiel i paliwa węglopochodne".

Organ I instancji zaznaczył, że deklaracja złożona po 11 sierpnia 2022 r. nie może być uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego, ponieważ znowelizowane przepisy o dodatku węglowym nie przewidują możliwości przyznania tego dodatku w przypadku gdy po 11 sierpnia 2022 r. dokonano modyfikacji do CEEB, która to modyfikacja stworzyła możliwość uzyskania dodatku węglowego. Organ wyjaśnił, że takie stanowisko wyraziło Ministerstwo Klimatu i Środowiska w swoich wytycznych dotyczących realizacji dodatku węglowego stwierdzając, że wnioskodawcy nie może zostać przyznany dodatek węglowy w sytuacji gdy zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu lub jest dokonana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku węglowego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W odwołaniu podniósł, że od momentu zamieszkania w przedmiotowym budynku ogrzewa go przy pomocy węgla, a drewno służy mu do rozpałki kotła na paliwo stałe i jedynie z tego powodu w deklaracji do CEEB zostało wskazane jako rodzaj paliwa w używanym źródle ciepła drewno kawałkowe. Zaznaczył, że deklarację w jego imieniu składał syn oraz zwrócił uwagę na swój wiek, uzasadniając spóźnienie się ze złożeniem korekty.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z analizy deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2022 r. wynika, że jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła wskazał kocioł na paliwa stałe, natomiast jako rodzaj stosowanego paliwa w tym kotle zaznaczył wyłącznie drewno kawałkowe. Jak wyjaśnił organ, dodatek węglowy przysługuje tym osobom uprawnionym, które wskazały jako rodzaj stosowanego w kotłach paliwa stałego na węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Organ zaznaczył, że prawidłowość tego stanowiska potwierdza również treść art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, z którego wynika, że nawet w przypadku, gdy kocioł jest przystosowany do palenia węglem, ale według deklaracji zasilany jest drewnem kawałkowym, to osobie przysługuje dodatek dla gospodarstw domowych w wysokości 1000 zł. Kolegium zaznaczyło również, że skarżący nie złożył w terminie wskazanym przez ustawodawcę, tj. do 11 sierpnia 2022 r. korekty deklaracji w zakresie stosowanego w kotle rodzaju paliwa stałego, a uczynił to dopiero deklaracjami z 23 sierpnia 2022 r. i z 5 września 2022 r., w celu nabycia prawa do dodatku węglowego. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz słusznie przyjął jako podstawę orzeczenia deklarację z dnia 30 czerwca 2022 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 24 ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, polegające na błędnym przyjęciu, że budynek mieszkalny w Z. pod adresem [...] ogrzewany jest drewnem kawałkowym, w sytuacji, gdy faktycznie ogrzewany jest węglem, a fakt zgłoszenia innego źródła był efektem błędu, który został zlikwidowany korektą;

2. naruszenie art. 2 ust. 15 ustawy, poprzez brak weryfikacji przez organ I instancji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania domu w centralnej ewidencji emisyjności budynku, w sytuacji, gdy zgłaszający wskazał, że omyłkowo wpisano drewno jako główny materiał do ogrzewania w miejsce węgla, którym faktycznie strona ogrzewa dom, który to węgiel znajdował się w piwnicy domu;

3. brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w celu sprawdzenia prawdziwości twierdzeń wnioskodawcy;

4. naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

- wydanie decyzji całkowicie sprzecznej z rzeczywistym stanem faktycznym, zasadą prawdy materialnej i działania na podstawie przepisów prawa oraz obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

- brak ustalenia, czym wnioskujący w rzeczywistości ogrzewa ww. budynek mieszkalny;

- brak ustalenia, z jakich powodów nastąpiła pomyłka w zakresie deklaracji drzewa jako paliwa zasilającego piec, zamiast węgla, którym faktycznie zasila piec wnioskodawca;

- brak ustalenia, że wnioskodawca nie składał samodzielnie oświadczenia odnośnie deklaracji o źródle ogrzewania i materiale wykorzystywanym do ogrzewania domu za pomocą systemu internetowego, gdyż nie posiada takich umiejętności;

- brak ustalenia osoby, która składała oświadczenie w imieniu wnioskodawcy i potwierdzenia u tej osoby faktycznych okoliczności sprawy;

5. naruszenie art. 7, art. 77 i 78 k.p.a., poprzez:

- bezzasadne pominięcie dowodów w postaci oświadczenia skarżącego co do tego, że zmienił on w deklaracji rodzaj stosowanego paliwa stałego z drewna na węgiel w sierpniu 2022 r.;

- niedokładne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego, odnośnie sytuacji związanej ze składaną deklaracją przez skarżącego;

- brak sprawdzenia i ustalenia kto składał deklarację w imieniu skarżącego;

- brak odniesienia się w decyzji do wyjaśnień skarżącego, że poprosił syna o dokonanie korekty deklaracji przed dniem 11 sierpnia 2022 r., jak również brak sprawdzenia przez organ, czy faktycznie skarżący wystąpił do syna z taką prośbą oraz brak ustalenia z jakich powodów deklaracja nie została skorygowana przed dniem 11 sierpnia 2022 r.;

- brak sprawdzenia przez organ stanu faktycznego, tj. brak dokonania kontroli/wywiadu i ustalenia czym faktycznie ogrzewa nieruchomość skarżący;

- brak szczegółowego wyjaśnienia i umotywowania swojej decyzji w zakresie uzasadnienia faktycznego, co uniemożliwia stronie poznanie argumentów i przesłanek podjętej w sprawie decyzji dotyczącej zarzutu organu wobec skarżącego, polegającego na tym, że nie wykazał on, że ogrzewa dom węglem, w sytuacji, gdy organ nie sprawdził czym faktycznie skarżący ogrzewa dom.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie mu wnioskowanego dodatku, ewentualnie o uchylenie tych rozstrzygnięć i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniósł o dopuszczanie i przeprowadzenie dowodów z materiału zdjęciowego, dla wykazania, że skarżący ogrzewa dom węglem, a także z przesłuchania jego samego oraz jego syna M.A., dla wykazania, że skarżący ogrzewa dom węglem, okoliczności zgłoszenia źródła ogrzewania oraz okoliczności korekty deklaracji co do źródła ogrzewania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych aspektach Sad doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty są zasadne.

W sprawie było bezsporne, że deklaracja do CEEB wskazująca jako paliwo węgiel i paliwa węglopochodne dotycząca skarżącego została złożona po 11 sierpnia 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy z przesłuchania świadka zgłoszony przez skarżącego dla ustalenia przyczyn – dlaczego tak się stało. Abstrahując od celowości przeprowadzenia zgłoszonego dowodu, zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może bowiem z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów – i to jeszcze pod pewnymi warunkami. Przed sądem administracyjnym nie można więc przeprowadzić takich dowodów jak zeznania świadków, biegłych czy stron.

Analiza przedstawionych akt i decyzji, które zapadły w kontrolowanej sprawie prowadzi do wniosku, że uwadze organów umknęły zmiany prawa , w szczególności w ustawie o dodatku węglowym, w ustawie o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, a także w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Tut. Sąd rozstrzygał już podobne sprawy i skład orzekający w niniejszej sprawie podtrzymuje i podziela stanowisko przedstawione we wcześniejszych wyrokach m.in. w wyroku z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. II SA/Rz 292/23 (wszystkie przytoczone wyroki dostępne na www.cboisa.nsa.gov.pl).

Analogiczny pogląd prawny dominuje w orzecznictwie także innych sądów administracyjnych.

Spór w kontrolowanym postępowaniu w zasadzie sprowadzał się do interpretacji przepisu treści art. 2 ust 1 ustawy, zgodnie z którym: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456, dalej też w skrócie u.c.e.e.b.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Zdaniem organów złożona przez skarżącego po dniu 11 sierpnia 2022 r. deklaracja w zakresie zmiany stosowanego paliwa na węgiel nie może zostać uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego, mimo że wnioskował o przyznanie tego dodatku.

Przypomnieć należy, że warunkiem koniecznym otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zostało jednoznacznie ustalone jakie paliwo służy do ogrzewania w gospodarstwie skarżącego. W złożonej pierwotnie do CEEB deklaracji z 30 czerwca 2022 r. skarżący jako źródło ciepła wskazał kocioł na paliwo stałe, rodzaj zaś stosowanych w kotłach paliw stałych - drewno kawałkowe. W deklaracji z 23 sierpnia 2022 r. skarżący jako rodzaj stosowanych paliw wskazał węgiel i paliwo węglopochodne oraz drewno kawałkowe. W kolejnej deklaracji z dnia 5 września 2022 r. wskazany został już wyłącznie "węgiel i paliwa węglopochodne".

Organy oparły się na pierwszej złożonej przez skarżącego deklaracji, na podstawie której dane zostały wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i uznały, że jeżeli wymieniony w art. 2 ust. 3 ustawy rodzaj paliwa nie został ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.

Kolegium powołując się na art. 2 ust 15 g ustawy o dodatku węglowym stwierdziło, że zmiana deklaracji dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie może zostać uwzględniona, a dodatek przyznany.

Nie ulega wątpliwości, iż w związku ze złożonymi przez skarżącego korektami deklaracji, zaistniały wątpliwości co do tego jakim faktycznie paliwem ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego. Powstałe niejasności winny zostać wyjaśnione przez organ zgodnie z regułami z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz przepisami ustawy, gdyż mają one istotne znaczenie w świetle treści art. 2 ust. 3 ustawy.

Na gruncie tej sprawy Sąd popiera i uznaje za swoje stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie sadów, że w przypadku wątpliwości tak co do źródła ciepła, jak i rodzaju paliwa organy powinny przeprowadzić stosowne postępowanie w celu usunięcia tych wątpliwości (zob. m.in. wyrok WSA w Opolu z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 74/23, wyrok WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 278/23, wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 116/23, wyrok WSA w Gliwicach z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 189/23). Do takich wniosków skłania nowelizacja ustawy o dodatku węglowym z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca").

Na mocy art. 50 ust. 1 pkt g tejże ustawy dodano po ust. 15 art. 2 ustawy ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie wskazano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Na podstawie wprowadzonych przepisów - art. 2 ust. 15a ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). Z powyższych regulacji jednoznacznie wynikają przykładowe źródła informacji, przy pomocy których organ może dokonać weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego i co należy podkreślić - nie są to jedyne źródła, z których organ może czerpać wiedzę, z uwagi na użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". W związku z powyższym weryfikacja tego wniosku nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. W sytuacji, gdy organ poweźmie sprzeczne informacje, mające znaczenie dla sprawy, winien je wyjaśnić mając na względzie ww. przepisy prawa. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie, organy nie dokonując wyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie, naruszyły ww przepisy. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), przy czym niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).

W orzecznictwie podkreśla się, że wprowadzone zmiany niewątpliwie zmierzały do objęcia pomocą finansową, jak największej liczby gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Dodatek węglowy mógł przecież zostać przyznany nawet osobie, która w ogóle nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia pozostałe warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f ustawy).

Niezależnie od powyższego, do innych wniosków nie może prowadzić art. 2 ust. 15 g ustawy o dodatku węglowym. Zgodnie z tym przepisem: dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji. Z treści tego przepisu wynika, że dodatek węglowy może być również przyznany, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, do dnia 11 sierpnia 2022 r. nie zostało zgłoszone lub wpisane do CEEB, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g ustawy). Zatem skoro można dokonać korekty deklaracji przez zgłoszenie źródła ciepła to tym bardziej można dokonać korekty zgłoszonego uprzednio rodzaju paliwa. Do takich wniosków prowadzi również redakcja przepisu art. 2 ustawy o dodatku węglowym. Ust. 15g jest ostatnim ustępem tego przepisu, co również musi mieć wpływ na interpretację rozwiązań prawnych. Poprzedzające go ustępy dotyczą postępowania organów w zakresie weryfikacji wniosku w zakresie podanych informacji, przy której należy wziąć pod uwagę wszystkie wymienione informacje, jak również inne dowody, które przyczynią się do oceny wiarygodności wniosku, a zatem również korektę deklaracji. Ust. 15 g przewiduje możliwość nie tyle weryfikacji, co dokonania samego zgłoszenia, a więc czegoś więcej aniżeli tylko korekty. Z tego wniosek, że po 11 sierpnia 2022 r. ustawodawca dopuścił nie tylko dokonanie zmiany informacji zawartych w pierwotnej deklaracji, ale również dokonanie samego zgłoszenia głównego źródła ciepła, pod warunkiem zgodności z prawdą (tak słusznie m.in. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 20 czerwca 2023 r., II SA/|Rz 138/23).

Niezależnie od powyższych rozważań Sąd zwraca uwagę, że przepisy prawa, do których odwołuje się ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym nie weszły w całości w życie w okresie kiedy organy rozstrzygały kontrolowaną sprawę.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w którym głównym źródłem ogrzewania tegoż gospodarstwa jest między innym koza, a rzeczone źródło zostało wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, a gdyby do zgłoszenia doszło po tej dacie, w dowolnym czasie w związku ze źródłem, które po raz pierwszy miałoby zostać wpisane lub zgłoszone do CEEB. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zaznacza, że CEEB jest ewidencją, która w czasie rozstrzygania sprawy przez organy istniała tylko de facto, a nie de iure. Powołany przepis art. 27a ust. 1 u.c.e.e.b. wówczas nie wszedł jeszcze w życie. Wejście w życie tego przepisu było uzależnione od wydania stosownego komunikatu przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Taki komunikat został co prawda wydany, jednakże wskazano w nim, że datą wejścia w życie tego przepisu jest dzień 1 sierpnia 2023 r. (zob. komunikat Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie określenia dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków - Dz. U. z 2023 r. poz. 831). W czasie kiedy orzekały organy jako jedyny wszedł w życie przepis art. 27g u.c.e.e.b., jednakże na uwagę zasługuje fakt, że CEEB nie została wówczas prawnie utworzona. Przepis art. 16 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2127) stanowi o utworzeniu CEEB. Jednakże wejście w życie tego przepisu zostało również uzależnione od wydania ww. komunikatu (art. 22 pkt 5 ustawy nowelizującej u.c.e.e.b.). To oznacza, że CEEB istniała tylko faktycznie, ale nie w przestrzeni prawnej. W czasie rozstrzygania kontrolowanej sprawy administracyjnej żaden więc organ administracji publicznej nie miał prawa żądać od nikogo wpisania, a także zgłoszenia swojego źródła ciepła do ewidencji, której prawnie nie było (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 47/23). Nie mógł też z braku odpowiedniego wpisu w tej ewidencji wyciągać konsekwencji prawnych. Wniosek, jaki należy wyciągnąć z powyższych rozważań jest następujący: przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym częściowo nie wszedł w życie, a więc dodatek węglowy przysługiwał każdemu, kto posiadał jedno ze źródeł ciepła wskazanych w tym przepisie. Kwestia wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB była irrelewantna (tak słusznie m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 22 czerwca 2023 r. II SA/Po 134/23).

W świetle powyższego należało wyeliminować z obiegu prawnego decyzje organów obydwu instancji wobec zaistnienia podstaw przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego przez niego wpisu od skargi.

W ponownym postępowaniu organy wyjaśnią jaki opał stosował skarżący do ogrzania swego gospodarstwa domowego.