II SA/Sz 471/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 31 maja 2024 r. nr SKO/PA/431/1257/2024 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 7 marca 2024 r., nr SCŚ-ŚRiA.402.ZP\T-595.2024.PW.

Decyzją z dnia 7 marca 2024 r., nr SCŚ-ŚRiA.402.ZP\T-595.2024.PW, Prezydent Miasta S. odmówił przyznania K. M. (dalej "skarżąca") zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności z uwagi na to, że skarżąca legitymowała się lekkim stopniem niepełnosprawności, który nie uprawniał do przyznania ww. świadczenia.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła, że nie zgadza się z wydaną decyzją, gdyż z informacji jakie przekazał jej lekarz i pielęgniarka środowiskowa ww. świadczenie jej przysługuje. Dodała, że ma 73 lata i porusza się o dwóch kulach i chodziku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 31 maja

2024 r. nr SKO/PA/431/1257/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej "k.p.a.") oraz art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 - dalej "u.ś.r."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżąca ma 73 lata i legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. w dniu 11 stycznia 2023 r. Orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało do dnia 31 stycznia 2025 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 grudnia 2022 r. Następnie zacytował treść art. 16 ust. 1 i ust. 3 u.ś.r. i wyjaśnił, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r. uzależnione jest od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia, jednak nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Słusznie więc - w ocenie Kolegium - organ I instancji przyjął, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Nadto zaakcentował, że organy orzekające w sprawach zasiłku pielęgnacyjnego związane są obowiązującymi przepisami prawa. A te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku konieczne jest legitymowanie się konkretnym stopniem niepełnosprawności. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Nie jest możliwym samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia. Uprawnionymi do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego są osoby legitymujące się określonymi orzeczeniami o niepełnosprawności, bądź osoby, które ukończyły 75, rok życia, wymienione w art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. Zatem jest to świadczenie adresowane do ściśle określonej kategorii podmiotów.

Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Podała, że stan jej zdrowia znacznie się pogorszył w związku z czym otrzymała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, symbol niepełnosprawności [...] Na potwierdzenie powyższego do skargi załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr [...]

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie postępowania uproszczonego. Pomimo doręczenia przez Sąd skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę zawierającej wskazany wniosek, nie zażądano przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Przedmiotem sporu jest odmowa przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W świetle ust. 2 ww. przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie, która ukończyła 75 lat.

Z kolei ust. 3 stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.

Bezspornie do wniosku o przyznanie przedmiotowego zasiłku skarżąca załączyła kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – lekkim z dnia 11 stycznia 2023 r.

Stosownie do art. 79a § 1 K.p.a. organ I instancji powinien poinformować stronę, że aby ubiegać się o przedmiotowy zasiłek należy przedłożyć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, co najmniej umiarkowanym, gdyż w innym wypadku zostanie wydana decyzja odmowna.

Celem ww. przepisu jest bowiem "zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy

o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. W tych przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji

i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W tym kontekście niewystarczające jest informowanie strony

o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań" (uzasadnienie projektu ustawy

z 7.04.2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejm. nr 1183, s. 28).

Powyższy przepis powiązany jest z obowiązkami organu, wynikającym z art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 K.p.a.

Organ administracji jest zobowiązany do ustalenia treści żądania strony i w tym celu udziela jej stosownych informacji i wyjaśnień. Jak wynikało z akt, skarżąca jest osobą starsza, schorowaną, nie posiadającą rozeznania w przepisach.

W niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły ww. przepisy, co w ocenie Sądu miało wpływ na wynik postępowania i skutkowało uchyleniem przez Sąd wydanych w sprawie decyzji. Wskazać należy, że do skargi skarżąca złączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – umiarkowanym z dnia 26 kwietnia 2024 r. Powyższe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zmienia zasadniczo stan faktyczny w sprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien wezwać skarżącą do przedłożenia kopii aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a następnie poddać wniosek ponownej analizie pod kątem spełnia przesłanek z art. 16 u.ś.r. i wydać stosowane orzeczenie z zachowaniem przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje wydane przez organy administracji obu instancji.