II SA/Sz 807/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2023 r. nr SKO.N.M.431/1356/2023 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę

W dniu 9 listopada 2022 r. B. M. (dalej "skarżąca") złożyła do Prezydenta Miasta S. wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Skarżąca złożyła deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), w której wykazała jako źródło ciepła: ogrzewanie elektryczne/ bojer – 1 szt. z funkcja c.w.z. oraz kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy, węgiel – 1 szt. z funkcją c.o.

W dniu 12 stycznia 2023 r. pracownicy organu I instancji udali się pod adres skarżącej, wynikający ze złożonego wniosku, gdyż nie można było się wcześniej skontaktować telefonicznie ze skarżącą. Ze sporządzonej notatki wynikało, że skarżąca była obecna w domu, lecz odmówiła pracownikom przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Pismem z 16 stycznia 2023 r. organ I instancji wezwał na podstawie art. 2 ust. 15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236 ze zm.; dalej "u.d.w.") w zw. z art. 24 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej "u.ś.r.") skarżącą do skontaktowania się z organem w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 23 stycznia 2023 r.

Pismem z 24 stycznia 2023 r. (wpływ do organu - 25 stycznia 2023 r.) skarżąca przytoczyła treść art. 2 ust. 15 g u.d.w. i podała, że w deklaracji CEEB wykazała, iż źródłem ogrzewania jest piec na węgiel i nie rozumie przyczyny nachodzenia ją w domu przez urzędników. Wskazała, że już w grudniu wysłała organowi zdjęcie pieca i spodziewała się szybkiego zakończenia sprawy, a zamiast tego organ niezasadnie przesuwa termin wypłaty dodatku.

Pismem z 1 lutego 2023 r. organ I instancji wyjaśnił skarżącej, że zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w. zobowiązany jest do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdyż skarżąca dokonała zgłoszenia źródła ciepła w CEEB w dniu 19 września 2022 r.

Pismem z 10 lutego 2023 r. (wpływ do organu - 15 lutego 2023 r.) skarżąca podała, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z uwagi na zgłoszenie przez nią źródła ogrzewania do CEEB.

Organ I instancji wydał w dniu 17 lutego 2023 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 2 ust. 15e, ust. 15b, ust. 16 u.d.w., art. 1 pkt 1, art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a"), w której odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego.

Organ I instancji podał, że skarżąca we wniosku z 9 listopada 2022 r. o przyznanie ww. dodatku podała, iż głównym źródłem ogrzewania jest koza oraz że w dniu 19 września 2022 r. dokonała zgłoszenia ww. źródła ciepła do CEEB, wobec czego organ miał obowiązek przeprowadzić wywiad środowiskowy. Skarżąca pismem z 1 lutego 2023 r. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ I instancji przytoczył treść art. 2 ust. 15e, art. 2 ust.15b, art. 2 ust. 15g i art. 2 ust. 16 zdanie 2 u.d.w. i wskazał, że brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącej ww. dodatku.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, gdyż według niej, organ I instancji nie miał prawa dokonywać wywiadu środowiskowego, bowiem nie było wątpliwości, które podlegałyby usunięciu. Ponadto jak wskazała, przepis art. 2 ust. 15e u.d.w. nie obowiązywał w dniu złożenia przez nią wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 18 lipca 2023 r. decyzję nr SKO.N.M.431/1356/2023, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz skarżąca nie wyraziła zgody na jego przeprowadzenie. Organ odwoławczy podał, że w zasadzie zawsze organ I instancji, rozpoznając wniosek o przyznanie ww. dodatku winien dokonać jego weryfikacji w oparciu o dostępne dowody, zaś w sytuacji wystąpienia wątpliwości winny zostać one usunięte przez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu złożenia wniosku przez skarżącą, tj. 9 listopada 2022 r., wbrew twierdzeniom skarżącej, obowiązywał już art. 2 ust. 15e u.d.w. oraz iż organy administracyjne w zasadzie orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji.

Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję, gdyż według niej bezprawnie odmówiono jej przedmiotowego dodatku. Podała, że pod wskazanym przez nią adresem zarejestrowane jest tylko jedno źródło ogrzewania, zaś "rzekomy" przepis o wywiadzie środowiskowym nie obowiązywał w dniu składania przez nią wniosku. Wskazała na swoje wyjaśnienia złożone do sprawy o sygn. akt II SA/Sz 1057/22, która według niej, została pozostawiona bez rozpoznania postanowieniem NSA z dnia 12 lipca 2023 r. o sygn. akt I OZ 261/23.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 15 września 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i wskazała, że z prezentaty na wniosku, który złożyła w organie I instancji wynika, iż wpłynął on do organu w dniu 18 sierpnia 2022 r., zatem przed dniem wejścia w życie art. 2 ust. 15e u.d.w.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę na posiedzenie uproszczone

w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecnie wskazał co następuje:

Spór dotyczy odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 1 u.d.w., przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:

1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe). albo

2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 pkt 3 u.d.w.).

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. (art. 2 ust. 9 u.d.w.). Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 pkt 12 u.d.w.).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji

i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 pkt 15 u.d.w.).

Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 oraz z 2023 r. poz. 877);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 759),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 oraz z 2023 r. poz. 497).

Stosownie do art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.).

W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 15 ust. 15e u.d.w.).

Do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2 (art. 3 ust. 1 u.d.w.).

W sprawach nieuregulowanych w przepisach u.d.w. stosuje się przepisy K.p.a. (art. 3 ust. 3 u.d.w.)

Jak wynikało z akt, wniosek o przyznanie ww. dodatku skarżąca złożyła w dniu 9 listopada 2022 r., zaś przepisy art. 15 ust. 15a- 15e u.d.w. weszły w życie w dniu 20 września 2022 r. na podstawie art. 50 ustawy z dnia 15 września 2022 r.

o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku

z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967). Prawidłowo zatem organy administracyjne uznały, że ww. przepisy u.d.w. mają zastosowanie w niniejszej sprawie, która została wszczęta na wniosek skarżącej z 9 listopada 2022 r.

Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżąca w 2022 r. ubiegała się o przyznanie przedmiotowego dodatku na podstawie wcześniej złożonego wniosku, lecz sprawa

z jej skargi na decyzję organu odwoławczego z dnia 24 października 2022 r. została zakończona postanowieniem WSA w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2022 r. o sygn. akt II SA/Sz 1057/22 o umorzeniu postępowania sądowego z uwagi na cofnięcie przez nią skargi. NSA postanowieniem z dnia 12 lipca 2023 r. o sygn. akt I OZ 261/23 oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie WSA.

Z tego powodu w obecnie toczącym się postępowaniu administracyjnym, ani sądowym nie mógł być uwzględniony wcześniej złożony przez nią wniosek

o przyznanie przedmiotowego dodatku.

W niniejszej sprawie organ I instancji zajmował się rozpoznaniem wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 9 listopada 2022 r. Organ I instancji uprawniony jest do weryfikacji złożonego wniosku nie tylko przez przeanalizowanie deklaracji CEEB, lecz również ustalenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego. W przypadku powzięcia wątpliwości przez organ I instancji jest on zobowiązany do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu wyjaśnienia wątpliwości.

Jak wynikało z akt, deklarację do CEEB skarżąca złożyła w dniu 20 września

2022 r. (brak zaznaczenia rodzaju stosowanego paliwa stałego).

Zdaniem Sądu, postępowanie organu I instancji było prawidłowe. Organ zapewnił skarżącej możliwość wypowiedzi i uczestnictwo w przeprowadzanych czynnościach. Pracownicy organu próbowali skontaktować się ze skarżącą telefonicznie. Podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej w dniu 12 stycznia 2023 r., lecz skarżąca, obecna w domu odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu. Organ wystosował do skarżącej pisemne wezwanie z 16 stycznia 2022 r. o konieczności skontaktowania się z organem w celu przeprowadzenia wywiadu (k.6) oraz pismem z 1 lutego 2023 r. wyjaśnił powody swojego postępowania ze wskazanie stosownych przepisów (k.8). Skarżąca pismem z 15 lutego 2023 r. odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu. W niniejszej sprawie, organ I instancji zgodnie z art. 15 ust. 15e u.d.w. wobec niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez skarżącą, odmówił jej przyznania przedmiotowego dodatku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.