II SA/Wr 593/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku pełnomocnika skarżącego – adwokat N. Ż. – J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej postanawia: przyznać adwokatowi N. Ż. – J. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Pismem z 06.07.2023 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu – adwokat N. Ż. – J. - złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17.01.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 593/22.

W powyższym piśmie pełnomocnik zawarła także wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu za postępowanie drugoinstancyjne, w kwocie 600 zł powiększonej o podatek VAT, jako stawki minimalnej opłaty za czynności adwokackie, na podstawie przepisu §14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800) - dalej jako rozporządzenie w sprawie stawek z wyboru - powiększonej zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016 poz. 1714) - dalej jako rozporządzenie w sprawie stawek z urzędu - z uwzględnieniem rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisu § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie stawek z urzędu w zakresie w jakim przepis ten różnicuje wynagrodzenie obrońcy/pełnomocnika wyznaczonego przez Sąd z urzędu oraz stawki minimalne obrońcy/pełnomocnika "z wyboru", tj. pozostaje niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. Ewentualnie o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie rozporządzenia w sprawie stawek z urzędu - w stawce 450,00 zł + VAT (tj. stawki podniesionej o 150%).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, obejmujące m.in. wydawanie postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wykonuje referendarz sądowy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach czynności te na mocy art. 258 § 4 p.p.s.a. może wykonywać sąd.

Zgodnie z art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów określa rozporządzenie.

Na mocy § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie stawek z urzędu, stawki za reprezentowanie skarżącego w postępowaniu drugoinstancyjnym wynoszą: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie stawek z wyboru, stawki wskazanych opłat wynoszą: nie mniej niż 240 zł.

Wyrokiem z 20.12.2022 r., sygn. akt SK 78/21 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie stawek z urzędu są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W ocenie Trybunału, brak jest jakichkolwiek racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu. Z kolei wyrokiem z 23.04.2020 r. sygn. akt SK 66/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stawek z urzędu jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. Powyższy kierunek orzeczniczy podtrzymał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20.06.2023 r., sygn. akt SK 83/19.

Sąd stoi na stanowisku, że sytuacja pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest analogiczna jak obrońców w postępowaniu karnym. Analiza statusu adwokatów i ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia (tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru) nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.

W świetle powyższego, kierując się prokonstytucyjną wykładnią przepisów, należało przyznać wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie odpowiadające stawce wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, określonej w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie stawek z wyboru, tj. w kwocie 240 zł (powiększonej o należny podatek od towarów i usług), jednocześnie nie znajdując podstaw do uwzględnienia sformułowanych alternatywnie wniosków pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia w wyższej wysokości.