II SAB/Po 169/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę do prowadzenia postępowania administracyjnego oraz załatwienia wniosku skarżącego z dnia 27 grudnia 2018 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] zł ([...] złotych), 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. K., pismem z dnia 30 sierpnia 2022 roku, wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 105 ust. 2, art. 106 ust. 2, ust. 2b, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach w związku z art. 64 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez pozostawienie bez rozpoznania wniosku z dnia 27 grudnia 2018 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pomimo osobistego stawiennictwa i przedstawienia ważnego dokumentu podróży we wskazanym przez organ miejscu i terminie, a także poprzez uniemożliwienie złożenia odcisków linii papilarnych z winy organu oraz brak wyznaczenia dodatkowego terminu na ich złożenie,

2) art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędne uznanie, że złożenie kolejnego wypełnionego formularza wniosku nie stanowiło usunięcia braków formalnych pierwotnego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz bezzasadne uznanie tego formularza za nowy wniosek, a także brak należytego informowania strony oraz brak wyjaśnienia wątpliwości zaistniały w sprawie, co stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego i prowadzi do utraty zaufania do władzy publicznej,

3) art. 12 § 1 i § 2, art. 35 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez bezzasadne przedłużanie postępowania w sprawie do trzydziestu siedmiu miesięcy, w rezultacie czego doszło, między innymi, do uznania pobytu skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za nielegalny, tj. wydania w dniu 13 stycznia 2021 roku przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w P. decyzji o zobowiązaniu do powrotu, pozbawienie prawa wykonywania pracy oraz uniemożliwienie uregulowania sytuacji pobytowej w Polsce, w tym pozbawienie możliwości wykonywania wszelkich uprawnień związanych z legalnym pobytem na terytorium RP.

Wskazując na powyższe skarżący zażądał:

1) zobowiązania organu do wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie tygodnia od dnia uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego bezczynność,

2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,

3) uznania, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4) przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł,

5) zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu zgłoszonych żądań skarżący podniósł, że mieszka w Polsce od 2012 roku. Ostatnie zezwolenie na pobyt czasowy zostało mu wydane przez Wojewodę w dniu 29 grudnia 2015 roku. Ostatniego dnia legalnego pobytu, tj. 27 grudnia 2018 roku, skarżący złożył kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 1 sierpnia 2019 roku skarżący odebrał wezwanie do usunięcia, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, braków formalnych wniosku z prośbą o "przybycie do siedziby Urzędu w P., [...] lub do jednej z delegatur Urzędu i złożenie odcisków linii papilarnych, przedłożenie ważnego dokumentu podróży (kopia i oryginał do wglądu), ponowne przedłożenie formularza wniosku na wzorze obowiązującym w dniu złożenia podania o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, wypełnionego we wszystkich wymaganych rubrykach (w dostarczonym formularzu brakuje informacji w częściach: C.II, C.III a), C.VII oraz wzoru podpisu w części D i czytelnie podpisanego z imienia i nazwiska w transkrypcji łacińskiej".

W dniu 14 sierpnia 2019 roku, w wyznaczonym przez organ terminie, skarżący stawił się w siedzibie Wydziału Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego przy [...] w P. wraz z wypełnionym na nowo formularzem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentem podróży i jego kopią. Pracownik organu przyjął dokumenty, ale odmówił pobrania linii papilarnych.

Wojewoda, pismem z dnia 8 stycznia 2020 roku, zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku z dnia 27 grudnia 2018 roku bez rozpoznania z uwagi na brak osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie oraz nieusunięcie braków formalnych wniosku.

Z kolei pismem z dnia 15 lipca 2020 roku Wojewoda wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 14 sierpnia 2019 roku.

W związku ze stanem epidemii braki formalne wniosku zostały usunięte w grudniu 2020 roku.

Decyzją z dnia 5 października 2021 roku Wojewoda odmówił skarżącemu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że "wniosek został złożony w dniu 14 sierpnia 2019 roku, tj. po upływie terminu legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce".

Mając na uwadze powyższe skarżący uznaje, że Wojewoda nieprawidłowo potraktował dokumenty złożone w trybie uzupełnienia braków formalnych wniosku w dniu 14 sierpnia 2019 roku za nowy, kolejny, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz nieprawidłowo pozostawił bez rozpoznania pierwotny wniosek z dnia 27 grudnia 2018 roku.

Skarżący zaznaczył, że w odwołaniu od decyzji z dnia 5 października 2021 roku opisał całą sytuację, lecz Wojewoda, pomimo pozyskania powyższych informacji, uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji i przekazał odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W rezultacie w dniu 18 sierpnia 2022 roku, po zapoznaniu się z aktami obu spraw, skarżący złożył ponaglenie w związku z bezczynnością Wojewody w załatwieniu wniosku z dnia 27 grudnia 2018 roku.

Skarżący uznaje, że zgodnie z wezwaniem, w zakreślonym przez organ terminie, usunął braki formalne wniosku, tj. okazał ważny dokument podróży wraz z jego kopią oraz złożył wypełniony na nowo formularz wniosku z uzupełnionymi brakującymi rubrykami. Skarżący był także gotowy do złożenia odcisków linii papilarnych. Jednak organ odmówił pobrania odcisków linii papilarnych oraz bez wyznaczenia dodatkowego terminu pozostawił wniosek bez rozpoznania.

Skarżący podniósł, że żądanie dotyczące wysokość sumy pieniężnej jest uzasadnione okolicznościami sprawy oraz skalą naruszenia.

Organ doprowadził do doznania przez skarżącego znacznego uszczerbku, tj. utraty przez skarżącego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku tego naruszenia Komendant Placówki Straży Granicznej w P. wydał w dniu 13 stycznia 2021 roku wobec skarżącego decyzję o zobowiązaniu do powrotu w terminie 30 dni wraz zakazem ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy. W ten sposób skarżący utracił prawo do wykonywania legalnie pracy i żyje w kilkuletnim stresie związanym z rzekomą nielegalnością pobytu w Polsce. Skarżący od czterech lat nie mógł wyjechać poza granice Rzeczypospolitej w tym odwiedzić swojej rodziny.

Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku wszczęcia postępowania sądowego o jej oddalenie.

W uzasadnieniu zgłoszonych żądań organ wskazał, że w dniu 27 grudnia 2018 roku, za pośrednictwem punktu podawczego Urzędu, skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Celem pobytu była kontynuacja studiów doktoranckich.

Wnioskodawca osobiście odebrał wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku. W treści wezwania wskazano braki formalne wniosku, sposób ich usunięcia, oznaczono termin usunięcia braków, a także pouczono skutkach braku ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Organ określił sposób telefonicznego umówienia się na wizytę osobistą oraz przekazał kod dostępu do sprawdzenia stanu sprawy w aplikacji internetowej.

Organ podkreślił, że w dniu 10 października 2019 roku, za pośrednictwem aplikacji mobilnej, ponownie poinformował wnioskodawcę o negatywnej formalnej weryfikacji wniosku złożonego w dniu 27 grudnia 2018 roku.

Pismem z dnia 8 stycznia 2020 roku, w związku z niestawiennictwem osobistym w wyznaczonym terminie oraz nieusunięciem braków wniosku, Wojewoda pozostawił bez rozpoznania wniosek strony 27 grudnia 2018 roku. Wnioskodawca odebrał pismo osobiście w dniu 24 stycznia 2020 roku.

Po ponad roku od dnia pozostawienia wniosku bez rozpoznania, pismem z dnia 1 marca 2021 roku, wnioskodawca wystąpił do Wojewody o zwrot opłaty skarbowej od powyższego wniosku. Pismo zostało przekazane zgodnie z właściwością do Prezydenta Miasta P..

Odnosząc się do żądań i argumentacji zawartych w skardze Wojewoda podniósł, że wnioskodawca "nie skorzystał z poprawnego, wskazanego w pouczeniu w zrozumiałym dla niego języku - języku angielskim, sposobu uzupełnienia braków formalnych". Usunięcie braków możliwe było wyłącznie na podstawie wcześniejszej telefonicznej rezerwacji wizyty. Infolinia Wydziału Spraw Cudzoziemców nie odnotowała w swoim systemie kontaktu ze strony wnioskodawcy w celu rezerwacji dogodnego dla niego terminu na wizytę w siedzibie Urzędu.

Skarżący pojawił się w siedzibie organu w dniu 14 sierpnia 2019 roku, jednakże nie na wizycie osobistej w związku z wezwaniem z 16 lipca 2019 roku, tj. wizycie wyznaczonej po kontakcie z Infolinią Wydziału Spraw Cudzoziemców, a w punkcie podawczym, gdzie przedłożył kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP oraz nie poinformował pracownika organu, że uzupełnia dokumenty w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą [...]

W związku z powyższym nie pobrano od skarżącego odcisków linii papilarnych oraz nie wyznaczono terminu ich złożenia, gdyż punkt podawczy działa jedynie w celu złożenia dokumentów, a rezerwacja wizyt odbywała się jedynie za pośrednictwem numeru telefonu wskazanego w wezwaniu. Pracownik punktu podawczego nie ma możliwości wyznaczenia daty osobistego stawiennictwa, a skarżący nie podejmował kroków w celu rezerwacji terminu wizyty.

Nowe postępowanie zostało wszczęte po sygnaturą [...] i zakończyło się decyzją z dnia 5 października 2021 roku o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Strona skorzystała z prawa do odwołania. Na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę wskazane postępowanie znajduje się w toku.

Po zapoznaniu się w dniu 25 lipca 2022 roku z aktami sprawy o sygnaturze [...], pismem z dnia 17 sierpnia 2022 roku M. K. złożył ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Wojewoda nie zgadza się z zarzutem, że pozostaje w bezczynności. Postępowanie prowadzone pod sygnaturą [...] zakończyło się czynnością materialno-techniczną, tj. pozostawieniem podania bez rozpoznania, które poprzedzono wezwaniem do usunięcia braków formalnych.

Nieusunięcie braków formalnych wniosku powoduje, że nie jest on zdolny do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji organ nie tylko nie jest zobowiązany, ale nawet nie jest uprawniony, do prowadzenia czynności postępowania administracyjnego.

Wnioskodawca, po otrzymaniu pisma o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, nie wystąpił z żądaniem przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku, ani nie złożył innych wyjaśnień. W ocenie organu storna nie wykazała się dostateczną starannością w dbałości o własne interesy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137). Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji obejmuje także brak efektywnych działań administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a.").

Skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Sąd w całości podziela stanowisko, że na pozostawienie podania bez rozpoznania, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, przysługuje skarga na bezczynność organu (uchwała NSA(7w) z 3.09.2013 r., I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014, nr 1, poz. 2). Niniejsza skarga została poprzedzona ponagleniem.

Analiza stanowiska strony skarżącej, stanowiska organu, a także analiza treści dokumentów złożonych do akt administracyjnych, a także dokumentów załączonych do skargi, ujawnia następujące bezsporne pomiędzy stronami okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.

M. K., pismem z dnia 27 grudnia 2018 roku, które złożył osobiście w biurze podawczym W. Urzędu Wojewódzkiego w P., wystąpił do Wojewody z żądaniem udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ zarejestrował sprawę pod sygnaturą [...]

Pismem opatrzonym datą 16 lipca 2019 roku, odebranym osobiście przez adresata w dniu 01 sierpnia 2019, Wojewoda wezwał wnioskodawcę do usunięcia, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, braków formalnych wniosku poprzez:

- przybycie do siedziby Urzędu w P., [...] lub do jednej z delegatur urzędu i złożenie odcisków linii papilarnych,

- przedłożenie ważnego dokumentu podróży (kopia i oryginał do wglądu),

- ponowne przedłożenie formularza wniosku na wzorze obowiązującym w dniu złożenia podania o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, wypełnionego we wszystkich wymaganych rubrykach i czytelnie podpisanego z imienia i nazwiska w transkrypcji łacińskiej.

W pouczeniu powyższego wezwania zawarto informację, że złożenie odcisków palców oraz przedłożenie oryginału ważnego dokumentu podróży jest możliwe wyłącznie na postawie wcześniejszej telefonicznej rezerwacji wizyty.

Wnioskodawca stawił się w W. Urzędzie Wojewódzkim w P. w dniu 14 sierpnia 2019 roku oraz złożył w biurze podawczym Urzędu wypełniony formularz wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, a także kserokopię dokumentu podróży. Strony zgodnie potwierdzają, że w tym dniu nie doszło do odebrania od skarżącego odcisków linii papilarnych.

Na podstawie dokumentów przedłożonych w dniu 14 sierpnia 2019 roku Wojewoda zarejestrował pod sygnaturą [...] kolejną sprawę z wniosku M. K. o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2020 roku o sygnaturze [...] Wojewoda, na podstawie art. 64 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 105 ust. 2 i art. 106 ustawy o cudzoziemcach, zawiadomił skarżącego, że pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 27 grudnia 2018 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z niestawieniem się osobistym w wyznaczonym terminie oraz w związku z nieusunięciem braków wniosku, pomimo prawidłowego wezwania i bezskutecznego upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu.

Mając na uwadze powyżej opisane okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi.

Sąd nie podziela oceny organu, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżący winien był wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku, a brak podjęcia takich czynności należy postrzegać, jako brak należytej dbałości o własne interesy.

Przepis art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) należy stosować w razie uchybienia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym.

Bezsporne okoliczności kontrolowanej sprawy wskazują natomiast, że wnioskodawca w zakreślonym przez organ terminie podjął działania mające na celu usunięcie braków formalnych wniosku, które Wojewoda ocenia, jako bezskuteczne.

Istota sporu wniesionej skargi na bezczynności dotyczy oceny legalności czynności skarżonego organu w postaci pozostawienia podania bez rozpoznania.

Sąd nie podziela przekonania Wojewody, że w kontrolowanej sprawie miało miejsce skuteczne pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Taki stan rzeczy może zaistnieć jedynie wówczas, gdy wskazana czynność materialno-techniczna nie nosi cech naruszenia prawa.

Zgodnie z treścią art. 64 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Porównanie argumentacji przedstawionej w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z okolicznościami kontrolowanej sprawy, które zostały udokumentowane w aktach sprawy i są bezsporne pomiędzy stronami, prowadzi do oczywistej konstatacji, że uzasadnienie podjętej czynności materialno-technicznej nie koresponduje z rzeczywistym stanem rzeczy.

Nieprawdziwe jest twierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu spornego zawiadomienia, że wnioskodawca nie stawił się osobiście w W. Urzędzie Wojewódzkim w P. w terminie zakreślonym w wezwaniu na usunięcie braków formalnych. Nieprawdą jest także to, że wnioskodawca nie wykonał w terminie wezwania w zakresie przedstawienia ważnego dokumentu podróży wraz z jego kopią oraz nie dokonał ponownego przedłożenia formularza wniosku celem usunięcia braków wniosku opisanych, jako wypełnienia wszystkich rubryk i czytelne podpisanie wniosku z imienia i nazwiska w transkrypcji łacińskiej.

W rzeczywistości podanie skarżącego zostało pozostawione bez rozpoznania nie dlatego, że wnioskodawca nie stawił się osobiście w siedzibie Urzędu w terminie zakreślonym w wezwaniu celem złożenia odcisków linii papilarnych, lecz dlatego, że osobiste stawiennictwo nastąpiło bez wcześniejszego telefonicznego umówienia wizyty, a punkt podawczy działa jedynie w celu składania dokumentów i nie ma możliwości wyznaczenia daty osobistego stawiennictwa, a także dlatego, że skarżący nie poinformował pracownika biura podawczego, iż składa/przedstawia dokumenty w celu wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 27 grudnia 2018 roku.

Skarżący trafnie podnosi, że czynność pozostawienia podania bez rozpoznania została dokonana z naruszeniem przepisów prawa.

W świetle treści art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35) wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec składa osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Opisany powyżej, a nałożony na cudzoziemca, obowiązek osobistego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy należy wiązać przede wszystkim z nakazem pobrania odcisków linii papilarnych od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (art. 106 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach).

Treści przepisu art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach prowadzi do jednoznacznych wniosków, że obowiązek prawny cudzoziemca wyczerpuje "osobiste stawiennictwo". Takie stanowisko dodatkowo potwierdza treść art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, który nakłada na wojewodę obowiązek wezwania cudzoziemca do "osobistego stawiennictwa", jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście.

Przyjmować należy, że osobiste złożenie wniosku przez cudzoziemca (stawiennictwo cudzoziemca) oznacza, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie jest obarczony brakiem formalnym w postaci niezłożenia odcisków linii papilarnych. Organ winien odmówić wszczęcia postępowania, gdyż z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte w rozumieniu art. 61a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 99 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy cudzoziemiec przy składaniu wniosku o udzielenie mu tego zezwolenia albo w terminie, o którym mowa w art. 106 ust. 5, nie złożył odcisków linii papilarnych w celu wydania karty pobytu.

Bezsporne okoliczności kontrolowanej sprawy ujawniają, że skarżący dwukrotnie osobiście stawił się w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego przy [...] w P.. Wnioskodawca w dniu 27 grudnia 2018 roku osobiście złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz w dniu 14 sierpnia 2019 roku, w terminie zakreślonym w wezwaniu, stawił się osobiście celem usunięcie braków formalnych wniosku. W ocenie Sądu gotowość skarżącego do złożenia odcisków linii papilarnych nie budzi żadnych wątpliwości. W aktach sprawy nie ma dowodów podważających taką ocenę.

Wskazane w treści wezwania z dnia 16 lipca 2019 roku wymogi dotyczące wcześniejszej telefonicznej rezerwacji wizyty w Urzędzie na potrzeby złożenia odcisków linii papilarnych, czy przedłożenia oryginału ważnego dokumentu podróży, wykraczają poza ustawowy obowiązek osobistego złożenia wniosku przez cudzoziemca, obowiązek osobistego stawiennictwa cudzoziemca. Należy je postrzegać, jako zależne od wojewody elementy organizacji pracy Urzędu, które nie stanowią o brakach formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Zgodnie z treścią art. 106 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach, gdy z przyczyn zależnych od wojewody nie jest możliwe pobranie odcisków linii papilarnych od cudzoziemca w dniu, w którym nastąpiło jego osobiste stawiennictwo, wojewoda wyznacza termin na ich złożenie, nie krótszy niż 7 dni.

W ocenie Sądu brak pobrania odcisków linii papilarnych od skarżącego zarówno w dniu 27 grudnia 2018 roku, jak i dniu 14 sierpnia 2019 roku, spowodowany był przyczynami zależnymi od wojewody, co aktualizowało konieczność wyznaczenia kolejnego terminu w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach.

Z powyższych względów Sąd przyjmuje, że działania podjęte w dniu 10 października 2019 roku, które polegały na "poinformowaniu wnioskodawcy za pośrednictwem aplikacji mobilnej o negatywnej weryfikacji wniosku" stanowiły niezgodną z art. 50 par. 1 i art. 54 par. 1-2 ustawy - Kodeks postępowania administracji formę realizacji prawnych obowiązków ciążących na skarżonym organie.

Sąd w całości podziela stanowisko strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisu art. 7 oraz art. 9 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, które wyraża się oczywiście bezzasadnym przyjęciem, że dokumenty złożone przez skarżącego w dniu 14 sierpnia 2019 roku stanowiły nowy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W tym zakresie odnotować należy, że skarżący podjął działania zgodne z literalnym brzmieniem skierowanego do niego wezwania, czyli w terminie wyznaczonym przez organ, ponownie przedłożył formularz wniosku na wzorze obowiązującym w dniu złożenia podania o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, który miał wypełnić we wszystkich wymaganych rubrykach i czytelnie podpisać z imienia i nazwiska w transkrypcji łacińskiej.

Argumentację organu wskazującą, że skarżący nie poinformował pracownika biura podawczego, iż składa/przedstawia dokumenty w celu wykonania wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie wniosku z dnia 27 grudnia 2018 roku, Sąd rozpoznał, jako całkowicie chybioną próbę przerzucenia na wnioskodawcę odpowiedzialności za skutki zaniedbań w realizacji obowiązków procesowych przez organ prowadzący postępowanie administracyjne.

Przyjmując ocenę, że bezczynności Wojewody miała charakter rażącego naruszenia prawa Sąd uwzględnił oczywistość zaniedbań w zakresie wykonywania obowiązków procesowych.

Pomiędzy datą stawiennictwa wnioskodawcy celem usunięcia braków formalnych spornego wniosku (14 sierpnia 2019 roku), a datą czynności pozostawienia podania bez rozpoznania (8 stycznia 2020 roku), upłynęło prawie pięć miesięcy, czyli okres, który pięciokrotnie przekracza maksymalny termin załatwienia sprawy administracyjnej oraz ponad dwukrotnie przekracza maksymalny termin załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej w rozumieniu art. 35 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Przez taki okres organ prowadził dwa postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a następnie po upływie ponad roku od daty złożenia pierwotnego wniosku, pozostawił bez rozpoznania podanie skarżącego z dnia 27 grudnia 2018 roku, i to w oparciu o nieprawdziwe twierdzenia. Taki stan rzeczy w ocenie Sądu nie może zostać zakwalifikowany inaczej niż, jako rażące zaniedbaniem obowiązków procesowych organu administracji publicznej.

Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie zachodzi potrzeba zastosowania dodatkowych środków prawnych zwalczania bezczynności organu administracji publicznej, środków o charakterze kompensacyjnym.

Uwzględniając skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze nie tylko oczywiste zaniedbania procesowe, które bezpośrednio prowadziły do pozostawienia podania bez rozpoznania, ale także okoliczności powołane w uzasadnieniu skargi, a w szczególności to, że na skutek kwestionowanej czynność materialno-technicznej pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utracił statusu pobytu legalnego, co ostatecznie doprowadziło do wydania w dniu 13 stycznia 2021 roku przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w P. decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy.

Sąd uznał jednak, że oczekiwania zgłoszone przez skarżącego, co do wysokości żądanej sumy pieniężnej są wygórowane. Przyznana skarżącemu wyrokiem kwota dwóch tysięcy złotych jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa, które niewątpliwie ma cechy zaniedbania obowiązków procesowych, ale pozbawione jest znamion celowego działania na szkodę skarżącego.

Uwzględnić również należało, że podnoszony w skardze okres bezczynności ustalony przez stronę na ponad trzydzieści siedem miesięcy nie może obciążać jedynie Wojewody. Chociaż w zawiadomieniu o pozostawieniu podania bez rozpoznania organ zawarł tylko pouczenie o możliwości złożenia ponaglenia, ale już nie skargi do sądu administracyjnego, to nie można tracić z pola widzenia tej okoliczności, że ostatecznie to skarżący zdecydował o złożeniu ponaglenia dopiero w dniu 17 sierpnia 2022 roku, a następnie skargi do sądu administracyjnego w dniu 7 września 2022 roku.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 149 §1 pkt 1, §1a, §2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zobowiązał organ do prowadzenia postępowania i załatwienia wniosku skarżącego z dnia 27 grudnia 2018 roku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1 wyroku), stwierdził bezczynność, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną w kwocie [...]zł (pkt 3 wyroku) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4 wyroku).

O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi (100 zł).