II URN 62/95

Wyrok z dnia 14 lutego 1996 r. II URN 62/95 Zespół Składnic Lasów Państwowych, jako jednostka organizacyjna Lasów Państwowych nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Gwa- rantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1). Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawoz- dawca), Maria Tyszel, Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 1996 r. sprawy z wniosku Zespołu Składnic Lasów Państwowych w M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o zwolnienie z obowiązku zapłaty składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 1995 r., [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił rewizję Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych Oddział w S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Koszalinie z dnia 2 listopada 1994 r., [...]. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 1 sierpnia 1994 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. orzekł, że "wszystkie jednostki organizacyjne Lasów Państwowych są zobowiązane do opłacania składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych", dlatego też Zespół Składnic Lasów Państwowych w M. powinien od dnia 1 stycznia 1994 r. opłacać takie składki. Zdaniem organu rentowego, skoro wszystkie jednostki organizacyjne Lasów Państwowych mogą być likwidowane, istnieje podstawa prawna do żądania płacenia dochodzonych składek. W odwołaniu od powyższej decyzji, Zespół Składnic wniósł o jej zmianę i ustale- nie, że nie ma obowiązku opłacania składek. Stosownie bowiem do art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 1991 r., Nr 101, poz. 444), wszystkie jed- nostki Lasów Państwowych są państwowymi jednostkami organizacyjnymi reprezen- tującymi Skarb Państwa i jako takie nie podlegają likwidacji, a jedynie ewentualnemu przekształceniu organizacyjnemu. Wyrokiem z dnia 2 listopada 1994 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Koszalinie, zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że na wnios- kodawcy nie ciąży obowiązek opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świad- czeń Pracowniczych. Zespół Składnic Lasów Państwowych w M. jest bowiem jednostką organizacyjną Lasów Państwowych utworzoną na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444) i reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Ustawa przewiduje możliwość zmian organizacyjnych, w tym i likwidację poszczególnych jednostek organizacyjnych, ale Lasy Państwowe jako takie likwidacji nie podlegają. Pracownicy zlikwidowanej jednostki mogą żądać zaspokojenia swoich roszczeń z majątku jednostki, która przejęła majątek jednostki zlikwidowanej. Dlatego też nie ma do nich zastosowania ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pra- cowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1). Wobec rewizji pozwanego Oddziału ZUS, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 stycznia 1995 r., [...] zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego, podzielając w uzasadnieniu jego stanowisko, że nie jest wyłączona likwidacja jednostki organizacyjnej będącej stroną postępowania, co uzasadnia opłacanie składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. 2 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności praco- dawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1) oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wnosił o jego uchylenie i oddalenie rewizji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, rewidujący powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1995 r., II UZP 7/95 - OSNAPiUS 1995 nr 21 poz. 265, w której wyrażono pogląd, iż "nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna Lasów Państwowych nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przewidzianych w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o och- ronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1991 r., Nr 1, poz. 1)". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, zaś jej uwzględnienie powoduje uchy- lenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji organu rentowego od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie. Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte w przytoczonej wyżej uchwale z dnia 5 kwietnia 1995 r., II UZP 7/95, jak też jej uzasadnie- nie. Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1 ze zm.) wyłączyła w art. 2 ust. 2 z zakresu swego działania pracodawców, wobec których odrębne przepisy nie przewidują możliwości ogłoszenia ich upadłości i likwidacji. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444), powierzyła zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu - Lasy Państwowe, wyłączając tylko lasy w parkach narodowych. Lasy Państwowe,będące państwową jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej,reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (art. 32 ust. 1 ustawy o lasach), zaś w ich skład, stosownie do przepisu ust. 2 art. 32, wchodzą: Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Pańs- twowych oraz nadleśnictwa. Te ostatnie jednostki (regionalne dyrekcje i nadleśnictwa) tworzy, łączy, dzieli i likwiduje, a także określa terytorialny zasięg ich działania Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Z faktu, że wyżej wymienione jednostki mogą być m.in. likwidowane, nie można jednak wyprowadzać wniosku, że nie są one w związku z tym wyłączone z działania ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych. Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna reprezentująca Skarb Państwa, w zakresie zarządzanego mienia, nie podlegają likwidacji w trybie przepisu art. 18a ustawy z dnia 25 września 1991 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 18, poz.80 ze zm.), jak też w trybie i na zasadach przewidzianych ustawą z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), zaś likwidacja ich poszczególnych jednostek organizacyjnych może być dokonywana wyłącznie w formie decyzji administracyjnej, wiążącej się ze zmianami organizacyjnymi w zakresie zarządzania majątkiem Skarbu Państwa, przy kontynuowaniu dotychczasowej działalności gospodarczej w innej formie prawnej, przewidzianej w ustawie o lasach. Ustawa ta nie wyłącza nadto odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowią- zania Lasów Państwowych jako państwowej jednostki organizacyjnej. Stąd też nie mają do niej zastosowania przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) - art. 3 § 1 rozporządzenia. Celem ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych jest ochrona takich roszczeń wówczas, gdy ich realizacja zostaje zagrożona brakiem środ- ków finansowych pracodawcy po wszczęciu postępowania likwidacyjnego. Dlatego nie każda likwidacja pracodawcy może być uznawana za wystarczającą przesłankę do objęcia uregulowaniem art. 2 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Odmienny pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie może być w związku z tym uznany za trafny, zaś Sąd Najwyższy podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie, jak i Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zajęte w postano- wieniu z dnia 26 stycznia 1995 r., sygn. akt III AUr 32/95 w analogicznej sprawie. Z tych przyczyn należało uwzględnić rewizję nadzwyczajną i orzec jak w sen- tencji, po myśli art. 422 § 1 k.p.c. Zaskarżony wyrok nie tylko rażąco narusza prawo, ale także interes Rzeczypos- politej Polskiej. Obciążanie pracodawcy, wbrew obowiązującemu prawu, składkami na rzecz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, przy niejednolitości orzecznictwa w ramach okręgu jednego Sądu Apelacyjnego, podważa zaufanie obywateli do organów sprawiedliwości i narusza tym samym interes Rzeczypospolitej Polskiej. =======================================