III CZP 108/09

Sygn. akt III CZP 108/09 POSTANOWIENIE składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Dnia 7 grudnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski (sprawozdawca) SSN Henryk Pietrzkowski SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Bogumiła Ustjanicz SSN Tadeusz Wiśniewski SSN Dariusz Zawistowski na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2010 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Piotra Wiśniewskiego, na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego we wniosku z dnia 2 października 2009 r., BSA I-4110-3/09, "Czy na skutek wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. SK 77/06 (OTK-ZU 2008 Nr 3A, poz. 39), w którego sentencji stwierdzono niezgodność z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w części obejmującej słowa: "kończącego postępowanie w sprawie", dopuszczalna stała się skarga do Sądu Najwyższego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie?" umarza postępowanie. 2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06 (OTK-A Zb. Urz. 2008, nr 3, poz. 39) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4241 § 1 i 2 k.p.c., w części obejmującej słowa: „kończącego postępowanie w sprawie” jest niezgodny z Konstytucją. W związku z powstałymi w wyniku tego wyroku rozbieżnościami w orzecznic- twie, a także uwzględniając poważne wątpliwości jurydyczne spowodowane istotną niespójnością tkwiącą w uzasadnieniu wymienionego wyroku, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zwrócił się o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne przytoczone na wstępie. Już w chwili składania tego wniosku toczyły się prace nad zmianą przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zmierzające do usunięcia rozstroju normatywnego spowodowanego wymienionym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W ich wyniku w dniu 22 lica 2010 r. uchwalono ustawę o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), która weszła w życie w dniu 25 września 2010 r. Zgodnie z przepisami tej ustawy, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje tylko od prawomocnych wyroków sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie oraz od postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie, wydanych przez sąd drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądów państw obcych oraz w postępowaniu o uznanie i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą (art. 4241 , art. 5192 , art. 11481 § 3, art. 11511 § 3 i art. 1215 § 3 k.p.c.). Od innych prawomocnych orzeczeń, w tym postanowień incydentalnych, a także orzeczeń wydanych w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym i naprawczym, skarga nie przysługuje (art. 7674 § 3 k.p.c. oraz art. 33 ust. 3 i art. 2231 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, jedn. tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), 3 a jeżeli przez ich wydanie została wyrządzona szkoda, strona może dochodzić jej wynagrodzenia bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, czyli przed sądem powszechnym, bezpośrednio od Skarbu Państwa, w sprawie o odszkodowanie (art. 4241b ). Unormowanie to jest zharmonizowane z art. 4171 § 2 zdanie pierwsze k.c. w nowym brzmieniu, z którego jednoznacznie obecnie wynika, że jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej – a te właśnie tak stanowią – można dochodzić odszkodowania bez obowiązku uzyskania orzeczenia prejudycjalnego. W tej sytuacji zagadnienie prawne sformułowane we wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego straciło aktualność. Jest to tym bardziej oczywiste, że w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. nie przewidziano przepisów międzyczasowych, co oznacza – zgodnie z zasadą bezzwłocznego stosowania przepisu procesowego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, zasady prawnej, z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53) – iż od chwili wejścia w życie tej ustawy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń innych niż wymienionych w art. 4241 k.p.c. jest niedopuszczalna. Dotyczy to także skarg wniesionych przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy. Mając na względzie przedstawione okoliczności – uznawszy, że podjęcie oczekiwanej uchwały stało się zbędne – Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego cofnął wniosek i wniósł o umorzenie postępowania. W tym stanie rzeczy, zważywszy również, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego jest wyłącznym dysponentem wniosku przewidzianego w art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym).