III SA/Gd 689/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 11 października 2023 r. nr OBŻ.906.2.2.2023.MK w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdyni zakazał M. S.A. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca") wprowadzenia do obrotu handlowego w krajach Unii Europejskiej partii suplementu diety importowanej przez skarżącą, jak również zastosował dokładnie opisane w treści decyzji nakazy.

Powyższa decyzja została doręczona w dniu 31 sierpnia 2023 r. w siedzibie organu A. R., Kierownikowi Agencji Celnej T. w P.

Dnia 19 września 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika adwokata B. T. (któremu pełnomocnictwa udzieliła w dniu 12 września 2023 r.) wniosła odwołanie.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku (dalej: "organ") postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że decyzja z dnia 25 sierpnia 2023 r. została prawidłowo i skutecznie doręczona skarżącej w dniu 31 sierpnia 2023 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 14 września 2023 r.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, żądając jego uchylenia.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1/ art. 40 § 1-2 i art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 48 ust. 9 i art. 50 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 ze zm., dalej: Pr. przedsiębiorców), poprzez błędne przyjęcie, że pracownik upoważniony do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych jest także uprawniony do reprezentowania przedsiębiorcy w postępowaniu administracyjnym, w tym do odbioru decyzji;

2/ art. 40 § k.p.a., poprzez przyjęcie za skuteczne doręczenia decyzji A. R., mimo że uprawnionym do jej odbioru był pełnomocnik skarżącej ustanowiony w osobie T. S.;

3/ art. 42 § 1-3 oraz art. 45 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że osobom prawnym (spółkom akcyjnym) można doręczać korespondencję w lokalu organu administracji lub w miejscu, gdzie zastanie się pracownika spółki.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że A. R. był osobą upoważnioną jedynie w sprawach dotyczących granicznych kontroli importowych (odbioru zawiadomień o kontrolach, uczestniczenia w nich, składania wyjaśnień, podpisywania protokołów). Podstawą upoważnienia były przepisy art. 50 Pr. przedsiębiorców. Natomiast osobą upoważnioną do reprezentowania skarżącej w postępowaniach administracyjnych był T. S. Upoważnienie udzielone mu w dniu 13 lutego 2023 r. obejmowało wszelkie czynności związane z dokonywaniem zgłoszenia celnego, w tym odbiór pozwoleń i decyzji. W tych okolicznościach za nieskuteczne należy uznać doręczenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Skarżąca faktycznie zapoznała się z decyzją w dniu 6 września 2023 r., tj. z chwilą przesłania skarżącej decyzji w wersji elektronicznej na adres e-mail, a zatem odwołanie wniesione w dniu 19 września 2023 r. nie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Organ nie podzielił argumentacji skargi, w świetle której decyzja nie została doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru. Zwrócił uwagę na szeroki zakres umocowania udzielonego A. R. w sprawach dotyczących granicznych kontroli produktów importowanych przez skarżącą. Zdaniem organu skoro osobą uprawnioną do odbioru decyzji w imieniu skarżącej była osoba fizyczna, to jej doręczenie było zgodne z art. 42 § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, Ł. S., Prezes Zarządu M. Spółki Akcyjnej z siedzibą w R., uprawniony do jednoosobowej reprezentacji spółki (co wynika z dołączonego do skargi KRS- u), udzielił w dniu 13 lutego 2023 r. A. R. pełnomocnictwa do reprezentowania spółki "przed Powiatową Stacją Sanitarno – Epidemiologiczną w Gdyni w sprawach dotyczących granicznych kontroli importowych naszych ładunków". Wskazano również, że pełnomocnictwo ma charakter bezterminowy i upoważnia do udzielania dalszych pełnomocnictw.

Tego samego dnia A. R. złożył pisemne oświadczenie, że jest pracownikiem firmy spedycyjnej T., na stanowisku Kierownika Agencji Celnej, działa w imieniu w/w firmy i jest upoważniony do reprezentowania w niniejszej sprawie klienta- M. S. A.

Z przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ( t.j. Dz.U. z 2023 r., poz.1448, dalej jako "ustawa") wynika, że po dopełnieniu przez osobę odpowiedzialną za przywóz lub wywóz towarów obowiązku złożenia wniosku o przeprowadzenie granicznej kontroli sanitarnej właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadza kontrolę, w wyniku której albo wydaje świadectwo stwierdzające spełnianie przez towary wymagań zdrowotnych, albo podejmuje inne działania w przypadku stwierdzenia, że towary nie spełniają tych wymagań ( art. 81- 82 ustawy).

Dodatkowo art. 82 ust. 3 ustawy stanowi, że organy celne obejmują towary objęte graniczną kontrolą sanitarną procedurą celną, zgodnie z warunkami określonymi w świadectwie stwierdzającym spełnienie przez te towary wymagań zdrowotnych albo zgodnie z działaniami, o których mowa w ust. 2.

W niniejszej sprawie A. R. złożył w dniu 23 lutego 2023 r., w imieniu M. S. A., wniosek o dokonanie granicznej kontroli sanitarnej środka spożywczego – suplementu diety oraz prowadził korespondencję e-mailową w sprawie kompletności wniosku.

Na skutek przeprowadzonej kontroli Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdyni nie wydał świadectwa stwierdzającego spełnianie przez towary wymagań zdrowotnych, lecz wydał decyzję z dnia 25 sierpnia 2023 r. o zakazie wprowadzenia do obrotu handlowego towaru objętego wnioskiem o dokonanie granicznej kontroli sanitarnej.

Ta właśnie decyzja dostała doręczona przez organ A. R. , jako pełnomocnikowi M., w dniu 31 sierpnia 2023 r., przy czym decyzja nie zastała wysłana za pośrednictwem poczty.

Spółka M. w skardze wywodzi, że odwołanie wniosła w terminie, bowiem A. R. był uprawniony do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych, nie był natomiast uprawniony do reprezentowania przedsiębiorcy w toku postępowania administracyjnego, w tym do odbioru decyzji. Zarzucono również, że doręczenie dokonane A. R. nie było skuteczne, bowiem ustanowiono pełnomocnika do odbioru decyzji w osobie T. S.

Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że błędne jest stanowisko skarżącej spółki, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 40 § 1-2 i art. 45 k.p.a. oraz art. 48 ust. 9 i art. 50 Pr. Przedsiębiorców.

Wskazane przez skarżącą przepisy Pr. Przedsiębiorców stanowią:

- art. 48 ust. 9 - w przypadku podejmowania czynności kontrolnych, o których mowa w ust. 5, zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli może być doręczone przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej, a w razie nieobecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, zawiadomienie może być doręczone zarządzającemu w imieniu przedsiębiorcy zakładem lub inną wyodrębnioną częścią przedsiębiorstwa lub kierownikowi wyodrębnionej komórki organizacyjnej przedsiębiorstwa. Przepisy art. 49 ust. 1 i 10 stosuje się odpowiednio;

- art. 50:

1. Czynności kontrolne wykonuje się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej.

3. Przedsiębiorca wskazuje na piśmie osobę upoważnioną, o której mowa w ust. 1, w szczególności w czasie swojej nieobecności.

Należy zauważyć, że przywołane przepisy są objęte Rozdziałem 5 Pr. Przedsiębiorców – "ograniczenia kontroli działalności gospodarczej".

Z treści art. 45 ust. 1 Pr. Przedsiębiorców wynika, że kontrola ta dotyczy działalności gospodarczej przedsiębiorców. Tymczasem kontrola dokonywana po złożeniu wniosku o przeprowadzenie granicznej kontroli sanitarnej dotyczy zgłoszonego towaru, a nie przedsiębiorcy. Przepisy Pr. Przedsiębiorców nie mogły być zatem naruszone, skoro nie miały w niniejszej sprawie zastosowania.

Natomiast przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które według skarżącej zostały naruszone, mają treść następującą :

- art. 40 § 1 - Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi;

- art. 40 § 2 - Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika;

- art. 45 - Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.

Dokonując analizy pełnomocnictwa udzielonego A. R. stwierdzić należy, że zostało ono określone szeroko - w sprawach dotyczących granicznych kontroli importowych. Skoro kontrola taka kończy się wydaniem świadectwa stwierdzającego spełnianie przez towary wymagań zdrowotnych albo podjęciem innych działań w przypadku nie spełniania tych wymagań uznać należy, że udzielone pełnomocnictwo obejmowało także doręczenie decyzji wydanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdyni w dniu 25 sierpnia 2023 r. Decyzja ta poprzedzona została zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2023 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego wobec M. w sprawie granicznej kontroli sanitarnej objętej wnioskiem z dnia 23 lutego 2023 r.

Z zapisu zawartego w pełnomocnictwie wynika szeroki zakres umocowania A. R. do reprezentowania skarżącej spółki przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Gdyni, bo tak oczywiście należy rozumieć zapis "przed Powiatową Stacją Sanitarno – Epidemiologiczną w Gdyni" , a co wynika z treści art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U. z 2023 r., poz.338) -

"Państwowy wojewódzki, państwowy powiatowy i państwowy graniczny inspektor sanitarny kierują działalnością odpowiednio wojewódzkiej, powiatowej i granicznej stacji sanitarno-epidemiologicznej", jak też z art. 15 ust.1 tej ustawy - państwowy inspektor sanitarny wykonuje zadania przy pomocy podległej mu stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Umocowanie dla A. R. nie zostało ograniczone jedynie do złożenia wniosku o dokonanie granicznej kontroli sanitarnej czy też postępowania kontrolnego , lecz wyraźnie obejmuje ono "sprawy dotyczące granicznych kontroli importowych".

Przywoływane przez skarżącą pełnomocnictwo z dnia 13 lutego 2023r. udzielone T. S. nie znajduje się w aktach administracyjnych, ani też nie zostało przedłożone przez skarżącą w toku postępowania przez sądem. Z treści skargi wynika jednak , że upoważnienie to obejmowało wszelkie czynności związane z dokonywaniem zgłoszenia celnego, w tym odbieranie pozwoleń i decyzji.

Zauważyć w tej sytuacji należy, że problematykę dokonywania zgłoszeń celnych normują przede wszystkim przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2013.269.1 ) oraz przepisy rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U.UE.L.2015.343.558 ).

Są to inne postępowania, niż prowadzone przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wynika to nie tylko z odrębności unormowań dotyczących działań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej i organów celnych , ale także z treści przywołanego powyżej art. 82 ust. 3 ustawy - organy celne obejmują towary objęte graniczną kontrolą sanitarną procedurą celną, zgodnie z warunkami określonymi w świadectwie stwierdzającym spełnienie przez te towary wymagań zdrowotnych albo zgodnie z działaniami, o których mowa w ust. 2.

Udzielone T. S. pełnomocnictwo dotyczyło zatem nie działań podejmowanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, lecz działań podejmowanych przez organy celne.

Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi ( A. R.) zgodnie z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. Skarżąca nie wykazała natomiast, by w niniejszej sprawie ustanowiła kilku pełnomocników i wskazała pełnomocnika, któremu należy dokonywać doręczeń. Przepisy art. 40 §1 i art. 45 k.p.a. w przypadku objętym zarzutem 1. skargi nie miały w sprawie zastosowania i nie zostały naruszone.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że doręczenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdyni z dnia 25 sierpnia 2023 r. A. R., jako pełnomocnikowi skarżącej spółki, było uprawnione.

Skarżąca spółka zarzucała również naruszenie art. 42 § 1-3 oraz art. 45 k.p.a. Przepis art. 42 k.p.a. ma brzmienie następujące:

§ 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.

§ 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

§ 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.

Treść art. 45 k.p.a. została przytoczona powyżej.

Zarzut naruszenia wskazanych przepisów skarżąca uzasadniła błędnym przyjęciem, że spółkom akcyjnym można doręczać korespondencję w lokalu organu administracji publicznej lub w miejscu, gdzie zastanie się pracownika takiej jednostki organizacyjnej.

Także ten zarzut jest, w ocenie Sądu, chybiony. Zauważyć bowiem trzeba, że organ nie dokonał doręczenia wydanej decyzji skarżącej spółce bezpośrednio, lecz ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi A. R., który nadto nie był pracownikiem skarżącej spółki M., lecz firmy T.

Firma T. prowadzona jest w ramach indywidualnej działalności gospodarczej. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 45 k.p.a. Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak jak każdej innej osobie fizycznej, tj. zgodnie z art. 42 § 1-3 k.p.a. ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 lipca 2019 r. , sygn. akt III SA/Łd 446/19 , publ. LEX nr 2715110 ). Powyższe oznacza, że doręczenia takiego można dokonać zarówno w miejscu pracy, jak również w lokalu organu administracji publicznej.

Zatem prawidłowe było doręczenie A. R., działającemu jako pracownik firmy T., a jednocześnie będącemu pełnomocnikiem skarżącej spółki M., przedmiotowej decyzji w myśl art. 42 § 2 k.p.a. w lokalu organu administracji publicznej.

W tej sytuacji uznać należy, że Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku prawidłowo przyjął, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło do rąk pełnomocnika w dniu 31 sierpnia 2023 r. , a co za tym idzie – że termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., upływał w dniu 14 września 2023 r. Przepis ten stanowi bowiem, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Skoro zatem odwołanie zostało wniesione przez skarżącą spółkę dopiero w dniu 19 września 2023 r., organ odwoławczy zasadnie , w oparciu o art. 134 k.p.a. , stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi , na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.