III SA/Łd 176/23

Dnia 24 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2023 roku Nr SKO.418.54.2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. [pic]

III SA/Łd 176/23

Uzasadnienie

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej u.p.e.a., przesłał wierzycielowi – Marszałkowi Województwa Łódzkiego pisma zobowiązanego K.D. z 26 września 2022 r., zawierające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 14 września 2022 r. o numerach: [...] oraz [...]. Zobowiązany wniósł zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, w którym podnosi kwestię zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na toczące się postępowanie sądowe co do prawidłowości wydanych przez wierzyciela - Marszałka Województwa Łódzkiego decyzji ustalających opłaty podwyższone za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym za 2016 r. w wysokości 12 640 220,00 zł znak: RŚIII.7253.11.2019.MW oraz za 2017 r. w wysokości 111 411 271,00 zł znak: RŚIII.7253.12.2019.MW. Decyzje te stały się ostateczne 11 września 2019 r.

Postanowieniem z 12 października 2022 r. Marszałek Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. oraz art. 141 k.p.a., w związku z art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 279 ust. 2, 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 1 oraz art. 293 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.), oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w myśl art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 zm.), dalej p.ps.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu administracyjnego lub czynności.

Z kolei zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Ponadto art. 6 ww. ustawy nakłada na wierzyciela obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Zaniechanie złożenia wniosku wraz z tytułem egzekucyjnym do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego stanowi umyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Organ podkreślił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzjami z 4 września 2019 r., znak: SK0.4141.93.2019 i SK0.4141.94.2019 utrzymało w mocy decyzje Marszałka Województwa Łódzkiego z 24 maja 2019 r., znak: RŚIII.7253.11.2019.MW, RŚIII.7253.12.2019.MW, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokami z 25 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 850/19, II SA/Łd 851/19, oddalił skargi zobowiązanego. Postanowieniami z 23 lutego 2021 r., znak: SKO.4170.8.2021, SKO.4170.9.2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 września 2019 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wydało postanowienia znak: SKO.4170.23.2021 oraz SKO.4170.24.2021, które utrzymały w mocy postanowienia z 23 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokami z 6 lipca 2021 r., II SA/Łd 391/21, II SA/Łd 392/21, oddalił skargi zobowiązanego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzjami z 16 lutego 2022 r. znak: SKO.4170.127.2021 oraz SKO.4170.128.2021, odmówiło uchylenia ostatecznych decyzji z 4 września 2019 r., utrzymujących w mocy decyzje Marszałka Województwa Łódzkiego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi ponownie decyzjami z 6 kwietnia 2022 r., znak: SKO.4170.44.2022 oraz SKO.4170.45.2022, utrzymało w mocy własne decyzje z 16 lutego 2022 r., odmawiające uchylenia decyzji z 4 września 2019 r., o numerach: SK0.4141.93.2019 i SKO.4141.94.2019.

Organ stwierdził, że analiza przebiegu postępowania, a w szczególności czynności podejmowanych przez zobowiązanego, pozwala przyjąć, że jego celem jest jedynie doprowadzenie do odwleczenia w czasie spłaty zadłużenia. W opinii wierzyciela postępowanie zobowiązanego służy bezzasadnemu wydłużeniu postępowania oraz doprowadzenia do przedawnienia roszczenia.

Na postanowienie wierzyciela zażalenie złożył

K.D. , zarzucając mu naruszenie:

1/ art. 6 k.p.a. w związku z art. 1 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie przy rozpatrzeniu zarzutów w sprawie egzekucyjnej przepisów u.p.e.a.;

2/ art. 7 k.p.a. w związku z wydaniem tylko jednego postanowienia w sprawie i połączeniem do łącznego rozpatrzenia dwóch odrębnie wniesionych zarzutów, w sytuacji, gdy żaden przepis u.p.e.a. nie daje podstaw do tzw. połączenia spraw i wydania jednego rozstrzygnięcia;

3/ art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., w związku z wydaniem postanowienia o oddaleniu zarzutów, w sytuacji, gdy wierzyciel wydaje postanowienie prezentujące stanowisko, co do wniesionych zarzutów;

4/ art. 34 § 2 u.p.e.a. w związku z brakiem merytorycznego rozpatrzenia odwołania.

Postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Wierzyciel jest związany zarzutami zobowiązanego i w postanowieniu w przedmiocie zarzutów nie może wypowiadać się co do kwestii, które nie zostały przez zobowiązanego podniesione. Zakres postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. wyznacza treść zgłoszonych zarzutów. Skutkiem tego jest ograniczenie zakresu postanowienia w przedmiocie zarzutów do oceny tylko nieprawidłowości zgłoszonych przez zobowiązanego w formie zarzutów.

Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym. W myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia o dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Podniesione w zarzutach okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez wierzyciela. Jeżeli zatem konkretny zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego we właściwym terminie, to nie może być rozpoznany przez wierzyciela.

Katalog zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które można podnieść, zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a.

W przedmiotowej sprawie wniesiono, na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zarzut nieistnienia obowiązku oraz na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (odroczenia terminu wykonania obowiązku) i b (rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej).

Egzekwowane należności pieniężne (opłata podwyższona za korzystanie ze środowiska) zostały ustalone ostatecznymi i prawomocnymi decyzjami organu administracji publicznej.

Nieistnienie obowiązku dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czyli np. nie wydano decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek lub została wydana taka decyzja, ale uchylono ją zanim stał się wymagalny obowiązek nią nałożony.

Instrumenty procesowe, jakimi dysponuje zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogą służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnej konkretyzującej ciążący na nim obowiązek. Posiadanie przez decyzję przymiotu ostatecznej i prawomocnej czyni ją wykonalną ze wszelkimi tego konsekwencjami dla zobowiązanego, również z poddaniem przymusowi egzekucyjnemu. Niedopuszczalna jest sytuacja, aby w postępowaniu egzekucyjnym badana była prawidłowość decyzji administracyjnych. Kwestie dotyczące postępowania administracyjnego nie mogą przynieść żadnego skutku w odrębnym od niego postępowaniu egzekucyjnym.

Organ wskazał następnie, odnosząc się do argumentów zobowiązanego, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie ma żadnego wpływu na wykonalność decyzji administracyjnej. Wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej jest możliwe, ale na podstawie przepisów: art. 152 § 1 k.p.a. (wznowienie postępowania), art. 159 § 1 k.p.a. (stwierdzenie nieważności decyzji), art. 187 k.p.a. (sprzeciw prokuratora albo RPO). Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w tym przedmiocie również nie ma wpływu na wykonalność decyzji.

W myśl art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (a nie prezentujące stanowisko co do wniesionych zarzutów). Jeżeli w podaniu wniesiono więcej niż jeden zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel wydaje jedno postanowienie, w którym odnosi się do poszczególnych zarzutów.

Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K.D., zarzucając mu naruszenie:

1/ art. 6 k.p.a. w związku z art. 1 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie przy rozpatrzeniu zarzutów w sprawie egzekucyjnej przepisów u.p.e.a.;

2/ art. 15 k.p.a. w związku z brakiem merytorycznego rozpatrzenia zażalenia na etapie postępowania odwoławczego;

3/ art. 34 § 2 u.p.e.a. w związku z uznaniem za prawidłowe wydanie przez organ I instancji tylko jednego postanowienia w sprawie i połączeniem do łącznego rozpatrzenia dwóch odrębnie wniesionych zarzutów, w sytuacji, gdy żaden przepis u.p.e.a. nie daje podstaw do tzw. połączenia spraw i wydania jednego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że działając na podstawie art. 33 § 1 i art. 35 § 1 2, w związku art. 54 § 1 u.p.e.a. wniósł zarzuty w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych [...] oraz [...], wraz z wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów, a w szczególności zwolnienia z zajęcia co najmniej jednego rachunku bankowego, celem umożliwienia regulowania należności wobec kontrahentów, ZUS i US.

W trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. skarżący wnosił o zwolnienie 75 % środków na rachunku bankowym celem umożliwienia regulowania należności wobec kontrahentów, ZUS i US.

Zgodnie z art. 1 u.p.e.a. wskazana ustawa określa procedurę prowadzonego przez organy egzekucyjne postępowanie, a zatem jest przepisem lex specialis w stosunku do k.p.a. Jak wskazuje treść skarżonego postanowienia, w tym pouczenie, wierzyciel, jako organ zajmujący stanowisko względem organu egzekucyjnego, opierał się na podstawie przepisów k.p.a..

Ponadto na dwa odrębne zarzuty organ I instancji wydał tylko jedno postanowienie w sprawie, dokonując połączenia do łącznego rozpatrzenia dwóch odrębnie wniesionych zarzutów, w sytuacji, gdy żaden przepis u.p.e.a. nie daje podstaw do tzw. połączenia spraw i wydania jednego rozstrzygnięcia.

Zastrzeżenia skarżącego budzi także naruszenie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., w związku z wydaniem postanowienia o oddaleniu zarzutów, w sytuacji, gdy wierzyciel wydaje postanowienie prezentujące stanowisko, co do wniesionych zarzutów.

Zażalenie zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, które wydało postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia wydanego w I instancji.

Argumentacja organu odwoławczego jest bardzo oszczędna, a wręcz fragmentaryczna. Samo przytoczenie przebiegu sprawy, powtórzenie poprzedniego uzasadnienia, czy powołanie się na literalne brzmienie przepisów, nie jest wystarczające. W uzasadnieniu powinno się znaleźć ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie, a więc uzasadnienie powinno zawierać interpretację przepisu w odniesieniu do określonej sprawy. W uzasadnieniu powinna również zostać uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził organ stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie.

Skarżący podkreślił, że zasada prawdy obiektywnej ustanowiona w art. 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Organ odwoławczy utrzymując postanowienie organu I instancji w mocy nie zbadał prawidłowości jego wydania, a w szczególności nie odniósł się do fundamentalnego pytania: czy na dwa odrębne zarzuty do dwóch różnych spraw organ I instancji może wydać tylko jednego postanowienie w sprawie?

Skarżący dodał również, że złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Marszałka Województwa Łódzkiego z 24 maja 2019 r., wymierzającej przedsiębiorcy opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z wydaniem 3 lutego 2023 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ostatecznej decyzji pod sygn. KOA 1714/OŚ/17, uchylającą decyzję Marszałka Województwa Mazowieckiego nr 25/17/OŚ z 29 marca 2017 r., znak OS-WO-11.7253.104.2016.BZ, wymierzającej przedsiębiorcy opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, a ustalenia z tej sprawy "rzucają nowe światło" na sprawy zn. RŚ III.7253.11.2019.MW, oraz RŚ III.7253.12.2019.MW.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej u.p.e.a., przesłał wierzycielowi – Marszałkowi Województwa Łódzkiego pisma zobowiązanego K.D. z 26 września 2022 r., zawierające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wszczętej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 14 września 2022 r. o numerach: [...] oraz [...]. Zobowiązany wniósł zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, w którym podnosi kwestię zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na toczące się postępowanie sądowe co do prawidłowości wydanych przez wierzyciela - Marszałka Województwa Łódzkiego decyzji ustalających opłaty podwyższone za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym za 2016 r. w wysokości 12 640 220,00 zł znak: RŚIII.7253.11.2019.MW oraz za 2017 r. w wysokości 111 411 271,00 zł znak: RŚIII.7253.12.2019.MW. Decyzje te stały się ostateczne 11 września 2019 r.

Postanowieniem z 12 października 2022 r. Marszałek Województwa Łódzkiego, na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei po wniesieniu przez zobowiązanego zażalenia, Samorządowe Kolegium odwoławcze w Łodzi, zaskarżonym do Sądu postanowieniem, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być, zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a, w szczególności:

1/ nieistnienie obowiązku;

2/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3/ błąd co do zobowiązanego;

4/ brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5/ wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6/ brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie zaś do art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Oznacza to, że wierzyciel jest związany zarzutami zobowiązanego i w postanowieniu w przedmiocie zarzutów nie może wypowiadać się co do kwestii, które nie zostały przez zobowiązanego podniesione. Zakres postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. wyznacza treść zgłoszonych zarzutów. Skutkiem tego jest ograniczenie zakresu postanowienia w przedmiocie zarzutów do oceny tylko nieprawidłowości zgłoszonych przez zobowiązanego w formie zarzutów.

Skoro zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, to podniesione w zarzutach okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez wierzyciela. Jeżeli zatem konkretny zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego we właściwym terminie, to nie może być rozpoznany przez wierzyciela.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł dwa pisma zawierające zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego – tożsame w swej treści. Przyczyną sformułowania identycznych zarzutów w dwóch odrębnych pismach było, jak można domniemywać, wystawienie 14 września 2022 r. przez Marszałka Województwa Łódzkiego dwóch tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...] Skarżący przywiązuje dużą wagę do okoliczności wydania przez wierzyciela jednego postanowienia o oddaleniu zarzutu, choć złożył dwa pisma z zarzutami. Jednakże wyjaśnić należy skarżącemu, że fakt wystawienia dwóch tytułów wykonawczych nie powoduje, że prowadzone są dwa odrębne od siebie postępowania egzekucyjne. Marszałek Województwa Łódzkiego, przesyłając pismem z 14 września 2022 r. organowi egzekucyjnemu – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim ww. tytułu wykonawcze, wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązków określonych w tych tytułach wykonawczych. Po wniesieniu zarzutów (w dwóch pismach, ale dotyczących jednego postępowanie egzekucyjnego), Naczelnik Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim, jednym postanowieniem z 3 października 2022 r., wydanym na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie obydwu ww. tytułów wykonawczych. Tym samym podnoszone w skardze zarzuty niewydania przez wierzyciela i organ II instancji dwóch odrębnych postanowień w sprawie zgłoszonych zarzutów są zupełnie bezpodstawne. Podobnie należy potraktować zawarty w skardze argument, że wierzyciel oddalił zarzut, zamiast zaprezentować w postanowieniu stanowisko co do wniesionych zarzutów. Stanowisko skarżącego jest o tyle niezrozumiałe, że nie wyjaśnił on, co rozumie przez sformułowanie "zaprezentować stanowisko co do wniesionych zarzutów". Oddalenie zarzutu jest przecież zaprezentowaniem takiego stanowiska, a wyłącznie taką formę rozstrzygnięcia przewiduje art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjne.

Przechodząc do merytorycznej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, wskazać należy, że zobowiązany przede wszystkim wniósł zarzut na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku, w którym podnosi kwestię zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na toczące się postępowanie sądowe co do prawidłowości decyzji z 24 maja 2019 r. wydanych przez wierzyciela - Marszałka Województwa Łódzkiego ustalających opłaty podwyższone za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym za 2016 r. w wysokości 12 640 220,00 zł znak: RŚIII.7253.11.2019.MW oraz za 2017 r. w wysokości 111 411 271,00 zł znak: RŚIII.7253.12.2019.MW. Decyzje te zostały utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 września 2019 r., a następnie poddane kontroli sądu administracyjnego, w wyniku zaskarżenia ich przez zobowiązanego. Prawomocnymi wyrokami z 25 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 850/19 i II SA/Łd 851/19, Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi skargi oddalił. Oznacza to, że decyzje ustalające podwyższone opłaty za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym stały się wymagalne, a zatem można dochodzić ich wykonania w drodze egzekucji.

Wymagalność obowiązku oznacza nic innego, jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a jeżeli mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania spełnienia ciążącej na nim powinności.

Oceniając zgodność z prawem stanowiska wierzyciela wyjaśnić należy, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Wykonalność decyzji ostatecznych oznacza możliwość zrealizowania uprawnienia przyznanego stronie w tej decyzji lub powinność wykonania obowiązku nałożonego decyzją przez stosowne organy w drodze przymusu, jakim w ramach władztwa administracyjnego one dysponują, czyli na drodze postępowania egzekucyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest wykonanie obowiązku określonego już, zmaterializowanego w ostatecznej decyzji, który nie został wykonany, co z kolei skutkuje tym, że do czasu jego pełnego wykonania organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie celem zaspokojenia wierzyciela, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Jeżeli czas obowiązywania decyzji nie został określony, czy to przez ustawodawcę czy przez organ w decyzji, to może być ona wykonana w każdym czasie, a tym samym w każdym też czasie poddana jest wszelkim rygorom wynikającym z niej, w tym przymusowi w celu jej wykonania (por. wyroki NSA z: 6 listopada 2020 r., II OSK 1371/18, z 11 grudnia 2019 r., II FSK 794/18, z 23 lipca 2019 r., II OSK 1908/18, wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r., II SA/Łd 947/18).

Wyjaśnienie przez wierzyciela na etapie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, czy istnieje obowiązek będący podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w żadnym razie nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, stanowiącą postawę wystawienia tytułu wykonawczego, a do tego w istocie zmierza skarżący, który zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z obu decyzji Marszałka Województwa Łódzkiego z 24 maja 2019 r. ustalających opłaty podwyższone za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym: za 2016 r. w wysokości 12 640 220,00 zł oraz za 2017 r. w wysokości 111 411 271,00 zł, wywodzi z tego, że inicjował przed organami kolejne postępowania administracyjne, mające w założeniu wyeliminować z obrotu prawnego ostateczne i prawomocne decyzji z 24 maja 2019 r.

Zasadnie jednak wskazało w zaskarżonym postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że instrumenty procesowe, jakimi dysponuje zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym, nie mogą służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji administracyjnej konkretyzującej ciążący na nim obowiązek. Posiadanie przez decyzję przymiotu ostatecznej i prawomocnej czyni ją wykonalną ze wszelkimi tego konsekwencjami dla zobowiązanego, również z poddaniem przymusowi egzekucyjnemu. Niedopuszczalna jest sytuacja, aby w postępowaniu egzekucyjnym badana była prawidłowość decyzji administracyjnych. Kwestie dotyczące postępowania administracyjnego nie mogą przynieść żadnego skutku w odrębnym od niego postępowaniu egzekucyjnym.

Podnoszona przez skarżącego w zgłoszonych zarzutach okoliczność niezakończenia postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. – jak słusznie zauważył organ - nie ma żadnego wpływu na wykonalność decyzji administracyjnej. Wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej jest możliwe, ale na podstawie przepisów: art. 152 § 1 k.p.a. (wznowienie postępowania), art. 159 § 1 k.p.a. (stwierdzenie nieważności decyzji), art. 187 k.p.a. (sprzeciw prokuratora albo RPO). Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne w tym przedmiocie również nie ma wpływu na wykonalność decyzji.

Na marginesie Sąd zauważa, że wszczynane przez skarżącego postępowania nadzwyczajne wobec ostatecznych decyzji z 24 maja 2019 r. również były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Prawomocnymi wyrokami z 7 czerwca 2021 r., II SA/Łd 931/21 i II SA/Łd 393/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargi K.D. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 marca 2021 r., Nr SKO.4170.23.2021 i SKO.4170.24.2021, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określających opłaty podwyższone za składowanie odpadów. Z kolei nieprawomocnymi wyrokami z 29 listopada 2022 r., II SA/Łd 515/22 i II SA/Łd 516/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargi K.D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 6 kwietnia 2022 r., Nr SKO.4170.44.2022 i SKO.4170.45.2022, w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie art. 155 k.p.k. decyzji o wymierzeniu opłaty podwyższonej za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym.

Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy wierzyciel, zajmując stanowisko w przedmiocie złożonych zarzutów, prawidłowo rozpoznał zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku i zgodnie z zasadą dwuinstancyjności przekazał zażalenie na wydane w tym przedmiocie postanowienie do organu odwoławczego, który następnie ponownie rozpatrzył tę sprawę. W następstwie zgłoszenia przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku zadaniem wierzyciela było sprawdzenie, czy obowiązek wynikający z decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w dacie wszczęcia egzekucji istniał, tj. czy przed wszczęciem egzekucji decyzje stanowiące podstawę wystawienia tytułu wykonawczego zostały skarżącemu doręczone i czy są ostateczne, oraz czy obowiązek w tej dacie był wymagalny, a zatem czy egzekucja była dopuszczalna. Wszystkie te warunki w niniejszej sprawie były spełnione.

Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, że SKO w Łodzi prawidłowo utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa Łódzkiego wydane w sprawie stanowiska wierzyciela. Niewątpliwie K.D. jest zobowiązany do uiszczenia opłat podwyższonych za składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, wynikających z decyzji z 24 maja 2019 r., a więc jego obowiązek istnieje. Brak zaś uiszczenia tych należności spowodował, że zaistniały podstawy do wystosowania do zobowiązanego upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a., a następnie wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] i dochodzenia należności w drodze postępowania egzekucyjnego.

Z powyższego wynika, że niewątpliwie obowiązek stanowiący podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w dacie wszczęcia egzekucji istniał i był wymagalny, a zatem egzekucja była dopuszczalna. Ustalenia organu orzekającego w tym zakresie są prawidłowe. Z tego względu należało zgodzić się że stanowiskiem wierzyciela, że zarzut nieistnienia obowiązku podnoszony przez zobowiązanego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jest niezasadny i należało go oddalić.

Wbrew zarzutom skargi w postępowaniu w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel nie był zobowiązany do odniesienia się do wniosków skarżącego o zwolnienia z zajęcia co najmniej jednego rachunku bankowego, czy zwolnienia 75% środków na rachunku bankowym w celu umożliwienia regulowania należności wobec kontrahentów, ZUS i US. Były to bowiem wnioski złożone na podstawie art. 13 u.p.e.a. i winny być skierowane do organu egzekucyjnego, a nie do wierzyciela. Wierzyciel w niniejszym postępowaniu może odnieść się wyłącznie do okoliczności związanych z podnoszonym zarzutem.

Na koniec odnieść się jeszcze należy do jednej kwestii. Wprawdzie z pism zawierających zarzut nieistnienia obowiązku nie wynika to wprost, ale Kolegium przyjęło, że zawierają one również zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. - braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a (odroczenia terminu wykonania obowiązku) i b (rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej).

Dokonana przez organ ocena niezasadności tego zarzutu również została oceniona przez Sąd jako prawidłowa.

Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 27 października 2022 r., I SA/Ol 416/22).

O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b) u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c)) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a) i b), musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie.

W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 21 września 2022 r., I SA/Sz 309/22).

Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły, a więc i ten zarzut należało oddalić.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

A.M.