Ts 241/11

338/4/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 21 maja 2013 r. Sygn. akt Ts 241/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej ED&F MAN COMMODITIES Sp. z o.o. w sprawie zgodności: 1) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702, ze zm.) i art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, ze zm.) z art. 7 w związku z art. 2, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 20 w związku z art. 22, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 184 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 11 sierpnia 2011 r. (data nadania) ED&F MAN COMMODITIES Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) postawiła następujące zarzuty. Po pierwsze, że art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702, ze zm.; dalej: ustawa o ARR) „w zakresie, w jakim w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji Rynku Rolnego, wyłącza stosowanie przepisów art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 (…) [ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.)], co prowadzi do nierównoprawnego traktowania eksporterów przez władze publiczne i zróżnicowania kontroli sądowej decyzji administracyjnych, zależnie tylko od tego, czy towar jest rolno-spożywczy, a poniekąd także do ograniczenia wolności gospodarczej”, jest niezgodny z art. 7 w związku z art. 2, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 20 w związku z art. 22, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 184 Konstytucji (w skardze omyłkowo wskazanym jako art. 178 Konstytucji – oświadczenie skarżącej złożone w piśmie procesowym z 23 marca 2012 r.). Po drugie, że art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, ze zm.; dalej: ustawa o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą) „w zakresie, w jakim w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej wyłącza stosowanie przepisów art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103 (…) [k.p.a.], co prowadzi do nierównoprawnego traktowania jednostek przez władze publiczne i zróżnicowania kontroli sądowej decyzji administracyjnych, a poniekąd także do ograniczenia wolności gospodarczej”, jest niezgodny ze wskazanymi wyżej postanowieniami Konstytucji. Po trzecie, że art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ARR (w skardze określony jako art. 13 ust. 1 i 2 lit. a ustawy o ARR) „w zakresie, w jakim nie określa jasno właściwego trybu postępowania Prezesa Agencji Rynku Rolnego w sprawach ustalania w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej, mimo iż Prezes Agencji Rynku Rolnego, administrując obrotem towarami rolno-spożywczymi z krajami trzecimi dokonanym na podstawie przepisów prawa wspólnotowego, na mocy art. 4 (…) [ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą] również rozstrzyga sprawy indywidualne w drodze decyzji administracyjnej, lecz w odmiennym trybie postępowania (…), a (…) [art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą], odsyłając nawzajem do przepisów szczególnych, nie regulują, jak tego wymagają zasady poprawnej legislacji oraz pewności i bezpieczeństwa prawnego, ich kolizji, w tym wzajemnej sprzeczności przepisów o postępowaniu administracyjnym, co także prowadzi do nierównoprawnego traktowania eksporterów przez władze publiczne, zależnie tylko od rodzaju towaru”, jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 184 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na podstawie następującego stanu faktycznego. 8 września 2004 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego udzielił skarżącej płatności zaliczkowej refundacji wywozowej w kwocie 662 099,53 zł do wywozu towaru (cukru) o kodzie ERN 1701 99 10 9950 w ilości 300 000 kg. W celu wykazania nabycia uprawnienia do refundacji, stanowiącego podstawę do zwolnienia zabezpieczenia, skarżąca w dniu 29 października 2004 r. złożyła w Agencji Rynku Rolnego kirgiską deklarację celną z 9 sierpnia 2004 r. (nr 9802/4/1-3548). Deklaracja ta w polu nr 1 zawierała kod IM-40 – oznaczający typ deklaracji, a w polu nr 37 kod procedury celnej 4000 50 – oznaczający dopuszczenie towaru do obrotu. W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających Agencja Rynku Rolnego stwierdziła, że deklaracja celna spełniała wymogi formalne przewidziane w art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 102 z 17. 04. 1999, ze zm.; dalej: rozporządzenie Komisji nr 800/1999) i została złożona w wymaganym przepisami terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego. Na tej podstawie Prezes Agencji Rynku Rolnego przyznał spółce prawo do refundacji wywozowej oraz zwolnił zabezpieczenie wniesione na poczet zaliczki refundacji. W trakcie kontroli dokumentów przeprowadzonej w siedzibie skarżącej w 2006 r. przez Izbę Celną w Warszawie powstały wątpliwości co do autentyczności przedstawionej przez spółkę w Agencji Rynku Rolnego kirgiskiej deklaracji celnej, na podstawie której została wypłacona refundacja. W związku z tym, polskie służby celne zwróciły się do kirgiskiej administracji celnej o potwierdzenie kwestionowanej deklaracji oraz o przekazanie informacji o uiszczeniu należności przywozowych oraz dopuszczeniu towaru do obrotu na terenie obszaru celnego Republiki Kirgiskiej. W odpowiedzi Administracja Celna Republiki Kirgiskiej poinformowała, że towar dostarczony z Polski zgodnie z deklaracją celną nr 9802/4/1-3948 (druk 149560) został oclony na podstawie deklaracji nr 9802/4/1-3549 (druk 149561) wystawionej na innego odbiorcę. Następnie skarżąca złożyła w Agencji Rynku Rolnego pismo Państwowego Urzędu Celnego przy Rządzie Republiki Kirgiskiej z 10 października 2006 r. (nr 01-3/466), informujące, że wyeksportowany przez spółkę cukier został wwieziony na terytorium Republiki Kirgiskiej i odprawiony zgodnie z deklaracją celną nr 9802/4/1-3548, Spółka „East West Trade” sprzedała ten cukier spółce „Imanali”, dokonując tym samym odprawy celnej według procedury celnej „dopuszczony do obrotu”, zgodnie z deklaracją celną nr 9802/4/1-3549. W dniu 28 stycznia 2008 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego wystąpił do władz kirgiskich o potwierdzenie autentyczności pisma z 10 października 2006 r. (nr 01-3/466). W odpowiedzi Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej wskazało, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez stronę kirgiską ustalono rozbieżność między treścią pisma nr 01-3/466 z 10 października 2006 r. a treścią pisma będącego w posiadaniu Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej, o tym samym numerze i dacie. Rozbieżność polegała na wskazaniu różnych procedur celnych. W weryfikowanym piśmie znajdowała się informacja o dokonaniu procedury celnej „dopuszczenia do obrotu” na rzecz „Imanali” Sp. z o.o., po uprzedniej sprzedaży, za deklaracją celną nr 9802/4/1-3549, jednakże towar został faktycznie odprawiony w charakterze pomocy humanitarnej z przysługującymi ulgami i umownym cłem zgodnie z art. 25 Kodeksu celnego Republiki Kirgiskiej. Jednocześnie kirgiskie MSZ poinformowało, że w związku z nieprawidłową odprawą ładunku o charakterze pomocy humanitarnej wszczęto sprawę karną, prowadzone jest także dochodzenie służbowe dotyczące pisma z 10 października 2006 r. (nr 01-3/466). Ministerstwo Finansów przekazało Prezesowi Agencji Rynku Rolnego protokół z kontroli przeprowadzonej w spółce, zgodnie z którym przeprowadzona przez kirgiską administrację celną weryfikacja deklaracji celnej nr 9802/4/1-3548 (nr druku 149560) nie potwierdziła autentyczności tego dokumentu. Jednocześnie dokonana przez stronę kirgiską na wniosek Agencji Rynku Rolnego weryfikacja pisma z 10 października 2006 r. (nr 01-3/466) wykazała, że faktyczna deklaracja celna wystawiona dla tego towaru wyeksportowanego przez spółkę nie stanowi dowodu potwierdzającego spełnienie wymogu uprawniającego do otrzymania refundacji, o którym mowa w art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 800/1999. Ze względu na powyższe okoliczności prowadzące do wniosku, że Spółka nie udokumentowała we właściwy sposób dokonania formalności celnych w kraju przeznaczenia, zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 800/1999, Prezes ARR wszczął postępowanie w celu wyjaśnienia, czy refundacja została wypłacona nienależnie i czy podlega zwrotowi – zgodnie z art. 52 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 800/1999. Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z 23 września 2008 r. (nr 2334/809/08/dc) ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej przyznanej przez Agencję Rynku Rolnego skarżącej w kwocie 662 092,53 oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu tej refundacji wraz z odsetkami w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że skarżąca nie wypełniła wymogów określonych w art. 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Komisji nr 800/1999, których spełnienie uprawnia do uzyskania refundacji wywozowych cukru, a tym samym nie przysługuje skarżącej prawo do refundacji wywozowej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 16 lutego 2009 r. (nr RRrro-076/OD/ED&F MAN 1/963/09) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z 23 września 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawił przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, które z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji znalazły zastosowanie w sprawie skarżącej. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, Minister Rolnictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że Prezes Agencji Rynku Rolnego nie dopuścił się zarzucanych uchybień proceduralnych w zakresie postępowania dowodowego zakończonego zaskarżoną decyzją. Postępowanie prowadzone było praworządnie i sprawiedliwie, zgodnie z obowiązującym prawem oraz wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadą zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto, wbrew twierdzeniom spółki, Prezes dochował dyrektyw prawidłowego postępowania dowodowego, urzeczywistniając tym samym zasadę prawdy materialnej. Organ odwoławczy stwierdził, wbrew stanowisku wnioskującej spółki, że przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą mają zastosowanie także w sprawach dotyczących refundacji wywozowych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Minister Rolnictwa wyjaśnił również, że zarówno w postępowaniu I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym spółka mogła aktywnie uczestniczyć jako strona, z czego korzystała, składając liczne uzupełnienia do swego odwołania. Wyrokiem z 14 września 2009 r. (sygn. akt V SA/Wa 597/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. (nr RRrro-076/OD/ED&F MAN 1/963/09). Wyrokiem z 16 marca 2011 r. (sygn. akt I GSK 50/10) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącej 16 maja 2011 r. W obszernym uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżąca krytycznie odniosła się do wydanych w jej sprawie decyzji i orzeczeń, a także rozwiązań ustawodawcy przyjętych w ustawie o ARR i ustawie o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. W szczególności zarzuciła, że wyłączenie w zakwestionowanym art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą stosowania niektórych przepisów k.p.a. nadaje „postępowaniom dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji w sprawach indywidualnych charakter inkwizycyjny, co kłóci się z ideą praworządności i demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w preambule oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji”. Jak podniosła, wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. wyrażających naczelne zasady procesowe (m.in. prawdy obiektywnej, czynnego udziału strony w postępowaniu oraz równej mocy środków dowodowych) umożliwiło wydanie dowolnych rozstrzygnięć i to zarówno na etapie decyzyjnym, jak również sądowo-administracyjnym. Skarżąca twierdzi, że nie była w stanie wykazać, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego przyjął za podstawę decyzji zagraniczny dokument urzędowy, którego treść nie odpowiada rzeczywistości. Ponadto w skardze konstytucyjnej zarzuciła, że zakwestionowany przez nią art. 7 ust. 1 ustawy o ARR i art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą „różnicują sytuację procesową eksporterów w tej samej kategorii spraw (refundacji wywozowych). Kryterium zbędnego zróżnicowania stanowi rodzaj towaru lub faza obrotu towarowego z zagranicą, stosownie do tego, czy i jak wyeliminuje się zbieg zaskarżonych przepisów ustaw”. Zdaniem skarżącej wskazane przepisy są także niespójne i nieprecyzyjne. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 marca 2012 r. (doręczonym 16 marca 2012 r.) wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: wskazanie ostatecznego orzeczenia, w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, wydanego na podstawie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej przepisów oraz podanie daty jego doręczenia skarżącej wraz z uzasadnieniem; wskazanie, jakie wolności i prawa wynikające dla skarżącej z art. 2, art. 7, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 78 i art. 178 Konstytucji zostały naruszone; dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób art. 7 ust. 1 ustawy o ARR w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej narusza art. 7 w związku z art. 2, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 20 w związku z art. 22, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 78 w zw. z art. 178 Konstytucji; dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób art. 13 ust. 1 i 2 lit. a ustawy o ARR, w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej, narusza art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 178 i art. 32 ust. 1 Konstytucji; dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej, narusza art. 7 w związku z art. 2, art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1, art. 20 w związku z art. 22, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 178 Konstytucji; a także doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem. W piśmie procesowym z 23 marca 2012 r. (data nadania) pełnomocnik wyjaśnił, że wzorcem kontroli zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej przepisów jest art. 184 Konstytucji. Artykuł 178 ustawy zasadniczej został wskazany omyłkowo. Odnosząc się do meritum sprawy podkreślił, że ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2011 r. (sygn. akt I GSK 51/10). W tym orzeczeniu sąd ostatecznie rozstrzygnął o prawie majątkowym skarżącej do refundacji wywozowej. Jak podkreślił: „obowiązek zwrotu refundacji z odsetkami uszczupla własność i inne prawa majątkowe skarżącej”. Zakwestionowane przepisy ograniczyły też prawo skarżącej do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd administracyjny oraz prawo do zaskarżenia decyzji i wyroku wydanych w pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, że choć art. 2, art. 7, art. 20 i art. 22 Konstytucji nie statuują praw podmiotowych, to jednak „wynikające z nich zasady ustrojowe wespół z art. 64 ust. 2 Konstytucji uzasadniają tezę, że zakwestionowane regulacje (…) nie zapewniają eksporterom ani wystarczającej, ani równej ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych”. Skarżąca ponownie zarzuciła, że art. 7 ust. 1 ustawy o ARR nie zapewnia wystarczającej ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych (s. 5). Wyłączenie stosowania wskazanych w tym przepisie naczelnych zasad postępowania administracyjnego doprowadziło do tego, że „organy administracji, opatrznie pojmując bezspornie obowiązującą na zasadzie pierwszeństwa prawa wspólnotowego formalną teorię dowodów (…) nie wyjaśniły kwestii prawdziwości deklaracji celnej”. Powyższy przepis umożliwił zatem Prezesowi Agencji Rynku Rolnego wydanie w sprawie skarżącej „zupełnie dowolnej decyzji”, zobowiązującej ją do zwrotu refundacji wraz z odsetkami. Przepis ten ograniczył także prawo do zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji). Prawo to, jak również wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu, w wyniku zastosowania zakwestionowanych przepisów stały się jedynie iluzoryczne, „gdyż zaskarżona decyzja, oparta na arbitralnym wyborze niekorzystnej dla [skarżącej] kopii deklaracji celnej bez wyjaśnienia prawdziwych okoliczności poświadczenia wiarygodności przez właściwe władze celne państwa trzeciego korzystnej dla [skarżącej] kopii deklaracji celnej (…), uchylała się spod kontroli wskutek wyłączenia stosowania w postępowaniu administracyjnym podstawowych standardów sprawiedliwości proceduralnej”. Podobne zarzuty skarżąca postawiła drugiemu z zakwestionowanych przepisów, tj. art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Natomiast zaskarżonemu art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ARR skarżąca zarzuciła, że „nie określa [on] jasno właściwego trybu postępowania Prezesa Agencji Rynku Rolnego w sprawach ustalania w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej (…)”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Merytoryczne rozpoznanie skargi uzależnione jest od spełnienia wymogów określonych zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 46 oraz art. 47 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z przywołanymi regulacjami warunkiem sine qua non uruchomienia procedury kontroli konstytucyjności prawa jest określenie sytuacji prawnej skarżącego przez organ władzy publicznej w drodze indywidualnego i władczego orzeczenia kształtującego zakres praw lub obowiązków skarżącego. Zarzut naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i wolności w skardze konstytucyjnej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy sąd lub organ administracji publicznej ostatecznie orzekł o tych prawach i wolnościach. Należy przy tym zaznaczyć, że podstawą orzeczenia musi być przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, przeciwko któremu skarżący stawia zarzuty niekonstytucyjności. Skarżąca kwestionuje art. 7 ust. 1 ustawy o ARR w brzmieniu: „[j]eżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81”, a także art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, który stanowi, że: „[z] zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103”. Z przepisami tymi skarżąca łączy zarzuty naruszenia m.in. prawa do sprawiedliwej i rzetelnej procedury oraz prawa własności. Istota zarzutów skargi sprowadza się do twierdzenia, że naruszenie praw skarżącej jest wynikiem nieprzeprowadzenia w jej sprawie postępowania dowodowego dotyczącego autentyczności kirgiskiej deklaracji celnej, na podstawie przepisów k.p.a., które zostały wyłączone przez zakwestionowane w skardze art. 7 ust. 1 ustawy o ARR oraz art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Skarżąca twierdzi, że na podstawie tych przepisów Prezes Agencji wydał „zupełnie dowolną decyzję”, zobowiązującą ją do zwrotu refundacji wraz z odsetkami. Na wstępie Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 7 ustawy o ARR (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1300/09, Lex nr 583498). Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, „oznacza to, że w (…) sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu, tzn. z wyłączeniem przepisów: art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103” (wyrok z 14 października 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 597/09). Powyższe dowodzi, że w sprawie skarżącej – w zakresie stawianych zarzutów – nie znalazł zastosowania art. 7 ust. 1 ustawy o ARR. W tej części, skarga nie spełnia podstawowej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, zatem – na podstawie art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK – należało odmówić nadania jej dalszego biegu. Trybunał, uwzględniając pozostałe zarzuty skargi oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, stwierdza, że zarzuty skarżącej de facto skierowane są przeciwko przepisowi art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą w zakresie, w jakim wyłącza on zastosowanie in concreto przepisów k.p.a. dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego deklaracji celnej. Trybunał stwierdza, że w tym zakresie skarga konstytucyjna nie spełnia warunku aktualności naruszenia, co przesądza o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Trybunału, naruszenie konstytucyjnych praw lub wolności „powinno (…) istnieć w chwili rozpatrywania przez TK skargi. Innymi słowy, naruszenie w chwili wnoszenia skargi musi być aktualne i realne” (postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., SK 44/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 23). Trybunał zwracał również uwagę, że „jeżeli w sprawie występuje brak naruszenia praw skarżącego lub nie potrafi on uprawdopodobnić przed TK takiego naruszenia, merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej jest niedopuszczalne”, gdyż skarga konstytucyjna może podlegać rozpoznaniu, „o ile skarżący nie może uzyskać ochrony swych praw za pomocą innych przysługujących mu środków” (postanowienie TK z 13 lutego 2008 r., SK 5/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 19). Z powyższego wynika, że skarżący powinien uprawdopodobnić naruszenie swoich praw konstytucyjnych, jak również, że naruszenie to powinno istnieć w chwili rozpatrywania skargi przez Trybunał. W wydanym w sprawie skarżącej wyroku z 14 października 2009 r. (sygn. akt V SA/Wa 597/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż: „[w] związku z wyłączeniem stosowania przepisów art. 75, 76 § 2 i 3 oraz art. 77 § 2-4 k.p.a. w sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu niesłusznie pobranej refundacji wywozowej postępowanie dowodowe jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów. Ograniczenie to nie wyłącza [jednakże] możliwości przeprowadzania dowodów w celu ustalenia czy stanowiące dowód dokumenty są prawdziwe”. Dlatego, jak wskazał ten sąd w dalszej części uzasadnienia: „w związku z powstaniem w trakcie kontroli przeprowadzonej przez organy celne, wątpliwości co do autentyczności przedstawionej przez stronę kirgiską deklaracji celnej, przeprowadzone zostało, pierwotnie przez organy celne, a następnie w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa ARR, postępowanie dowodowe, którego celem było ustalenie, czy deklaracja celna jest autentyczna i czy mogła stanowić dowód dokonania formalności celnych przywozowych w Republice Kirgizji w rozumieniu przepisów dotyczących refundacji wywozowych”. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2011 r. (sygn. akt I GSK 50/10). W orzeczeniu tym, wskazanym przez skarżącą jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, sąd stwierdził, że: „orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez (…) [skarżącą] dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie”. Tym samym Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w sprawie skarżącej nie występuje przesłanka naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych, warunkująca merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej. Wobec powyższego – na podstawie art. 79 Konstytucji oraz art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK – Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Skarżąca zakwestionowała również art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ARR. W myśl tego przepisu Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji. Trybunał zwraca uwagę, że jest to przepis kompetencyjny, z którego wynika właściwość rzeczowa Prezesa ARR jako organu pierwszej instancji do wydawania decyzji administracyjnych, m.in. w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę do Trybunału. Przepis ten nie odnosi się zatem do kwestii trybu jakiegokolwiek postępowania przed tym organem. W tym zakresie zarzuty skargi pozostają bez związku z treścią zakwestionowanego art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o ARR. Wobec powyższego Trybunał stwierdza, że w tej części skarga nie spełnia warunków formalnych określonych w art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 i art. 36 ust. 3 ustawy o TK, co uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał orzekł jak na wstępie.