Art. 109.

Artykuł 109 Kodeksu cywilnego określa, że przepisy danego działu Kodeksu, dotyczące składania oświadczeń woli, stosuje się odpowiednio także w sytuacji, gdy oświadczenie takie ma być złożone przedstawicielowi. Oznacza to, że zasady dotyczące formy, terminu czy miejsca złożenia oświadczenia woli, przewidziane w ramach tego działu, obowiązują także wtedy, gdy oświadczenie jest skierowane do osoby reprezentującej inną. Przepis zakłada, że oświadczenie woli może być skutecznie przekazane i przyjęte przez przedstawiciela, a nie bezpośrednio przez stronę, której ono dotyczy. Cechą istotną jest odpowiednie zastosowanie norm prawnych, co oznacza, że trzeba interpretować je w kontekście roli przedstawiciela jako podmiotu odbierającego oświadczenie woli na rzecz osoby reprezentowanej.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy jedna ze stron czynności prawnej nie składa oświadczenia woli bezpośrednio drugiej stronie, lecz jej przedstawicielowi. Może to dotyczyć różnych rodzajów reprezentacji – umocowania do działania w imieniu osoby trzeciej. Konieczne jest więc, aby reguły dotyczące przekazywania oświadczeń, ich ważności, skutków prawnych oraz ewentualnych formalności, które obowiązują przy składaniu oświadczeń bezpośrednio, były stosowane także wtedy, gdy oświadczenie jest składane przedstawicielowi. Przepis obowiązuje niezależnie od tego, czy przedstawiciel działa na podstawie pełnomocnictwa, czy innej formy reprezentacji.

Praktyczny przykład zastosowania artykułu 109 KC to sytuacja, w której przedsiębiorca udziela pełnomocnictwa swojemu pracownikowi do odbierania ofert handlowych lub składania zamówień. Gdy druga strona umowy przekazuje oświadczenie woli (np. ofertę zawarcia umowy) temu przedstawicielowi, przepisy działu dotyczące oświadczeń woli stosuje się odpowiednio, tak jakby oświadczenie było złożone bezpośrednio przedsiębiorcy. Taki mechanizm umożliwia swobodne i skuteczne prowadzenie negocjacji i zawieranie umów przez przedstawicieli, bez konieczności osobistego udziału przedsiębiorcy.

Często pojawiają się błędy polegające na nieuwzględnieniu, że oświadczenie złożone przedstawicielowi wywołuje skutki prawne wobec reprezentowanego podmiotu. Niektórzy mogą mylnie uważać, że oświadczenie złożone przedstawicielowi nie jest wiążące lub wymaga dodatkowych czynności potwierdzających. Zdarza się również, że nie stosuje się wymogów formalnych przewidzianych dla oświadczeń składanych bezpośrednio przez strony, co może prowadzić do wątpliwości co do skuteczności czynności prawnej. Artykuł 109 KC klarownie wskazuje na konieczność odpowiedniego stosowania przepisów, co eliminuje takie nieporozumienia.

Podsumowując, artykuł 109 KC rozstrzyga, że normy dotyczące oświadczeń woli w danym dziale stosuje się także w sytuacji składania takich oświadczeń przedstawicielowi. W indywidualnych sprawach, gdzie pojawia się kwestia reprezentacji i oświadczeń woli, warto skonsultować się z prawnikiem, by prawidłowo interpretować i stosować przepisy.