Art. 375 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy wobec wierzyciela występuje kilku dłużników solidarnych. Przepis w paragrafie 1 stanowi, że dłużnik solidarny może stosować obronę polegającą na zarzutach przysługujących mu osobiście oraz takich, które dotyczą wszystkich dłużników solidarnych, biorąc pod uwagę sposób powstania lub treść zobowiązania. W praktyce oznacza to, że dłużnik ma prawo powoływać się zarówno na indywidualne przyczyny, jak i te, które mają charakter wspólny dla wszystkich współdłużników. Paragraf 2 reguluje natomiast skutki prawne wyroku korzystnego dla jednego z dłużników, który uwzględnia zarzuty wspólne. Taki wyrok zwalnia również pozostałych współdłużników od obowiązku wykonania zobowiązania w zakresie uwzględnionych zarzutów. Dzięki temu orzeczenie sądowe w odniesieniu do jednego dłużnika solidarnego ma wpływ na sytuację prawną pozostałych.
Przepis stosuje się w sprawach, gdzie dług jest solidarny, czyli każdy z dłużników odpowiada za całość zobowiązania. Zarzuty osobiste to te, które wynikają z indywidualnej sytuacji danego dłużnika względem wierzyciela, na przykład niewykonanie świadczenia z jego winy lub inne indywidualne okoliczności. Natomiast zarzuty wspólne dotyczą łącznego charakteru zobowiązania, np. nieważność umowy lub zdarzenia wpływające na wszystkich dłużników. Warunkiem zastosowania skutków z paragrafu 2 jest, by wyrok orzekł na korzyść jednego z dłużników i uwzględnił zarzuty mające charakter wspólny. Wówczas zwalnia to wszystkich.
Przykładowo: jeśli trzy osoby są solidarnie zobowiązane do zapłaty kredytu, a jeden z nich powoła się i udowodni, że umowa kredytowa jest nieważna z powodu braku zgody na ważne postanowienia, to jeżeli sąd przyzna rację temu dłużnikowi, pozostali również zostaną zwolnieni z obowiązku zapłaty. Jednocześnie dłużnik może bronić się także innymi zarzutami, które mają charakter indywidualny, np. że jego część długu została już spłacona. Przepis zapewnia zatem dłużnikom solidarnościowym ochronę ich praw oraz zapobiega wielokrotnemu i sprzecznemu rozstrzyganiu tych samych zagadnień.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 375 KC jest traktowanie wszystkich zarzutów jako wspólnych, co prowadzi do niewłaściwego zwolnienia współdłużników. Nie wszystkie okoliczności dotyczących jednego z dłużników automatycznie skutkują zwolnieniem pozostałych. Ponadto bywają mylone zarzuty osobiste z takimi, które mają charakter wspólny. Również praktyka pokazuje, że część podmiotów nie zdaje sobie sprawy, że wyrok korzystny dla jednego dłużnika i uwzględniający zarzuty wspólne ma skutki względem pozostałych. Dlatego ważne jest uważne rozpatrzenie charakteru zarzutów i treści wyroku. Podsumowując, art. 375 KC chroni interesy dłużników solidarnych, pozwalając na szeroką obronę i wskazując na skutki prawne wyroków odnoszących się do wszystkich współdłużników. W konkretnych sytuacjach warto skonsultować się z prawnikiem, aby właściwie rozpoznać przysługujące zarzuty i skutki prawne wyroku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
